Lê Lợi và Cuộc Khởi Nghĩa Lam Sơn Toàn Thắng
Lê Lợi và Cuộc Khởi Nghĩa Lam Sơn Toàn Thắng
Lê Lợi (1385 – 1433), tức Lê Thái Tổ, sinh ra tại vùng đất Lam Sơn, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa. Ông là lãnh tụ kiệt xuất của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, người đã lãnh đạo nhân dân ta đánh đuổi quân đô hộ nhà Minh, giành lại độc lập dân tộc và lập ra triều đại nhà Lê sơ — triều đại tồn tại lâu dài nhất trong lịch sử phong kiến Việt Nam.
Dựng cờ khởi nghĩa tại núi rừng Lam Sơn
Đầu thế kỷ XV, nhà Minh nhân lúc nhà Hồ suy yếu đã tràn sang xâm lược Đại Việt, đẩy nhân dân ta vào cảnh lầm than, bóc lột cùng cực. Trước thảm cảnh ấy, Lê Lợi — một phụ đạo (chúa đất) giàu có, uy tín ở vùng Thanh Hóa — đã từ chối mọi sự mua chuộc, dụ dỗ làm quan cho nhà Minh.
Mùa xuân năm 1418, tại vùng núi Lam Sơn, Lê Lợi cùng 18 chiến hữu thân thiết (trong đó có Nguyễn Trãi, Đinh Liệt...) đã làm lễ Hội thề Lũng Nhai, thề đồng lòng đánh đuổi quân xâm lược. Lê Lợi xưng là Bình Định Vương, chính thức phất cờ khởi nghĩa.
Những năm đầu, lực lượng nghĩa quân còn yếu, liên tục bị giặc vây quét. Có những lúc quân sĩ cạn lương thực, Lê Lợi phải mổ cả ngựa chiến, voi chiến của mình để nuôi quân. Dù gian khổ trăm bề, ông vẫn kiên cường cùng anh em chiến sĩ vượt qua, từng bước củng cố lực lượng.
Sự chuyển hướng chiến lược và những chiến công hiển hách
Năm 1424, theo kế sách mưu trí của danh tướng Nguyễn Chích, Lê Lợi quyết định chuyển hướng chiến lược: Rời Thanh Hóa, tiến quân vào đánh chiếm Nghệ An để làm hậu phương vững chắc.
Quyết định này đã mở ra bước ngoặt lớn cho cuộc kháng chiến:
Chiến thắng Tốt Động - Chúc Động (1426): Nghĩa quân dồn quân Minh vào thế gọng kìm, đánh tan hàng vạn quân giặc, làm phá sản kế hoạch phản công của Vương Thông.
Trận Chi Lăng - Xương Giang (1427): Đây là trận chiến quyết định nhất. Quân ta phục kích tiêu diệt viện binh nhà Minh, chém chết Liễu Thăng tại núi Chi Lăng và bắt sống hàng loạt tướng giặc.
Thấy viện binh tan vỡ, Vương Thông ở thành Đông Quan (Hà Nội) khiếp sợ, phải xin hòa và rút toàn bộ quân về nước.
Tấm lòng nhân đạo và "Bình Ngô Đại Cáo"
Khác với nhiều cuộc chiến tranh trên thế giới, sau khi chiến thắng, Lê Lợi không tàn sát kẻ bại trận. Ông thể hiện rõ chuẩn mực nhân đạo của dân tộc: cấp hàng ngàn chiếc thuyền, hàng trăm con ngựa cùng lương thực cho hàng vạn quân Minh bại trận trở về nước an toàn.
Năm 1428, Lê Lợi chính thức lên ngôi Hoàng đế tại Thăng Long, lấy niên hiệu là Thuận Thiên, khôi phục lại quốc hiệu Đại Việt. Ông giao cho Nguyễn Trãi soạn thảo Bình Ngô Đại Cáo — bản tuyên ngôn độc lập thứ hai của dân tộc, vang vọng triết lý:
"Đem đại nghĩa để thắng hung tàn, Lấy chí nhân để thay cường bạo."
