Lê Quảng Ba
Lê Quảng Ba (tên thật Đàm Văn Mông, 1915–1988) là một vị tướng của Quân đội nhân dân Việt Nam, nhà hoạt động cách mạng và là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ông được biết đến với vai trò dẫn đường, bảo vệ Hồ Chí Minh trở về Pác Bó năm 1941, chỉ huy nhiều đơn vị chủ lực trong kháng chiến chống Pháp và là vị tướng người Tày đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.
Những dấu mốc tiêu biểu
Lê Quảng Ba sinh tại Hà Quảng, Cao Bằng trong một gia đình người Tày và tham gia hoạt động cách mạng từ rất sớm. Năm 1941, sau khi gặp Nguyễn Ái Quốc ở Tĩnh Tây (Trung Quốc), ông được giao nhiệm vụ đưa đoàn cán bộ và trực tiếp dẫn đường để Nguyễn Ái Quốc trở về Pác Bó, mở đầu giai đoạn hoạt động cách mạng trong nước của Người. Cùng năm, ông trở thành Đội trưởng Đội du kích Pác Bó, một trong những lực lượng vũ trang đầu tiên của Việt Minh.
Sự nghiệp quân sự
Trong kháng chiến chống Pháp, Lê Quảng Ba đảm nhiệm nhiều chức vụ chỉ huy quan trọng như Khu trưởng Khu Hà Nội, Tư lệnh Chiến dịch Thập Vạn Đại Sơn (1949), Đại đoàn trưởng đầu tiên của Đại đoàn 316 và sau đó là Tư lệnh Quân khu Việt Bắc. Ông được phong quân hàm Thiếu tướng năm 1958 và sau này giữ cương vị Trưởng Ban Dân tộc Trung ương, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc của Chính phủ, đồng thời là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa III.
Vai trò tại Chiến dịch Điện Biên Phủ
Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, với cương vị Đại đoàn trưởng Đại đoàn 316, Lê Quảng Ba chỉ huy đơn vị tiến công các cứ điểm phía đông, đặc biệt là A1. Nhiều tài liệu lịch sử ghi nhận ông là người đề xuất phương án đào hầm đặt khối bộc phá lớn dưới cứ điểm A1, góp phần tạo bước đột phá trong trận đánh quyết định của chiến dịch.
Di sản và ghi nhận
Ông qua đời năm 1988. Lê Quảng Ba được Nhà nước Việt Nam trao tặng nhiều phần thưởng cao quý, trong đó có danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và Huân chương Hồ Chí Minh. Tên ông được đặt cho trường học và đường phố tại một số địa phương, đặc biệt ở Cao Bằng, nhằm ghi nhớ những đóng góp đối với sự nghiệp cách mạng và xây dựng lực lượng vũ trang Việt Nam.
