LÊ QUANG ĐẠO – NGƯỜI CHÍNH ỦY MANG SỨC MẠNH TINH THẦN ĐẾN NHỮNG CHIẾN TRƯỜNG LỚN

LÊ QUANG ĐẠO – NGƯỜI CHÍNH ỦY MANG SỨC MẠNH TINH THẦN ĐẾN NHỮNG CHIẾN TRƯỜNG LỚN

Có những người được lịch sử nhớ đến bởi những trận đánh.

Có những người được nhớ bởi những quyết định chiến lược.

Nhưng trong một cuộc chiến tranh kéo dài, sức mạnh của một đội quân không chỉ đến từ vũ khí hay chiến thuật. Đó còn là niềm tin, ý chí, tinh thần đoàn kết và khả năng vượt qua những thời điểm khó khăn nhất.

Lê Quang Đạo là một trong những người dành phần lớn cuộc đời để xây dựng sức mạnh ấy.

Ông tên khai sinh là Nguyễn Đức Nguyện, sinh ngày 8 tháng 8 năm 1921 tại Đình Bảng, Từ Sơn, Bắc Ninh. Ông qua đời ngày 24 tháng 7 năm 1999. Trong hơn 60 năm hoạt động cách mạng, ông trải qua nhiều cương vị: cán bộ tuyên huấn, chính ủy, tướng lĩnh, nhà lãnh đạo của Đảng, Chủ tịch Quốc hội và Chủ tịch Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Nhưng trước khi trở thành một nhà lãnh đạo, ông cũng từng là một người trẻ bắt đầu từ những hoạt động rất gần gũi với đời sống nhân dân.

Năm 1938, khi mới 17 tuổi, Lê Quang Đạo tham gia hoạt động cách mạng.

Đến năm 1940, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương.

Trong những năm tiếp theo, ông hoạt động tại nhiều địa phương như Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Phòng và từng đảm nhiệm những nhiệm vụ quan trọng trong tổ chức cách mạng.

Điều đáng chú ý là ngay từ thời trẻ, ông đã đặc biệt quan tâm đến công tác tuyên truyền và vận động quần chúng.

Ở quê hương Đình Bảng, khi còn ở tuổi 16–17, ông từng tổ chức một hoạt động rước đèn của Hội Truyền bá quốc ngữ với khẩu hiệu “Đi học là yêu nước”.

Một khẩu hiệu ngắn nhưng chứa đựng một quan niệm rất rõ ràng:

Muốn thay đổi đất nước, trước hết phải nâng cao dân trí.

Muốn con người có khả năng làm chủ tương lai, phải giúp họ có kiến thức.

Và muốn xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn, cần bắt đầu từ con người.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, đất nước bước vào cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Lê Quang Đạo tiếp tục đảm nhiệm nhiều công việc trong công tác tuyên huấn.

Đến năm 1950, ông được điều động vào quân đội.

Đây là một bước ngoặt lớn trong cuộc đời ông.

Từ một cán bộ hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực chính trị và tuyên truyền, Lê Quang Đạo bắt đầu gắn bó trực tiếp với quân đội và những chiến trường lớn.

Trong Chiến dịch Biên giới Thu – Đông năm 1950, ông được điều vào công tác trong quân đội và tham gia chiến dịch.

Đây là chiến dịch phản công lớn đầu tiên của quân đội ta trong cuộc kháng chiến chống Pháp.

Trong những ngày chuẩn bị chiến dịch, ông cùng đoàn cán bộ của Bộ Tổng tư lệnh lên Cao Bằng và có dịp tham gia đoàn công tác do Đại tướng Võ Nguyên Giáp dẫn đầu.

Chiến dịch Biên giới năm 1950 thắng lợi, tạo ra bước chuyển quan trọng về thế và lực của cuộc kháng chiến.

Đối với Lê Quang Đạo, đây cũng là những ngày tháng đầu tiên ông trực tiếp trải nghiệm công tác chính trị trong một chiến dịch lớn.

Sau Chiến dịch Biên giới, Lê Quang Đạo trở thành Cục trưởng đầu tiên của Cục Tuyên huấn.

Công việc của ông gắn với một nhiệm vụ đặc biệt:

Làm thế nào để cán bộ, chiến sĩ hiểu rõ mục tiêu chiến đấu?

Làm thế nào để giữ vững tinh thần trong những lúc khó khăn?

Làm thế nào để công tác chính trị thực sự gắn với đời sống của người lính?

Theo ông, công tác tuyên huấn không thể chỉ dừng ở việc truyền đạt khẩu hiệu.

Nó phải bám sát thực tế.

Phải hiểu tâm lý con người.

Phải giúp cán bộ, chiến sĩ hiểu nhiệm vụ và củng cố niềm tin vào mục tiêu chung.

Đó là lý do ông được đồng đội đánh giá cao trong lĩnh vực công tác tư tưởng và tuyên huấn quân đội.

Năm 1954, một trong những thử thách lớn nhất của cuộc kháng chiến chống Pháp xuất hiện.

Đó là Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Khi chiến dịch chuẩn bị bước vào giai đoạn quyết định, Chính ủy Đại đoàn 308 Song Hào bị ốm.

Lê Quang Đạo được điều đến thay trong vai trò Chính ủy Đại đoàn 308, đồng thời là Phó chủ nhiệm Chính trị chiến dịch.

Đại đoàn 308 là một trong những đơn vị chủ lực quan trọng tham gia chiến dịch.

Trong những ngày chiến đấu căng thẳng, công tác chính trị có vai trò rất lớn.

Người chính ủy phải nắm tình hình tư tưởng của bộ đội.

Phải động viên cán bộ, chiến sĩ.

Phải phối hợp với các đơn vị và cơ quan liên quan.

Và phải có mặt ở những nơi công việc yêu cầu.

Lê Quang Đạo từng trực tiếp đến các trạm vận tải, những khu vực trọng điểm, theo dõi việc vận chuyển và động viên bộ đội.

Ông cũng quan tâm đến từng vấn đề cụ thể trong công tác bảo đảm cho chiến dịch.

Ngày 7 tháng 5 năm 1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ kết thúc thắng lợi.

Chiến thắng ấy trở thành một dấu mốc lớn của lịch sử Việt Nam thế kỷ XX.

Và trong bức tranh lớn của chiến dịch, Lê Quang Đạo là một trong những cán bộ chính trị góp phần xây dựng và giữ vững tinh thần của bộ đội trên chiến trường.

Sau Hiệp định Genève năm 1954, đất nước bước vào một giai đoạn mới.

Lê Quang Đạo tiếp tục công tác trong quân đội.

Từ năm 1955 đến năm 1976, ông giữ cương vị Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị, trực tiếp phụ trách nhiều lĩnh vực quan trọng của công tác chính trị, tư tưởng và tuyên huấn.

Năm 1958, ông được phong quân hàm Thiếu tướng.

Năm 1974, ông được phong quân hàm Trung tướng.

Nhưng cuộc đời quân ngũ của ông không chỉ gắn với công tác ở hậu phương.

Trong những năm chiến tranh chống Mỹ, ông nhiều lần trực tiếp tham gia chỉ đạo công tác chính trị trên các chiến trường.

Từ năm 1968 đến 1972, ông giữ vai trò Chính ủy trong nhiều chiến dịch lớn, trong đó có Đường 9 – Khe Sanh, Đường 9 – Nam Lào và Trị – Thiên, giải phóng Quảng Trị.

Đó là những chiến trường có hoàn cảnh rất khác nhau.

Nhưng ở đâu, nhiệm vụ của người chính ủy cũng có một điểm chung:

Giữ vững tinh thần.

Củng cố niềm tin.

Động viên cán bộ, chiến sĩ.

Và kết nối sức mạnh của con người với nhiệm vụ chung.

Điều làm nên dấu ấn riêng của Lê Quang Đạo là ông không xem công tác tư tưởng như một công việc tách rời khỏi thực tế.

Ông cho rằng muốn thuyết phục con người thì trước hết phải hiểu con người.

Muốn xây dựng niềm tin thì phải nói những điều có cơ sở.

Muốn động viên người khác thì người cán bộ cũng phải sẵn sàng chia sẻ khó khăn với họ.

Chính vì vậy, hình ảnh Lê Quang Đạo trong hồi ức của nhiều đồng đội thường gắn với sự gần gũi, giản dị và sâu sát.

Ông được nhắc đến như một người làm công tác chính trị nhưng luôn quan tâm đến thực tế của chiến trường và đời sống của cán bộ, chiến sĩ.

Sau năm 1975, đất nước thống nhất.

Cuộc đời Lê Quang Đạo lại bước sang một chặng đường mới.

Ông tiếp tục tham gia công tác lãnh đạo và xây dựng đất nước.

Tháng 6 năm 1987, tại Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa VIII, ông được bầu làm Chủ tịch Quốc hội, đồng thời là Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước.

Đây là thời điểm Việt Nam đang bước vào những năm đầu của công cuộc Đổi mới.

Đất nước đứng trước nhiều yêu cầu mới.

Kinh tế cần được phát triển.

Bộ máy nhà nước cần từng bước đổi mới.

Hoạt động của Quốc hội cần ngày càng gắn với thực tiễn cuộc sống.

Và người dân cần có thêm cơ hội tham gia vào quá trình xây dựng đất nước.

Trên cương vị Chủ tịch Quốc hội từ 1987 đến 1992, Lê Quang Đạo để lại dấu ấn trong việc đổi mới hoạt động của Quốc hội và tăng cường vai trò của cơ quan dân cử.

Sau khi thôi giữ chức Chủ tịch Quốc hội, ông tiếp tục đảm nhiệm một nhiệm vụ quan trọng khác.

Từ tháng 8 năm 1994 đến tháng 7 năm 1999, ông giữ chức Chủ tịch Đoàn Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Nếu trong những năm chiến tranh, ông từng góp phần xây dựng sự đoàn kết trong quân đội, thì ở giai đoạn này, công việc của ông gắn nhiều hơn với việc tập hợp và phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.

Đó cũng là một điểm rất đặc biệt trong cuộc đời ông.

Từ chiến trường đến nghị trường.

Từ công tác chính trị trong quân đội đến công tác mặt trận.

Những vai trò tưởng như rất khác nhau nhưng đều có một điểm chung:

Xây dựng sự đồng thuận để cùng hướng đến một mục tiêu chung.

Ngày 24 tháng 7 năm 1999, Lê Quang Đạo qua đời.

Ông để lại một cuộc đời kéo dài hơn bảy thập kỷ, trong đó hơn 60 năm gắn với hoạt động cách mạng và những bước ngoặt lớn của đất nước.

Nhìn lại hành trình ấy, có thể thấy ông đã đi qua nhiều thời kỳ:

Tuổi trẻ hoạt động cách mạng.

Những năm tháng đấu tranh giành chính quyền.

Kháng chiến chống Pháp.

Chiến thắng Điện Biên Phủ.

Kháng chiến chống Mỹ.

Ngày đất nước thống nhất.

Những năm đầu Đổi mới.

Và công cuộc củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Mỗi giai đoạn lại có một nhiệm vụ khác nhau.

Nhưng ở đâu, ông cũng coi trọng một điều: con người.

Câu chuyện Lê Quang Đạo vì thế có một bài học rất đẹp đối với thế hệ trẻ.

Trong một tập thể, người giỏi chưa chắc đã là người nói nhiều nhất.

Người có ảnh hưởng đôi khi lại là người biết lắng nghe, biết thuyết phục và biết giúp những người xung quanh cùng tiến về phía trước.

Trong học tập cũng vậy.

Một lớp học mạnh không phải vì chỉ có một vài bạn học giỏi.

Một đội nhóm tốt không phải vì chỉ có một người làm được việc.

Một tập thể mạnh là khi mỗi thành viên đều cảm thấy mình có vai trò và cùng cố gắng vì mục tiêu chung.

Lê Quang Đạo từng làm công tác tuyên huấn, từng là chính ủy trên những chiến trường lớn, rồi sau này đảm nhiệm cương vị Chủ tịch Quốc hội và Chủ tịch Mặt trận.

Những công việc ấy khác nhau, nhưng đều đòi hỏi khả năng kết nối con người.

Đó là điều người trẻ hôm nay hoàn toàn có thể học được.

Hãy biết nói điều đúng.

Nhưng cũng phải biết lắng nghe.

Hãy có chính kiến.

Nhưng cũng phải biết tôn trọng người khác.

Hãy cố gắng cho bản thân.

Nhưng đừng quên sức mạnh của tập thể.

Từ những chiến trường Biên giới và Điện Biên Phủ đến nghị trường Quốc hội và công tác Mặt trận, cuộc đời Lê Quang Đạo cho thấy có một loại sức mạnh không thể nhìn thấy bằng mắt: đó là niềm tin, sự đoàn kết và tinh thần trách nhiệm. Khi những điều ấy được xây dựng bằng sự chân thành và hành động thực tế, chúng có thể trở thành sức mạnh giúp con người vượt qua những thử thách rất lớn của lịch sử.