Lê Quý Đôn

1. Thân thế:

- Tên nhân vật: Lê Quý Đôn là danh nhân văn hóa, nhà bác học lỗi lạc thời Lê trung hưng.

- Năm sinh - năm mất: sinh năm 1726 và mất năm 1784 - Quê quán, xuất thân: sinh ra tại làng Diên Hà, huyện Diên Hà, trấn Sơn Nam (nay thuộc thôn Đồng Phú, xã Độc Lập, Hưng Hà, Thái Bình) trong một gia đình khoa bảng, cha là Tiến sĩ Lê Phú Thứ, và ông nổi tiếng thần đồng từ nhỏ, xuất thân từ một gia đình có truyền thống học hành, đỗ đạt cao.

- Thời kì lịch sử: sống và hoạt động trong thời kỳ Lê Trung Hưng (cuối thế kỷ 18), giai đoạn mà triều đình nhà Lê suy yếu, quyền lực nằm trong tay các chúa Trịnh ở Đàng Ngoài và chúa Nguyễn ở Đàng Trong.

2. Vai trò, chức vụ:

- Lê Quý Đôn là nhà bác học lớn thời Lê – Trịnh.

- Ông giữ nhiều chức vụ quan trọng như: Tiến sĩ, Hàn lâm viện Thị giảng, Tham tụng (Tể tướng), Hiệp trấn Thuận Hóa, Thượng thư Bộ Lại.

3. Lĩnh vực hoạt động:

- Sử học(Đại Việt thông sử, Kiến văn tiểu lục), địa lý(Phủ biên tạp lục), văn học (Quế Đường thi tập, Toàn Việt thi lục), khoa học tự nhiên (Vân đài loại ngữ - một bách khoa thư), nông nghiệp, y học, thư mục học, và triết học

4. Những sự kiện và hoạt động tiêu biểu của Lê Quý Đôn:

- 1752: Đỗ Tiến sĩ, ra làm quan dưới triều Lê – Trịnh.

- Giữ nhiều chức vụ quan trọng: Hàn lâm viện Thị giảng, Tham tụng, Thượng thư Bộ Lại.

- Làm Hiệp trấn Thuận Hóa, khảo sát và ghi chép tình hình kinh tế, xã hội, địa lý. - Biên soạn nhiều công trình lớn: Vân đài loại ngữ, Kiến văn tiểu lục, Phủ biên tạp lục.

- Góp phần quan trọng vào văn hóa, khoa học và quản lý đất nước.

5. Đóng góp nổi bật cho đất nước/xã hội:

- Để lại nhiều công trình khoa học, văn hóa có giá trị lớn, góp phần phát triển tri thức dân tộc.

- Khảo cứu và ghi chép toàn diện về lịch sử, địa lý, kinh tế, xã hội Việt Nam.

- Đóng góp trong quản lý đất nước, giúp triều đình hiểu rõ tình hình các vùng, nhất là Thuận Hóa.

- Đề cao giáo dục và nhân tài, ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống trí thức Việt Nam.

6. Tác phẩm hoặc công trình để lại:

- Lê Quý Đôn để lại nhiều tác phẩm có giá trị lớn như Vân đài loại ngữ, Phủ biên tạp lục, Đại Việt thông sử.

- Những công trình này góp phần quan trọng vào việc bảo tồn và phát triển tri thức lịch sử, văn hóa dân tộc.

7. Phẩm chất, tính cách đặc trưng:

- Thông minh, uyên bác, ham học hỏi; tư duy khoa học, thực tế; cần cù nghiên cứu, trung thực trong học thuật và luôn có tinh thần trách nhiệm, cống hiến cho đất nước.

8. Giai thoại hoặc câu chuyện minh họa:

- Từ nhỏ Lê Quý Đôn đã nổi tiếng thần đồng, đọc sách rất nhanh và đọc qua là nhớ. Có lần được thử tài đối đáp, ông trả lời trôi chảy, chính xác, khiến mọi người khâm phục, thể hiện trí tuệ xuất chúng và tinh thần hiếu học.

9. Di sản và sự ghi nhận:

-Ông để lại nhiều tác phẩm có giá trị lớn về lịch sử, địa lý, văn hóa, kinh tế như Vân đài loại ngữ, Phủ biên tạp lục, góp phần bảo tồn và phát triển tri thức dân tộc. - Lê Quý Đôn được tôn vinh là danh nhân văn hóa, tên ông được đặt cho trường học, đường phố, và được hậu thế kính trọng như một biểu tượng của trí tuệ và tinh thần hiếu học Việt Nam. 10. Ý nghĩa lịch sử:

- Lê Quý Đôn là danh nhân văn hóa, nhà bác học lớn của Việt Nam thế kỷ XVIII, có công bảo tồn và phát triển tri thức dân tộc, để lại nhiều tác phẩm giá trị. Ông thể hiện tư tưởng tiến bộ, đề cao học đi đôi với hành và là tấm gương tiêu biểu về tinh thần hiếu học, cống hiến cho đất nước.