Lê Thánh Tông – giữa thanh kiếm và cây bút

Nếu phải tìm một hình ảnh để khái quát thời đại Lê Thánh Tông, có lẽ đó là hình ảnh một vị vua đứng giữa thanh kiếm và cây bút.

Thanh kiếm đại diện cho sức mạnh quân sự.

Cây bút đại diện cho luật pháp, giáo dục và văn hóa.

Lê Thánh Tông sử dụng cả hai.

Trong những năm trị vì, ông củng cố quân đội và tiến hành những chiến dịch quân sự lớn.

Đồng thời, ông xây dựng bộ máy hành chính, chú trọng khoa cử, đề cao giáo dục và phát triển hoạt động văn chương.

Một đất nước muốn mạnh cần có khả năng tự bảo vệ.

Nhưng nếu chỉ có quân đội mà không có luật pháp, quốc gia dễ rơi vào hỗn loạn.

Nếu chỉ có luật pháp mà không có bộ máy thực thi, luật khó phát huy tác dụng.

Nếu chỉ có quyền lực mà không có giáo dục, xã hội khó tạo ra đội ngũ quan lại có học vấn.

Lê Thánh Tông dường như hiểu mối quan hệ giữa những yếu tố ấy.

Ông xây dựng một triều đình có tổ chức.

Đặt ra các quy định.

Tổ chức khoa cử.

Trọng dụng người có học.

Củng cố quân đội.

Mở rộng và quản lý lãnh thổ.

Đẩy mạnh hoạt động văn hóa.

Tất cả tạo nên một thời kỳ có dấu ấn rõ rệt trong lịch sử Đại Việt thế kỷ XV.

Nhưng nhìn lại, chúng ta cũng cần nhớ rằng đây vẫn là một xã hội phong kiến.

Những thành tựu của triều đại không thể xóa bỏ tất cả những giới hạn của thời đại.

Chiến tranh đem đến chiến thắng nhưng cũng có mất mát.

Cải cách đem đến trật tự nhưng cũng đi kèm sự nghiêm khắc.

Quyền lực tập trung giúp nhà nước mạnh hơn nhưng đồng thời khiến quyền lực của nhà vua rất lớn.

Lịch sử vì vậy cần được nhìn bằng nhiều chiều.

Lê Thánh Tông là một nhân vật lớn của lịch sử Việt Nam, nhưng ông cũng là con người của thế kỷ XV.

Điều làm nên dấu ấn của ông không phải chỉ một trận đánh hay một bộ luật.

Đó là cả một quá trình xây dựng đất nước.

Từ kinh thành đến làng quê.

Từ trường thi đến chiến trường.

Từ những tấm bia đá đến những cánh đồng.

Từ những cuộc thiết triều đến những đêm nhà vua đọc sách.

Tất cả cùng tạo nên câu chuyện về một thời đại.

Một thời đại có tiếng vó ngựa và tiếng trống trận.

Có những người lính ra đi.

Có những sĩ tử miệt mài học tập.

Có những người nông dân cày ruộng.

Có những văn thần làm thơ.

Và ở trung tâm của bức tranh ấy là Lê Thánh Tông – vị vua đã để lại một dấu ấn sâu đậm trong lịch sử Đại Việt.