Lê Thánh Tông Một Khuôn Mặt Hai Nhân Cách
Hoàng đế Lê Thánh Tôn (1442-1497), tên húy là Lê Tư Thành, là vị hoàng đế thứ năm của triều đại nhà Hậu Lê. Ông trị vì Đại Việt từ năm 1460 đến năm 1497, tổng cộng 38 năm. Giai đoạn này được sử sách ghi nhận là thời kỳ thịnh trị bậc nhất trong lịch sử Việt Nam, thường được gọi là “Hồng Đức Thịnh Trị”. Dưới sự lãnh đạo của Lê Thánh Tôn, Đại Việt không chỉ củng cố vững chắc nền độc lập, mà còn đạt được những tiến bộ vượt bậc về chính trị, quân sự, kinh tế, văn hóa và giáo dục. Ông đã để lại một di sản đồ sộ, định hình nhiều khía cạnh của xã hội Việt Nam thời bấy giờ và ảnh hưởng sâu sắc đến các thế hệ sau.
Lê Tư Thành sinh ngày 20 tháng 7 năm Nhâm Tuất (tức 24 tháng 8 năm 1442) tại làng Lam Sơn, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa. Ông là con trai thứ ba của vua Lê Thái Tông và bà Ngô Thị Ngọc Dao (sau này được truy tôn là Quang Thục Hoàng Thái Hậu). Ngay từ nhỏ, Lê Tư Thành đã sớm bộc lộ tư chất thông minh, hiếu học và có chí lớn. Tuy nhiên, tuổi thơ của ông không mấy bình yên. Sau cái chết đột ngột của cha là Lê Thái Tông và việc anh cùng cha khác mẹ là Lê Nghi Dân tiếm ngôi, tình hình triều đình trở nên phức tạp.
Lê Tư Thành đã trải qua một thời kỳ ẩn mình, tránh xa những biến động chính trị. Điều này giúp ông có thời gian tập trung vào việc học hành, nghiên cứu kinh sử, binh thư và các trước tác của những nhà tư tưởng lớn. Từ đó, ông tích lũy được kiến thức sâu rộng, rèn luyện bản lĩnh và tư duy độc lập, chuẩn bị cho vai trò lãnh đạo sau này. Sự kiện đoạt ngôi của Lê Nghi Dân vào năm 1459, lật đổ vua Lê Nhân Tông, đã đẩy Đại Việt vào một cuộc khủng hoảng chính trị nghiêm trọng. Trong bối cảnh đó, các đại thần trung thành với nhà Lê đã bí mật lập mưu để đưa Lê Tư Thành lên ngôi.
Vào tháng 6 năm 1460, các đại thần như Nguyễn Xí, Đinh Liệt, Lê Lai đã lật đổ thành công Lê Nghi Dân và tôn Lê Tư Thành lên ngôi hoàng đế, tức Lê Thánh Tôn. Sự kiện này được gọi là “Biến loạn Sương Mù” hoặc “Sự kiện Thiên Hưng”. Khi lên ngôi, ông lấy niên hiệu là Quang Thuận (1460-1469) và sau đó là Hồng Đức (1470-1497). Từ đây, một kỷ nguyên mới của Đại Việt đã bắt đầu.
Ngay sau khi lên ngôi, Lê Thánh Tôn đã nhanh chóng ổn định tình hình chính trị. Ông xử lý nghiêm minh những kẻ phản loạn, đồng thời trọng dụng những người tài đức. Vị hoàng đế trẻ tuổi này đã thể hiện tầm nhìn và quyết tâm lớn trong việc xây dựng một quốc gia hùng mạnh, văn minh và thịnh trị. Việc đầu tiên ông làm là củng cố quyền lực trung ương, thiết lập một bộ máy hành chính hiệu quả và minh bạch, đặt nền móng cho những cải cách sâu rộng sau này. Ông hiểu rằng một triều đình vững mạnh là chìa khóa để đạt được sự ổn định và phát triển lâu dài.
