Lê Thị Chuột

Má Lê Thị Chuột mới lên bốn tuổi thì đã mồ côi mẹ. Cha thì nghèo phải đi ở đợ để kiếm tiền nuôi con. Rồi thì má cũng đã lớn dần trong cuộc sống bần hàn và bất hạnh ấy. Nghèo đời cha nối đến đời con. Má lấy chồng năm 16-17 tuổi, cả hai vợ chồng cũng nghèo xác nghèo xơ phải đi làm thuê làm mướn sớm khuya vất vả. Thời chống Pháp được cách mạng giác ngộ, chồng của má tham gia kháng chiến, hết làm giao liên lại sang giữ kho lúa cho cách mạng... Đến một ngày, con trai đầu lòng của má, anh Nguyễn Văn Đỏ xin phép má thoát ly tham gia cách mạng. Má trả lời dứt khoát: “Đi kháng chiến cực lắm nghen. Con muốn đi thì đi, nhưng không được hèn nhát quay về”. Đi chưa được bao lâu, anh Hai Đỏ bị địch bắt đày ra Côn Đảo 5 năm (1959-1963). Nghe tin anh bị bắt và tù đày, hai người em kế là Nguyễn Văn Minh và Nguyễn Văn Nhứt lần lượt xin má cho thoát ly để tiếp bước cha anh. Biết gia đình má có con theo “Việt Cộng” nên bọn cảnh sát, lính bảo an, địa phương quân luôn theo dõi mọi hành động của gia đình má, tìm cách hạch sách, gây khó khăn mỗi khi gặp má ra chợ buôn bán. Hằng đêm, má thường thầm khấn vái cầu nguyện mong các con được bình an, không sa vào tay giặc. Sống trong sự kìm kẹp của giặc có thể vượt qua, nhưng khổ đau nhất đó là lúc được tin hai người con thân yêu của má là anh Minh và anh Nhứt lần lượt hy sinh trong năm 1967. Bốn năm sau, năm 1971, má lại nhận được một tin như sét đánh ngang tai “anh Hai Đỏ đã hy sinh”. Như vậy là 3 người con thoát ly đều đã vĩnh viễn ra đi. Những buổi chiều chạng vạng tối, má thường ra ngồi trước cửa thẫn thờ nhìn về phương trời phía trước để thương nhớ ba người con. Cho tới ngày hòa bình, rồi đến lúc mất má cũng chưa tìm được mộ chí của các con. Má và gia đình được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Ba năm 1985. Nhà nước phong tặng má danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 394/ KTCTN ngày 17/12/1994.