Lê Thị Mùi

Mãi đến lần thứ tư chúng tôi mới tìm gặp được mẹ. Mẹ vừa đi xa mới về. Căn nhà của mẹ là một trong những ngôi nhà tình nghĩa đầu tiên ở Đồng Nai. Nó như trầm hẳn xuống so với bao ngôi nhà khác trong cùng con hẻm ở phường Tân Tiến, TP.Biên Hòa. Nghe cháu nội, ngoại nói “người Nhà nước đến”, mẹ hồ hởi ngồi dậy, rồi gọi chúng tôi đến chiếc phản mà mẹ nằm nghỉ. Biết được ý định tìm gặp, mẹ cười rồi kể chuyện về quê của mình. Quê mẹ ở làng Đức Thạnh, huyện Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi. Vừa rồi về quê, mẹ được mấy “ông nhà nước” đến quay phim, chụp hình nhiều lắm. Nghe đâu, mẹ được phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng. Chúng tôi báo tin cho mẹ sẽ được vinh dự đó, mẹ cười, mắt mẹ sáng lên. Rồi bỗng nhiên, đôi mắt mẹ hướng về bàn thờ, những giọt lệ lại ứa ra. Chồng mẹ, con mẹ đang ở đó. Họ hiện hữu bằng những tấm hình, với ánh mắt đang dõi nhìn, sống với mẹ bao năm tháng qua. Mẹ Lê Thị Mùi sinh năm 1904, có 4 người con là liệt sĩ. Khi cho con đi làm cách mạng, mẹ chỉ muốn con mình đi theo con đường đúng đắn, biết đánh đuổi kẻ thù, để sống trên quê hương được ngẩng đầu, được sống tự do. Tất cả mười người con, cả trai lẫn gái đều tham gia cách mạng, mẹ và chồng là ông Nguyễn Cách ở nhà là cơ sở nuôi giấu cách mạng. Trong khu vườn nhà mẹ, những căn hầm bí mật từng nuôi giấu nhiều cán bộ chiến sĩ. Những lần tổ chức họp, mẹ phải canh gác, các con mẹ phải thay phiên nhau cõng các cán bộ chiến sĩ để không lộ dấu vết. Bọn giặc đã nhiều lần nghi ngờ, phục kích nhưng không phát hiện được. Bao lần nhà mẹ bị đốt phá, bao lần mẹ bị bắt, bị tra tấn vì “cái tội” làm cách mạng, cho con theo cách mạng nhưng mẹ vẫn không hề nao núng. Những năm cuối của thập niên 60, quê mẹ bị địch đánh phá dữ dội. Đế quốc Mỹ đổ quân ào ạt, càn quét, truy lùng gắt gao nhằm tiêu diệt, ngăn chặn phong trào cách mạng. Gia đình mẹ đón nhận không biết bao đau thương chồng chất. Năm 1966, con mẹ, anh Nguyễn Xuân Việt hy sinh; năm 1967 Nguyễn Cường (tự Đô) đang làm nhiệm vụ bị máy bay địch oanh tạc, anh hy sinh không toàn vẹn xác. Năm 1969, anh Nguyễn Kiểm làm ở Nông hội xã vận động, thu gom gạo cho cách mạng bị địch vây bắt, chúng đánh đập dã man anh cho đến chết. Năm 1968, ngoài cái tang của người con thứ 10 là Nguyễn Tiến Hưng, hy sinh khi đang chiến đấu với chức vụ Tiểu đội trưởng trong lực lượng vũ trang Quân khu 4, mẹ còn phải chứng kiến chồng mình ngã xuống trước họng súng quân thù trong một cuộc chống càn. Bốn năm liên tiếp, bốn đứa con và chồng hy sinh. Tưởng chừng thời gian ấy, mẹ quỵ xuống, chết đi để mà đỡ đau đớn hơn, nhưng mẹ đã gượng dậy đi nốt quãng đời còn lại. Khi vợ chồng anh Kiểm hy sinh để lại chị Cang mới ba tháng tuổi. Thế là mẹ phải gánh vác thêm phần việc nuôi cháu. Có những lúc bà bị bắt đi ở tù, cháu nội cũng phải vào theo vì ở nhà có ai đâu nuôi nấng. Khi nói về những đứa con, lúc thì mẹ say sưa kể, rồi có lúc mẹ khóc, mẹ lại nhìn họ qua làn khói của nhang trên bàn thờ. Ngày đêm, mẹ thắp nhang cho chồng, cho con để tất cả được ở gần mẹ. Mười người con, tất cả tham gia cách mạng nay chỉ còn năm, mà năm người còn lại cũng đâu toàn vẹn do bị địch bắt bớ tra tấn. Nhưng, mẹ còn an ủi, còn gặp được những người con mình còn sống, chứ “thằng Cường, thằng Việt, nó chết ở đâu, nằm ở đâu” mẹ không hề biết. Giờ đây, mẹ đang sống với người cháu nội của mình- đứa cháu mẹ cưng nhất vì nó mất mát quá nhiều khi ba má hy sinh, sống với mẹ trong những ngày gian khổ, tù đày. Trong căn nhà tình nghĩa, mẹ an dưỡng tuổi già của mình trong sự quan tâm, chăm sóc của chính quyền, con cháu. Chiến tranh đã qua, dù nỗi đau mất mát quá nhiều, song quê hương được hòa bình, thống nhất, được sống trong tự do là mẹ mừng. Mẹ tự hào vì các con mình đã góp công sức vào sự nghiệp giải phóng dân tộc, truyền thống yêu nước ấy vẫn được con cháu mẹ ngày nay tiếp bước, noi theo. Mẹ Lê Thị Mùi được Nhà nước phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 394/KTCTN ngày 17/12/1994. Mẹ qua đời năm 2003 tại phường Tân Tiến, TP. Biên Hòa.