Lê Thị Nghê – Người mẹ hy sinh tình mẫu tử để cứu cả làng

Mẹ Lê Thị Nghê, thường được người dân gọi bằng cái tên thân thương Mẹ Năm Nghê, là người phụ nữ gắn với một câu chuyện đau thương và ám ảnh trong những năm tháng chiến tranh tại vùng Hòn Kẽm – Trà Linh, Quảng Nam.

Quê hương Mẹ ở vùng Linh Kiều, Hiệp Đức, bên dòng Thu Bồn. Đây là địa bàn từng là căn cứ cách mạng, đồng thời cũng là nơi hứng chịu nhiều cuộc càn quét, bom đạn ác liệt trong chiến tranh. Những năm 1960, cuộc sống của người dân nơi đây luôn phải đối mặt với những cuộc truy lùng và đánh phá của quân đội Mỹ và chính quyền Sài Gòn.

Năm 1969, trong một cuộc càn quét vào khu vực Trà Linh, hơn 200 người dân cùng cán bộ, du kích phải rời làng, tìm vào khu vực hang Hòn Kẽm để tránh bom đạn và sự truy lùng. Mẹ Năm Nghê khi ấy cũng đưa hai người con nhỏ cùng mọi người vào hang trú ẩn.

Những ngày ẩn náu trong hang trở thành những ngày khắc nghiệt. Lương thực và nước uống dần cạn kiệt. Mọi người phải tuyệt đối giữ im lặng vì chỉ một âm thanh nhỏ cũng có thể khiến vị trí ẩn náu bị phát hiện.

Trong hoàn cảnh ấy, người con trai mới khoảng ba tháng tuổi của Mẹ liên tục khóc vì đói. Mẹ không còn đủ sữa để dỗ con. Tiếng khóc của đứa trẻ có nguy cơ làm lộ nơi trú ẩn của hàng trăm người đang ở trong hang. Tư liệu của Báo Đà Nẵng và Tuổi Trẻ đều ghi lại đây là thời khắc Mẹ phải đối diện với một lựa chọn vô cùng đau đớn.

Cuối cùng, Mẹ đã đưa con ra khỏi nơi trú ẩn và chôn đứa con nhỏ để tránh tiếng khóc làm lộ vị trí của những người đang ẩn náu. Đó là một hành động bi thương đến mức khó có thể diễn tả bằng lời: một người mẹ phải tự tay xa lìa đứa con mới ba tháng tuổi để bảo vệ sự sống của hàng trăm người dân, cán bộ và du kích đang cùng mình tránh giặc.

Sau khi trở lại hang, Mẹ tiếp tục cùng mọi người vượt qua những ngày bị quân địch truy lùng. Hàng trăm người trong hang cuối cùng không bị phát hiện. Câu chuyện về đêm Hòn Kẽm vì thế được lưu truyền như một ký ức đặc biệt đau thương của người dân vùng Trà Linh.

Nhưng chiến tranh có thể qua đi, còn nỗi đau của người mẹ thì ở lại.

Nhiều tư liệu kể rằng sau chiến tranh, Mẹ Năm Nghê vẫn mang trong lòng nỗi day dứt về người con đã mất. Mẹ từng giữ lại chiếc khăn đã quấn con và nhiều năm tìm kiếm nơi chôn cất con. Vì không xác định được chính xác nơi an nghỉ của đứa trẻ, người thân và địa phương sau này đã lập một ngôi mộ gió trước khu vực hang Hòn Kẽm để tưởng nhớ em.

Câu chuyện của Mẹ Lê Thị Nghê không chỉ nói về sự khốc liệt của chiến tranh mà còn cho thấy những mất mát mà người dân, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em, phải gánh chịu. Trong những hoàn cảnh bình thường, không một người mẹ nào có thể lựa chọn xa lìa đứa con vừa mới chào đời. Nhưng trong chiến tranh, những con người bình dị ấy đôi khi bị đẩy đến những tình thế khắc nghiệt vượt quá sức chịu đựng của con người.

Hòn Kẽm hôm nay vẫn nằm bên dòng Thu Bồn. Núi đá, dòng sông và những hang sâu vẫn còn đó, nhưng câu chuyện về Mẹ Năm Nghê đã trở thành một phần ký ức của vùng đất Trà Linh. Nhiều tư liệu báo chí khi nhắc đến Hòn Kẽm vẫn nhắc đến câu chuyện của Mẹ như một ký ức đau thương về chiến tranh và sự hy sinh của người dân nơi đây.

Mẹ Lê Thị Nghê là hình ảnh của một người phụ nữ phải chịu đựng mất mát quá lớn trong chiến tranh. Câu chuyện về Mẹ không nên chỉ được kể như một câu chuyện bi thương, mà còn cần được đặt trong bối cảnh chiến tranh khốc liệt, nơi hàng trăm người dân phải tìm nơi ẩn náu và mỗi tiếng động đều có thể đe dọa tính mạng của cả cộng đồng.

Ngày nay, khi cuộc sống đã trở lại bình yên, câu chuyện về Mẹ Năm Nghê nhắc nhở các thế hệ sau về giá trị của hòa bình và những mất mát mà chiến tranh đã để lại. Đó cũng là lời nhắc về sự tri ân đối với những người mẹ, những gia đình và những người dân bình thường đã phải chịu đựng những hy sinh mà lịch sử không thể nào quên.

Mẹ Lê Thị Nghê – Mẹ Năm Nghê – một người mẹ đã đi qua một trong những thời khắc đau đớn nhất của chiến tranh, để lại phía sau một câu chuyện mà mỗi khi nhắc đến Hòn Kẽm, người dân Trà Linh vẫn không khỏi nghẹn ngào.