Lê Trọng Việt – người lính ngã xuống bên cầu Rạch Chiếc

Gần sáng, sau một đêm chiến đấu dữ dội, hai người lính đặc công nằm ép mình trong một lùm cây sát mép nước. Đạn đã cạn. Thủ pháo cũng không còn. Họ chờ trời sáng để tìm đường trở về đơn vị.

Một quả pháo sáng bỗng rực lên.

Tiếng súng vang lên.

Lê Trọng Việt ngã xuống.

Ông không kịp nhìn thấy những đoàn xe tăng của Quân giải phóng tiến qua cây cầu mà mình vừa chiến đấu để giành và giữ.

Ít giờ sau, Sài Gòn được giải phóng.

Còn người lính quê Tĩnh Gia, Thanh Hóa nằm lại bên dòng Rạch Chiếc.

Trận đánh ở cánh cửa phía đông Sài Gòn

Những ngày cuối tháng 4.1975, khi Chiến dịch Hồ Chí Minh bước vào giai đoạn quyết định, Sài Gòn đã ở rất gần.

Nhưng để tiến vào trung tâm thành phố, các cánh quân phải vượt qua những tuyến phòng thủ cuối cùng.

Ở hướng đông, cầu Rạch Chiếc là một trong những vị trí có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Cây cầu nằm trên trục giao thông huyết mạch từ Biên Hòa vào Sài Gòn. Nếu giữ được cầu, lực lượng tiến công có thể mở đường cho đại quân tiến vào nội đô. Nếu cây cầu bị phá hủy, hướng tiến công sẽ gặp một trở ngại lớn.

Lực lượng được giao nhiệm vụ đánh chiếm và giữ cầu là các đơn vị Z22, Z23 và Tiểu đoàn 81 thuộc Lữ đoàn 316 Đặc công - Biệt động.

Trong đội hình ấy có Lê Trọng Việt.

Ông quê ở Tĩnh Gia, Thanh Hóa, là chiến sĩ của lực lượng đặc công Z23. Cùng tổ với ông có người đồng đội Nguyễn Văn Liễu. Nhiệm vụ của tổ là bí mật áp sát chân cầu, sử dụng B40 và thủ pháo đánh các lô cốt ở phía nam cầu Rạch Chiếc.

Không ai trong số họ có thể biết rằng đây sẽ là trận đánh cuối cùng của đời mình.

Lặn qua dòng nước để vào trận

Theo hồi ức của đồng đội Nguyễn Văn Liễu, đơn vị được lệnh tiếp cận mục tiêu trong điều kiện đặc biệt khó khăn.

Địa hình sông nước chằng chịt. Muốn bí mật áp sát cầu, những người lính đặc công phải vượt qua các kênh rạch, có lúc đi bộ, có lúc bơi, sử dụng những kỹ năng chiến đấu dưới nước đã được huấn luyện.

Đêm xuống. Các tổ bắt đầu tiếp cận mục tiêu. Lê Trọng Việt cùng đồng đội hướng về phía chân cầu. Nhiệm vụ của họ rất rõ ràng: đánh vào các vị trí phòng thủ, phối hợp cùng các mũi khác chiếm cầu, mở đường cho đại quân tiến vào Sài Gòn.

Khi ấy, chỉ còn vài ngày nữa là đến 30.4. Nhưng cuộc chiến ở Rạch Chiếc vẫn vô cùng khốc liệt. Đối phương bố trí lực lượng đông, có hỏa lực mạnh và quyết giữ khu vực cửa ngõ phía đông. Sau đợt tiến công ban đầu, lực lượng đặc công đã làm chủ cầu nhưng sau đó phải đối mặt với những đợt phản kích dữ dội. Cuộc chiến giằng co kéo dài trong nhiều ngày.

Khi đạn đã cạn

Trong đêm chiến đấu, tổ của Nguyễn Văn Liễu và Lê Trọng Việt đánh vào khu vực được phân công.

Trận đánh diễn ra ác liệt.

Các vị trí của đối phương bị tập kích. Nhưng sau đó, hỏa lực từ nhiều hướng trút xuống khu vực quanh cầu.

Những người lính đặc công phải vừa chiến đấu, vừa tìm cách giữ vị trí và bảo toàn lực lượng.

Theo lời kể được Báo Nhân Dân và Báo Quân đội nhân dân ghi lại, đến gần sáng, sau những đợt chiến đấu liên tiếp, tổ của Nguyễn Văn Liễu chỉ còn lại ông và Lê Trọng Việt. Hai người đã hết đạn, hết thủ pháo và phải ẩn mình trong một lùm cây sát mép nước, chờ trời sáng để tìm đường trở về đơn vị.

Đó là một khoảnh khắc rất ngắn trong lịch sử.

Nhưng với hai người lính, đó là ranh giới giữa sự sống và cái chết.

Họ đã đi qua đêm. Đã vượt qua dòng nước. Đã áp sát chân cầu. Đã nổ súng. Nhưng họ chưa thể trở về.

Khi trời sáng ở Rạch Chiếc

Rồi pháo sáng xuất hiện.

Ánh sáng bất ngờ xé toạc màn đêm.

Theo hồi ức của Nguyễn Văn Liễu, một loạt đạn từ phía đối phương bắn tới.

Lê Trọng Việt trúng đạn.

Người chiến sĩ quê Thanh Hóa ngã xuống bên dòng Rạch Chiếc.

Không có một lời trăng trối được ghi lại.

Không có những câu nói cuối cùng được lưu trong hồi ký.

Chỉ có lời kể của người đồng đội còn sống.

Và có lẽ, chính sự giản dị đến khắc nghiệt ấy khiến câu chuyện về Lê Trọng Việt trở nên ám ảnh.

Cây cầu được giữ lại

Sự hy sinh của Lê Trọng Việt là một phần trong trận chiến kéo dài nhiều ngày tại Rạch Chiếc.

Các đơn vị của Lữ đoàn 316 đã chiến đấu trong điều kiện hết sức chênh lệch để đánh chiếm và bảo vệ cây cầu. Tổng cộng 52 cán bộ, chiến sĩ của Lữ đoàn 316 đã hy sinh trong trận đánh này.

Đến sáng 30.4.1975, lực lượng đặc công tiếp tục hoàn thành nhiệm vụ giữ cầu. Các cánh quân chủ lực sau đó vượt qua Rạch Chiếc, tiến vào trung tâm Sài Gòn.

Cây cầu đã không bị phá hủy.

Con đường vào thành phố được mở.

Đoàn quân tiến về phía Dinh Độc Lập.

Nhưng trong đội hình chiến thắng ấy, đã không còn Lê Trọng Việt.

Cũng không còn 51 đồng đội khác đã ngã xuống trong trận chiến bảo vệ cầu.

Có những người lính đã chiến đấu cho đến thời khắc cuối cùng nhưng không sống để nhìn thấy thời khắc chiến thắng.

Hành trình tìm lại người lính

Sau chiến tranh, câu chuyện về những người hy sinh ở Rạch Chiếc chưa kết thúc.

Trong nhiều năm, các cựu chiến binh Lữ đoàn 316 trở lại chiến trường cũ để tìm kiếm đồng đội.

Đó là một hành trình không dễ dàng.

Địa hình đã thay đổi.

Những công trình mới mọc lên.

Dòng Rạch Chiếc cũng không còn nguyên vẹn như trong ký ức của những người lính năm xưa.