Lê Tựu Khiết – một người từng làm quan nhưng cuối cùng lại chọn con đường chống Pháp
Lê Tựu Khiết, xuất thân là một người có học và từng làm quan cho triều Nguyễn.
Ông sinh năm 1857 ở làng An Ba, nay thuộc xã Hành Thịnh, Nghĩa Hành. Năm 1882, ông đỗ Cử nhân và sau đó từng làm quan đến chức Bố chánh. Vì vậy người dân thường gọi ông là Bố Khiết.
Nhưng rồi suy nghĩ của ông thay đổi.
Trong thời gian làm quan, Lê Tựu Khiết chứng kiến tình cảnh đất nước và những sự áp bức của chính quyền thực dân. Sau khi đọc “Việt Nam vong quốc sử” của Phan Bội Châu, ông càng nhận ra tình cảnh mất nước của dân tộc. Sau đó, ông từ quan trở về quê và tham gia phong trào yêu nước.
Ông tham gia Hội Duy tân Quảng Ngãi cùng những chí sĩ như Lê Đình Cẩn, Nguyễn Bá Loan và nhiều người khác. Phong trào khi ấy không chỉ nói đến việc chống Pháp bằng vũ lực mà còn chủ trương làm cho dân chúng hiểu biết hơn, nâng cao tinh thần tự lực và phát triển sản xuất. Tài liệu Giáo dục địa phương Quảng Ngãi ghi nhận các sĩ phu yêu nước như Lê Tựu Khiết đã tham gia phong trào Duy tân ở tỉnh nhà.
Một chi tiết rất đời thường nhưng cũng rất đáng nhớ là Lê Tựu Khiết từng mở hiệu thuốc Quảng Tri ở cửa Tây tỉnh thành Quảng Ngãi. Bề ngoài đó là một hiệu thuốc, nhưng nó trở thành một nơi liên lạc của những người tham gia phong trào yêu nước.
Đến năm 1908, phong trào chống sưu thuế ở Quảng Ngãi bùng lên mạnh mẽ. Người dân từ nhiều nơi kéo về tỉnh thành để phản đối sưu thuế và những chính sách hà khắc.
Thực dân Pháp đàn áp phong trào rất dữ dội. Lê Tựu Khiết bị bắt.
Ngày 23 tháng 4 năm 1908, ông cùng Nguyễn Bá Loan và một số thủ lĩnh khác bị thực dân Pháp xử chém tại khu vực bờ xe nước ở phía đông tỉnh thành Quảng Ngãi.
Tôi thấy câu chuyện của Lê Tựu Khiết rất gần gũi ở chỗ: ông từng có một cuộc sống khá ổn định. Ông học hành đỗ đạt, làm quan, có địa vị. Nhưng cuối cùng ông lại lựa chọn một con đường nguy hiểm, biết rằng có thể phải trả giá bằng chính mạng sống của mình.
Một người sinh ra ở làng An Ba, Hành Thịnh đã từ bỏ con đường làm quan để tham gia phong trào cứu nước, rồi cuối cùng hy sinh.
Đó là lý do tên Lê Tựu Khiết vẫn được người Nghĩa Hành nhắc đến khi nói về những người con yêu nước của quê hương. Trang thông tin chính thức của Nghĩa Hành cũng xếp ông cùng Võ Duy Ninh, Lê Đình Cẩn, Lê Triết và Nguyễn Công Phương vào lớp những người con tiêu biểu đã hy sinh vì nghĩa lớn.
