Lê Văn Duyệt – Tả quân uy dũng, người mở mang và an dân vùng Nam Bộ

Lê Văn Duyệt (1764 - 1832) quê gốc ở Quảng Ngãi, lớn lên tại vùng Định Tường (Tiền Giang ngày nay). Dù mang thân phận thái giám từ nhỏ, ông lại sớm bộc lộ khí phách của một võ tướng tài ba, quả cảm. Gia nhập lực lượng của Nguyễn Ánh từ năm 17 tuổi, Lê Văn Duyệt trở thành một trong những trụ cột quân sự quan trọng nhất, lập nhiều chiến công quyết định (đặc biệt là trận thủy chiến Thị Nại năm 1801) giúp Nguyễn Ánh đánh bại triều Tây Sơn, lập nên nhà Nguyễn. Nhờ những công lao to lớn đó, ông được phong làm Tả quân, một trong những khai quốc công thần quyền uy nhất triều đình.

Sự nghiệp rực rỡ nhất của Lê Văn Duyệt gắn liền với hai lần ông được cử làm Tổng trấn Gia Định Thành (quản lý toàn bộ 5 trấn miền Nam). Bằng tầm nhìn của một nhà quản trị kiệt xuất, ông thi hành những chính sách vô cùng linh hoạt và khoan dung. Ông cho đào kênh Vĩnh Tế, kênh Ruột Ngựa để tiêu úng, xả phèn, mở đường giao thông thủy; khuyến khích giao thương quốc tế, biến Sài Gòn - Bến Nghé thành một thương cảng sầm uất. Ông quản lý xã hội nghiêm minh nhưng cũng rất trọng nhân tài, đối xử hòa hợp với các cộng đồng người Hoa, người Chăm và người nước ngoài.

Dưới sự cai quản của ông, vùng đất Nam Bộ phồn vinh, an ninh được giữ vững, trộm cướp bị dẹp yên, nhân dân gọi ông bằng danh xưng tôn kính là "Ông Lớn Thượng". Ý nghĩa lịch sử của Lê Văn Duyệt nằm ở vai trò một nhà kiến tạo, người đã đặt nền tảng vững chắc cho sự phát triển của vùng đất phương Nam trù phú. Sau khi ông mất, vua Minh Mạng vì hiềm khích đã kết tội, làm nhục lăng mộ ông, nhưng trong tâm thức của nhân dân Nam Bộ, Lăng Ông (Bà Chiểu) vẫn mãi là chốn linh thiêng, tưởng nhớ vị quan công minh, tài đức vẹn toàn.