Lê Văn Hiến – Người đặt những viên gạch đầu tiên cho nền tài chính Việt Nam độc lập
Trong những ngày đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, bên cạnh những vấn đề lớn như xây dựng chính quyền, bảo vệ nền độc lập và chống lại nguy cơ chiến tranh, có một bài toán tưởng chừng rất “khô khan” nhưng lại quyết định sự tồn tại của nhà nước mới: tiền đâu để duy trì bộ máy và tổ chức kháng chiến? Ngân khố gần như trống rỗng, nền kinh tế kiệt quệ sau nhiều năm chiến tranh và thuộc địa, trong khi chính quyền mới phải đối mặt với hàng loạt nhiệm vụ cấp bách. Trong hoàn cảnh ấy, Lê Văn Hiến là một trong những người được giao trọng trách xây dựng nền tài chính của nước Việt Nam độc lập. Ông không chỉ là Bộ trưởng Bộ Tài chính đầu tiên mà còn là một nhà hoạt động cách mạng từng trải qua nhiều năm tù đày dưới chế độ thực dân. Cuộc đời Lê Văn Hiến vì thế gắn liền với một giai đoạn đặc biệt: từ những phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX đến những ngày đầu tiên của một nhà nước Việt Nam mới.
Lê Văn Hiến sinh ngày 15/6/1904 tại Đà Nẵng, trong một gia đình có truyền thống yêu nước. Sinh ra trong thời kỳ Việt Nam vẫn nằm dưới ách thống trị của thực dân Pháp, ông sớm chứng kiến những biến động của xã hội và phong trào đấu tranh của các thế hệ thanh niên đương thời.
Những năm đầu thế kỷ XX là thời kỳ xuất hiện nhiều khuynh hướng cứu nước khác nhau. Từ Đông Du, Duy Tân cho đến các tổ chức cách mạng theo khuynh hướng mới, lớp thanh niên Việt Nam bắt đầu tìm kiếm những con đường khác nhau để giành lại độc lập. Lê Văn Hiến cũng bước vào con đường hoạt động yêu nước trong hoàn cảnh ấy.
Khi còn trẻ, Lê Văn Hiến tham gia các hoạt động yêu nước tại Trung Kỳ. Ông có quan hệ với những người hoạt động trong phong trào Duy Tân và chịu ảnh hưởng từ tư tưởng cải cách, nâng cao dân trí và đấu tranh chống chế độ thuộc địa.
Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, phong trào yêu nước Việt Nam bước vào một giai đoạn mới. Những tư tưởng cách mạng từ bên ngoài ngày càng được truyền bá vào trong nước, đặc biệt là chủ nghĩa Marx – Lenin.
Lê Văn Hiến dần chuyển từ hoạt động yêu nước sang con đường cách mạng theo khuynh hướng cộng sản. Trong quá trình hoạt động, ông sử dụng nhiều bí danh và tham gia xây dựng cơ sở cách mạng tại Trung Kỳ.
