LÊ VĂN PHƯỢNG VÀ NHỮNG NĂM THÁNG CHIẾN ĐẤU Ở ĐƯỜNG 9 – NAM LÀO

1. Từ người lính xe tăng đến chiến trường Đường 9

Lê Văn Phượng sinh năm 1945 tại Đường Lâm, Sơn Tây, Hà Nội. Năm 1965, ông nhập ngũ và đóng quân tại đơn vị xe tăng ở Vĩnh Phúc. Những năm đầu quân ngũ là thời gian ông được rèn luyện trong lực lượng tăng thiết giáp, một binh chủng còn tương đối mới nhưng ngày càng giữ vai trò quan trọng trên chiến trường.

Đến năm 1970, Lê Văn Phượng được đưa vào chiến đấu tại Đường 9 – Nam Lào.

Đây là chiến trường nằm trên tuyến Đường 9, nơi quân đội Việt Nam và lực lượng đối phương tổ chức những chiến dịch lớn nhằm kiểm soát tuyến vận chuyển chiến lược nối từ miền Bắc vào chiến trường miền Nam.

Đối với bộ đội tăng thiết giáp, đây cũng là một môi trường chiến đấu đặc biệt khó khăn: địa hình rừng núi, đường sá phức tạp và những trận bom đánh phá liên tục.

Trong cuộc phản công Đường 9 – Nam Lào năm 1971, lực lượng tăng thiết giáp đã sử dụng ba tiểu đoàn với 88 xe, phối hợp với bộ binh tiến công đối phương.

Lê Văn Phượng có mặt trong giai đoạn chiến trường ấy đang diễn ra ác liệt.

2. Hai mảnh bom trên dốc thôn

Một trong những ký ức mà Lê Văn Phượng kể lại nhiều năm sau chiến tranh là lần ông bị thương tại Đường 9 – Nam Lào.

Theo lời kể của ông với Nhân Dân, năm 1970, khi đang hoạt động tại khu vực dốc Thôn, bất ngờ máy bay đối phương thả bom.

Bom nổ.

Hai mảnh bom găm vào người ông.

Đó là một trong bốn lần ông bị thương nặng trong những năm chiến tranh. Những mảnh bom ấy không được lấy ra mà nằm lại trong cơ thể ông suốt nhiều thập niên sau này. Mỗi khi trái gió trở trời, vết thương cũ lại đau.

Một người lính có thể rời chiến trường.

Nhưng chiến trường đôi khi không rời khỏi cơ thể người lính.

Với Lê Văn Phượng, hai mảnh bom từ Đường 9 – Nam Lào đã trở thành một phần của cuộc đời ông kể cả khi chiến tranh đã kết thúc.

3. Chiến trường không dừng lại sau một lần bị thương

Tư liệu về Lê Văn Phượng không ghi lại đầy đủ từng trận đánh mà ông trực tiếp tham gia ở Đường 9 – Nam Lào. Nhưng hành trình quân ngũ sau đó cho thấy ông không rời lực lượng.

Năm 1972, ông tiếp tục làm trợ lý kỹ thuật, cùng đơn vị vào chiến trường Thừa Thiên Huế. Tại đây, ông lại bị thương hai lần ở đầu, trong đó có một lần bom đánh sập hầm khiến ông tưởng khó qua khỏi.

Điều đáng chú ý trong cuộc đời quân ngũ của Lê Văn Phượng là những lần bị thương không khép lại hành trình chiến đấu của ông.

Sau Đường 9 – Nam Lào là Thừa Thiên Huế.

Sau những năm tháng ở chiến trường miền Trung là mùa Xuân 1975.

Và cuối cùng, người lính từng mang hai mảnh bom trong người ấy trở thành Phó đại đội trưởng kỹ thuật kiêm pháo thủ số 2 của xe tăng 390.

4. Từ Đường 9 đến ngày 30 tháng 4

Có thể nhìn hành trình của Lê Văn Phượng như một đường nối qua nhiều chiến trường.

Năm 1965, ông nhập ngũ.

Năm 1970, ông chiến đấu ở Đường 9 – Nam Lào và bị thương.

Năm 1972, ông có mặt tại Thừa Thiên Huế, tiếp tục công tác kỹ thuật và chiến đấu.

Đến năm 1975, ông thuộc Đại đội 4, Tiểu đoàn 1, Lữ đoàn Xe tăng 203, giữ nhiệm vụ Phó đại đội trưởng kỹ thuật kiêm pháo thủ số 2 trên xe tăng 390.

Ngày 17/3/1975, đơn vị của ông nhận lệnh tham gia chiến dịch. Từ ngày 19 đến 23/3, đơn vị chiến đấu ở khu vực Núi Bồng, Núi Nghệ; ngày 25/3 giải phóng Huế rồi tiếp tục tiến vào Đà Nẵng.

Cuối tháng 4, đội hình xe tăng tiến về Sài Gòn.

Ngày 30/4, Lê Văn Phượng có mặt trên chiếc 390 khi xe tiến qua những tuyến phòng thủ cuối cùng và lao vào Dinh Độc Lập.

Nếu chỉ nhìn vào bức ảnh chiếc 390 húc đổ cổng Dinh Độc Lập, người ta có thể nghĩ lịch sử được tạo nên trong một khoảnh khắc.

Nhưng với người lính ngồi trên chiếc xe ấy, khoảnh khắc đó là điểm cuối của mười năm quân ngũ, từ ngày nhập ngũ năm 1965, qua Đường 9 – Nam Lào, Thừa Thiên Huế và những chiến trường khác.

5. Những mảnh bom còn lại sau chiến tranh

Sau ngày đất nước thống nhất, Lê Văn Phượng vẫn tiếp tục phục vụ trong quân đội.

Đơn vị của ông tiếp tục chiến đấu ở Campuchia trong những năm sau 1975, rồi năm 1979 lên biên giới phía Bắc làm nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc. Đến năm 1985, ông nghỉ hưu sớm theo chế độ.

Những năm cuối đời, ông sống tại Đường Lâm.

Chiến tranh đã lùi xa nhưng hai mảnh bom từ Đường 9 – Nam Lào vẫn ở lại trong cơ thể người cựu binh. Trong một lần trò chuyện với báo chí, ông nói vui rằng mình đã đi qua được cuộc chiến, nhưng những mảnh bom vẫn “ở lại” với mình.

Ngày 27/3/2016, Lê Văn Phượng qua đời, hưởng thọ 71 tuổi.

Ba người đồng đội còn lại của kíp xe 390 vẫn tiếp tục nhắc đến ông như người đồng đội từng cùng họ đi qua những năm tháng chiến tranh và có mặt trong buổi trưa lịch sử 30/4/1975.

Lời kết

Lê Văn Phượng được nhiều người biết đến trước hết là pháo thủ số 2 trên xe tăng 390.

Nhưng trước cánh cổng Dinh Độc Lập đã có một Lê Văn Phượng của Đường 9 – Nam Lào.

Đó là người lính nhập ngũ từ năm 1965, đi qua chiến trường năm 1970, bị hai mảnh bom găm vào người nhưng tiếp tục phục vụ trong quân đội; rồi lại đi qua Thừa Thiên Huế năm 1972 và tiến vào mùa Xuân 1975.

Chiếc xe tăng 390 chỉ xuất hiện trong một khoảnh khắc của lịch sử.

Còn cuộc đời người lính ngồi trên chiếc xe ấy được tạo nên từ những năm tháng dài hơn rất nhiều — trong đó có một phần tuổi trẻ đã nằm lại giữa bom đạn của Đường 9 – Nam Lào.