LÊ VĂN QUÝ – NGƯỜI CHỈ HUY ĐẶC CÔNG TRONG NHỮNG NGÀY LỬA ĐẠN Ở QUY NHƠN

Lê Văn Quý sinh năm 1926 tại xã Hoài Đức, huyện Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định, trong một gia đình nông dân nghèo.

Quê hương ông là vùng đất có phong trào cách mạng và kháng chiến mạnh mẽ. Chính hoàn cảnh ấy đã góp phần hình thành ở Lê Văn Quý tinh thần yêu nước và ý chí đấu tranh chống quân xâm lược.

Tháng 10 năm 1948, giữa những năm tháng kháng chiến chống thực dân Pháp, Lê Văn Quý nhập ngũ.

Từ một người lính trưởng thành từ cơ sở, ông từng bước được rèn luyện qua chiến đấu. Trong kháng chiến chống Pháp, Lê Văn Quý đã 4 lần được khen thưởng.

Đất nước bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ, ông tiếp tục chiến đấu.

Những năm tháng trận mạc đã tôi luyện Lê Văn Quý trở thành một cán bộ chỉ huy có tác phong linh hoạt, kiên quyết và mưu trí. Trong mỗi nhiệm vụ, ông luôn chú trọng chấp hành mệnh lệnh, nghiên cứu tình hình và trực tiếp có mặt ở những nơi khó khăn nhất.

Đặc biệt, Lê Văn Quý có nhiều đóng góp trong quá trình xây dựng đại đội đặc công đầu tiên của tỉnh Bình Định.

Đến những ngày cuối năm 1967, một nhiệm vụ lớn được giao cho đơn vị của ông: tiến công quận lỵ Tuy Phước.

Lê Văn Quý trực tiếp chỉ huy.

Trận đánh diễn ra quyết liệt. Đơn vị của ông tiến công các mục tiêu, diệt gọn 2 trung đội, thu 48 súng, phá hủy nhiều kho tàng, vũ khí và kho chứa xăng, đồng thời giải thoát hàng trăm cán bộ đang bị giam giữ. Theo tài liệu tuyên dương, trận đánh còn gây thiệt hại hơn 200 xe của đối phương.

Nhưng Lê Văn Quý không dừng lại ở đó.

Sau trận Tuy Phước, đơn vị tiếp tục phát triển tiến công vào ấp Vĩnh Quan.

Tại đây, lực lượng do ông chỉ huy diệt một trung đội bảo an, 18 dân vệ cùng nhiều phần tử ác ôn tại các xã Phước Sơn, Phước Lý và Phước Hải, tổng cộng 58 người; thu 26 súng.

Kết quả quan trọng hơn là khoảng 3.000 đồng bào được giải phóng.

Những trận đánh cuối năm 1967 cũng là bước chuẩn bị cho một thử thách lớn hơn đang đến gần.

Xuân Mậu Thân 1968.

Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy diễn ra trên nhiều đô thị miền Nam. Tại Bình Định, lực lượng vũ trang được giao nhiệm vụ tiến công vào thị xã Quy Nhơn.

Đơn vị của Lê Văn Quý nhận lệnh tham gia trận đánh.

Nhưng trước giờ xuất kích, khó khăn chồng chất.

Quân số hạn chế.

Vũ khí thiếu thốn.

Thời gian chuẩn bị gấp.

Trước tình thế đó, Lê Văn Quý cùng tập thể ban chỉ huy vẫn quyết tâm tổ chức tiến công.

Lực lượng được chia thành hai cánh quân.

Một cánh có nhiệm vụ đánh chiếm dinh tỉnh trưởng.

Cánh còn lại do Lê Văn Quý trực tiếp chỉ huy, thực hiện nhiệm vụ thọc sâu vào thị xã Quy Nhơn.

Khi trận đánh bắt đầu, cánh quân của ông nhanh chóng phát triển.

Các chiến sĩ lần lượt tiến công và chiếm được đài phát thanh, nhà thông tin, ty cảnh sát và quân vụ thị trấn.

Nhưng giữa lúc trận đánh đang diễn ra, Lê Văn Quý nhận được một tin quan trọng:

Cánh quân đánh dinh tỉnh trưởng đang gặp khó khăn, chưa thể tiến lên.

Trước người chỉ huy lúc này là một quyết định khó khăn.

Nếu dừng lại chờ đợi, thời cơ có thể trôi qua.

Nếu tiếp tục tiến công, lực lượng của ông phải đảm nhận thêm một mục tiêu vốn không nằm trong nhiệm vụ ban đầu.

Lê Văn Quý nhanh chóng đánh giá tình hình.

Ông nhận định thời cơ vẫn đang có lợi, cần tiếp tục giữ thế chủ động.

Quyết định được đưa ra:

Cánh quân thứ hai tiếp tục tiến công, đánh chiếm luôn dinh tỉnh trưởng.

Đội hình lập tức chuyển hướng.

Từ những mục tiêu đã chiếm được, các chiến sĩ tiếp tục tiến công sâu hơn vào trung tâm thị xã.

Cuộc chiến sau đó không kết thúc trong vài giờ.

Đơn vị của Lê Văn Quý phải bám trụ giữa Quy Nhơn trong nhiều ngày, vừa giữ các mục tiêu vừa chống lại những đợt phản kích liên tiếp.

Riêng đài phát thanh được giữ suốt 7 ngày.

Đối phương liên tục tổ chức phản kích nhằm giành lại các vị trí.

Lê Văn Quý cùng ban chỉ huy vẫn bám sát đơn vị, điều chỉnh lực lượng và tổ chức đánh trả.

Theo tài liệu tuyên dương, trong những ngày chiến đấu tại Quy Nhơn, đơn vị đã tiêu diệt hàng trăm đối phương tại chỗ, đồng thời bắt và giáo dục 200 người rồi cho trở về.

Cuối cùng, đơn vị nhận được lệnh rời khỏi thị xã.

Nhưng rút quân khỏi một đô thị đang bị đối phương phản kích mạnh cũng nguy hiểm không kém lúc tiến vào.

Lê Văn Quý tổ chức lực lượng đánh kiềm chế, giữ chân đối phương để các bộ phận lần lượt rút ra.

Ông không rời đi trước.

Người tiểu đoàn trưởng ở lại tổ chức và chỉ huy cho đến khi đại bộ phận lực lượng rời khỏi thị xã an toàn.

Sau những ngày chiến đấu liên tục, đoàn quân bắt đầu hành quân trở về căn cứ.

Nhưng Lê Văn Quý đã không thể trở về cùng đồng đội.

Trên đường hành quân, ông anh dũng hy sinh.

Sự ra đi của người chỉ huy từng cùng anh em vượt qua những ngày chiến đấu quyết liệt giữa Quy Nhơn để lại niềm tiếc thương sâu sắc trong đơn vị và nhân dân địa phương.

Khi hy sinh, Lê Văn Quý là Tiểu đoàn trưởng đặc công, bộ đội địa phương tỉnh Bình Định, đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.

Ông được đồng đội nhớ đến không chỉ bởi năng lực chỉ huy mà còn bởi lối sống khiêm tốn, giản dị. Trong chiến đấu, ông thường có mặt ở những nơi khó khăn nhất; trong sinh hoạt, ông chân thành giúp đỡ và chăm lo cho anh em.

Từ một người lính nhập ngũ năm 1948, Lê Văn Quý đã đi qua hai cuộc kháng chiến, trưởng thành từ cơ sở và dành khoảng hai thập niên cuộc đời cho chiến đấu.

Trong kháng chiến chống Mỹ, ông được tặng 1 Huân chương Chiến công giải phóng hạng Nhất và 1 Huân chương Chiến công giải phóng hạng Ba.

Ngày 15 tháng 2 năm 1970, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam truy tặng Lê Văn Quý danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân giải phóng.

Từ Hoài Nhơn đến Tuy Phước rồi những ngày chiến đấu giữa lòng Quy Nhơn, cuộc đời Lê Văn Quý gắn với gần hai thập niên quân ngũ. Dấu ấn nổi bật nhất của ông là những ngày Xuân 1968, khi trước tình thế một cánh quân bị chặn lại, ông chủ động chuyển hướng lực lượng, tiếp tục tiến công các mục tiêu trọng yếu và cùng đồng đội bám trụ nhiều ngày giữa thị xã. Đến khi rút quân, ông vẫn ở lại tổ chức đánh kiềm chế để đại bộ phận đơn vị rời trận địa an toàn. Đó cũng là hành trình cuối cùng của người tiểu đoàn trưởng đặc công quê Bình Định.