Lịch sử cầu Hiền Lương – Sông Bến Hải
Sau gần 100 năm đô hộ của Thực Dân Pháp, trận Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu” đã chấm dứt ách nô lệ, mở ra một trang sử mới của dân tộc. Vĩ tuyến 17, cầu Hiền Lương bắc qua Sông Bến Hải, trở thành giới tuyến quân sự tạm thời phân chia đất nước Việt Nam thành 2 miền Nam - Bắc.
Dân tộc Việt Nam lại tiếp tục bước vào 1 thách thức thời đại. Cuộc kháng chiến chống Mỹ kéo dài 21 năm cũng là ngần ấy thời gian đôi bờ Hiền Lương bị chia cắt. Cầu Hiền Lương trở thành chiến trường chính trị không khoan nhượng giữa tinh thần dân tộc và thế lực tay sai hòng chia cắt đất nước.
Một trong 3 trận chiến tiêu biểu nhất là trận chiến “sơn cầu”. Ban đầu, Chính quyền Việt Nam Cộng Hòa (VNCH) đã sơn nửa phía nam của cầu Hiền Lương thành màu xanh, muốn biến cầu Hiền Lương thành biên giới quốc gia. Bộ đội Việt Nam lại sơn nửa cầu phía Bắc thành màu tương đồng để khẳng định quyết tâm giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước. Sau 5 - 6 năm liên tục đổi màu sơn, cuối cùng hai bên đạt một thỏa thuận ngầm là phía nam sơn màu xanh còn phía bắc sơn màu vàng.
Trong cuộc chiến “chọi cờ” diễn ra ngay tại cột cờ vĩ tuyến ở hai bên bờ sông, VNCH kéo cờ càng cao, bộ đội ta lại càng kéo cờ dân tộc cao hơn. Sau nhiều lần giằng co, cột cờ của bộ đội Việt Nam ở phía Bắc đạt đến độ cao 38,6m, khiến VNCH phải chấp nhận thua cuộc. Cuộc chiến “chọi loa” cũng gây cấn không kém khi hai bên liên tục nâng cấp hệ thống loa phát thanh. Đỉnh điểm là chiếc loa 500W, phóng thanh đến 10km của bộ đội Việt Nam đã áo đảo hoàn toàn những kẻ xuyên tạc lịch sử, chia rẽ dân tộc.
Đến năm 1967, máy bay Mỹ ném bom lại miền Bắc, cầu Hiền Lương bị đánh sập và cột cờ vĩ tuyến, hệ thống cụm loa phóng thanh cũng bị thiệt hại nặng nề. Đến năm 2001, cầu Hiền Lương được phục dựng dựa trên nguyên mẫu trong thời kỳ kháng chiến, trở thành một di tích lịch sử quan trọng của tỉnh Quảng Trị.
