Mở đầu
ĐẤT VÀ NGƯỜI LONG MỸ
Trong thời kỳ Pháp thuộc, vùng đất Long Mỹ thuộc địa phận của tỉnh Rạch Giá(1). Phía bắc giáp quận Giồng Riềng, phía đông giáp quận Phụng Hiệp (tỉnh Cần Thơ), phía nam giáp quận Thạnh Trị (tỉnh Sóc Trăng) và quận Hồng Dân (tỉnh Bạc Liêu), phía tây giáp quận Gò Quao và cách thị xã Cần Thơ 55km về hướng tây nam.
Quận Long Mỹ thời kỳ này có 17 làng: Hòa An, Hỏa Lựu, Long Bình, Vị Thủy, Vĩnh Thuận Đông, Vĩnh Tường, Lương Tâm, Thuận Hưng, Vĩnh Tuy, Vĩnh Viễn, Xà Phiên, An Lợi, Long Phú, Phương Bình, Phương Phú, Tân Long và Long Trị.
Cũng như các quận xung quanh thuộc tỉnh Rạch Giá và tỉnh Cần Thơ, Long Mỹ nằm trên dải địa hình phía tây nam của sông Hậu nên có địa hình thấp và tương đối bằng phẳng. Thuở xa xưa, khi con người vào đây khai phá, nơi đây là lùm bụi, có nhiều tràm và cây cỏ mọc dày đặc, xen lẫn là các ao hồ, bùn lầy, nước nhiễm phèn. Sau khi thực dân Pháp tiến hành đào các con kênh sổ phèn như: Xà No, Lái Hiếu, Nàng Mau… việc trồng lúa được tiến hành thuận lợi nên nhân dân mới tập trung sinh sống đông đúc cạnh các sông ngòi, kênh rạch và các trục giao thông đường bộ, còn khu vực nông thôn vẫn còn rất nhiều rừng tràm, bưng lầy xen kẽ các kênh mương chạy ngang dọc trên từng thửa ruộng, vườn cây của nhân dân. Chính địa hình chia cắt đã tạo điều kiện thuận lợi cho địa phương phát động phong trào chiến tranh du kích trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược.
Nơi đây có khí hậu nhiệt đới gió mùa, nóng ẩm và mưa nhiều, thời tiết chia thành hai mùa mưa, nắng rõ rệt, rất thuận lợi cho sinh trưởng và phát triển của thực vật, nhất là cây lúa. Đây là điều kiện thuận lợi để bổ sung lương thực cho các đơn vị bộ đội chiến đấu va do địa bàn có địa thế về mặt chiến thuật nên được tỉnh, quân khu chọn làm địa bàn đứng chân của cơ quan lãnh đạo phong trào cách mạng trong thời gian dài.
Long Mỹ có hệ thống sông ngòi, kênh rạch khá chằng chịt. Ngoài hai con sông lớn tự nhiên là Nước Đục, Nước Trong, trên địa bàn còn có các con kênh do con người đào như: Xà No (1901 - 1903), Lái Hiếu (1906 - 1908), Nàng Mau (1925 - 1927), Trà Bang Lớn - Ngã Năm,... Trong đó, kênh xáng Xà No giữ vai trò quan trọng đối với ta và địch, là tuyến giao thông thủy huyết mạch ở cửa ngõ phía tây nam của tỉnh Cần Thơ. Bên cạnh đó, hệ thống giao thông đường bộ ở nơi đây cũng khá đa dạng gồm có các trục chính: Vị Thanh - Cần Thơ (liên tỉnh lộ 31) Long Mỹ - Cần Thơ,... và nhiều đường đất dọc theo các bờ kênh, bờ sông.
Long Mỹ có diện tích tự nhiên 39.611ha, dân số khoảng 109.000 người (năm 1954), đến năm 1975 tăng lên hơn 175.000 người. Trong đó, người Kinh là 164.000 người, người Hoa khoảng 4.000 người và khoảng 7.000 người Khmer.
Cư dân sống trên vùng đất Long Mỹ ngày nay phần đông là con cháu của những nông dân nghèo từ miền ngoài vào khai phá. Trải qua năm tháng cần cù lao động, cư dân người Việt đả đoàn kết với cộng đồng người Khmer, người Hoa khai phá đất hoang để xây dựng cuộc sống.
Khi thực dân Pháp đặt ách thống trị trên đất nước ta người dân Long Mỹ phải sống dưới chế độ thực dân và phong kiến, bị bóc lột hết sức nặng nể, đời sống vô cùng cơ cực, nghèo khổ. Nhân dân Long Mỹ ủng hộ và hưởng ứng rất tích cực cuộc khởi nghĩa của Nguyễn Trung Trực (Rạch Giá), Đinh Sâm ở vùng Ba Láng (Cần Thơ), Đỗ Thừa Lũng, Đỗ Thừa Tự ở vùng U Minh,... Đồng thời, họ đã tiếp thu những tư tưởng tiến bộ, yêu nước của các sĩ phu Bùi Hữu Nghĩa, Phan Văn Trị, Lê Quang Chiểu, Nguyễn Thần Hiến,...
Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời đã mở ra trang sử mới trong lịch sử dân tộc ta nói chung, trong đó có người dân Long Mỹ. Nhân dân địa phương sắt son một lòng tin tưởng tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng, cùng nhau chung tay đóng góp sức người, sức của phục vụ cho cuộc kháng chiến trường kỳ, đầy gian khổ hy sinh nhưng cũng rất vẻ vang của dân tộc Việt Nam.
Đến cuối năm 1951, do yêu cầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, tỉnh Rạch Giá được giải thể và sáp nhập vào ba tỉnh Cần Thơ, Sóc Trăng và Bạc Liêu. Huyện Long Mỹ lúc này trực thuộc tỉnh Cần Thơ. Sau ngày Hiệp định Giơnevơ được ký kết năm 1954, tỉnh Rạch Giá được tái lập, huyện Long Mỹ được giao về cho tỉnh Rạch Giá quản lý.
Bước sang thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước(2), tỉnh Rạch Giá bàn giao xã Vị Thanh từ huyện Giồng Riềng về huyện Long Mỹ quản lý (ngày 31-3-1955).
Năm 1957, tỉnh Rạch Giá giao huyện Long Mỹ về cho tỉnh Cần Thơ nhưng giữ lại xã Vị Thanh sáp nhập vào huyện Giồng Riềng. Đến năm 1960, huyện Giồng Riềng giao xã Vị Thanh về cho huyện Long Mỹ. Tháng 3-1961, huyện Long Mỹ tách một phần xã Vị Thanh ra thành lập thị trấn Vị Thanh. Đến năm 1964, do yêu cầu của cuộc kháng chiến, huyện Long Mỹ được chia ra thành hai huyện Long Mỹ A và Long Mỹ B(3). Đến năm 1965, hai huyện Long Mỹ A và Long Mỹ B sáp nhập lại thành huyện Long Mỹ. Năm 1966, huyện Long Mỹ cắt các xã: Phương Bình, Phương Phú, Hòa An giao cho huyện Phụng Hiệp, cắt một phần xã Vị Thanh thành lập thị xã Vị Thanh và thành lập mới thị trấn Long Mỹ.
Ngày 1-1-1978, thị xã Vị Thanh được sáp nhập vào huyện Long Mỹ. Đến tháng 2-1982, huyện Long Mỹ được chia ra hai huyện Long Mỹ và Vị Thanh. Tháng 11-2003, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Khóa XI, kỳ họp thứ tư ra Nghị quyết số 22/2003/QH, ngày 26-11-2003 và Chính phủ ra Nghị định số 05/2003/NĐ-CP, ngày 2-1-2004 tách tỉnh Cần Thơ thành thành phố Cần Thơ trực thuộc Trung ương và thành lập tỉnh Hậu Giang. Theo đó Long Mỹ là đơn vị hành chính cấp huyện thuộc tỉnh Hậu Giang(4).
(1) Sau khi đặt ách thống trị trên đất nước ta, thực dân Pháp đã đổi đạo Kiên Giang thành tỉnh Rạch Giá vào năm 1901.
(2) Về phía địch Long Mỹ là quận thuộc tỉnh Chương Thiện.
(3) Huyện Long Mỹ A gồm các xã: Xà Phiên, Lương Tâm, Hỏa Lựu, Vị Thanh, Vị Thủy, Vĩnh Thuận Đông, Vĩnh Tường Vĩnh Viễn, Thuận Hưng và thị trấn Long Mỹ. Huyện Long Mỹ B gồm các xã: Long Trị, Long Bình, Long Phú, Phương Phú, Phương Bình và Hòa An.
(4) Hiện nay, huyện Long Mỹ gồm có hai thị trấn Long Mỹ, Trà Lồng và các xã: Long Trị, Long Trị A, Long Bình, Long Phú, Tân Phú, Thuận Hưng, Thuận Hòa, Lương Tâm, Lương Nghĩa, Xà Phiên, Vĩnh Thuận Đông, Vĩnh Viễn, Vĩnh Viễn A. | |
 Logged
|
Tự hào thay, mác búp đa
Khởi đầu những bản hùng ca lẫy lừng.
Thô sơ, gian khổ đã từng
Chính quy, hiện đại, không ngừng tiến lên. |
|
|
macbupda Trung tá  Bài viết: 11970  Lính của PTL | 
| Lịch sử lực lượng vũ trang huyện Long Mỹ - 30 năm kháng chiến (1945 -1975)« Trả lời #3 vào lúc: 08 Tháng Mười Một, 2020, 09:27:51 am » |
Chương I
LỰC LƯỢNG VŨ TRANG HUYỆN LONG MỸ THAM GIA GIÀNH
CHÍNH QUYỀN VÀ CÙNG NHÂN DÂN TIẾN HÀNH CUỘC
KHÁNG CHIẾN CHỐNG THỰC DÂN PHÁP XÂM LƯỢC
(1945 - 1954)
I - LONG MỸ VỚI CUỘC CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945
Đầu năm 1936, một số đảng viên gồm: Ngô Tám (Minh Xuyến), Trần Văn Thành (Hồng Dân), Nguyễn Văn Bộ từ quận Phước Long đã đến làng Long Phú để tuyên truyền và xây dựng cơ sở cách mạng. Các đồng chí đã thành lập Hội ái hữu tương tế làng Long Phú(1) để tuyên truyền, giáo dục nhân dân, vận động họ giúp nhau trong sản xuất, cùng nhau đấu tranh bảo vệ quyền lợi của mình. Hoạt động của Hội ái hữu tương tế đã giúp cho quần chúng, hội viên nâng cao nhận thức chính trị và giác ngộ cách mạng. Sau thời gian vận động cách mạng và phát triển đảng viên, tháng 10-1937, cuộc họp thành lập chi bộ Đảng làng Long Phú được tổ chức tại ấp Trà Bang Nhỏ do đồng chí Nguyễn Văn Bộ làm Bí thư, đồng chí Phan Văn Biện làm Phó Bí thư, đồng chí Trương Văn Bộn là đảng viên. Ngay sau khi thành lập, chi bộ Đảng đã chỉ đạo Hội ái hữu tương tế phát triển hội viên và tổ chức tuyên truyền đường lối, chủ trương của Đảng trong nhân dân.
Đầu năm 1939, sau khi Chính phủ phản động lên nắm quyền ở Pháp đã thi hành hàng loạt biện pháp đàn áp phong trào cách mạng và các lực lượng tiến bộ ở trong nước, ở Đông Dương, thực dân Pháp thẳng tay đàn áp phong trào cách mạng, thủ tiêu các quyền tự do, dân chủ mà nhân dân ta đã giành được trong thời kỳ 1936 - 1939. Địch đàn áp và bắt bớ những người yêu nước, tăng cường bắt lính để phục vụ cho cuộc chiến tranh. Bên cạnh đó, chúng còn vơ vét lúa gạo, tăng thu các loại thuế,... Do chính sách đàn áp và vơ vét của thực dân Pháp nên các tổ chức công khai của quần chúng đều bị thực dân Pháp giải tán, nhiều cán bộ hoạt động công khai trước đây đã bị giặc bắt, đời sống của nhân dân rơi vào bần cùng, đói khổ, càng làm tăng thêm lòng căm thù bọn thực dân, phong kiến và tay sai của các tầng lớp nhân dân.
Để đối phó với địch, Xứ ủy Nam Kỳ chủ trương tiến hành cuộc khởi nghĩa trong toàn xứ Nam Kỳ. Thực hiện chủ trương trên, chi bộ Đảng ở Long Mỹ đã kêu gọi nhân dân đứng lên đấu tranh, chỉ đạo in truyền đơn và tổ chức mít tinh, vận động nhân dân quyên góp để ủng hộ cuộc khởi nghĩa ở Hòa Tú, Phú Hữu và nhiều nơi trong tỉnh.
Ngày 23-11-1940, cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ bùng nổ. Tuy nhiên, do điều kiện chưa chín muồi, kế hoạch bị bại lộ nên cuộc khởi nghĩa đã nhanh chóng bị thực dân Pháp đàn áp đẫm máu.
Sau cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ, Tỉnh ủy lâm thời Rạch Giá đã phân công một số cán bộ về quận Long Mỹ khôi phục lại phong trào cách mạng và củng cố lại các tổ chức đẳng đã bị thực dân Pháp đàn áp. Sau một thời gian gây dựng, đến năm 1943, nhiều chi bộ đã được khôi phục và thành lập mới ở các làng: Vĩnh Viễn, Hỏa Lựu, Lương Tâm, Long Bình,...
Đầu năm 1945, cục diện Chiến tranh thế giới thứ hai đã có nhiều thay đổi, phe Đồng minh đang phản công quyết liệt và giành nhiều thắng lợi trong khi phe phát xít (Đức - Ý - Nhật) bị thất bại ồ nhiều nơi. Trước tình hình đó, thực dân Pháp ở Đông Dương lăm le muốn đứng lên chống Nhật. Bọn Nhật ở Đông Dương đã nắm được ý đồ của Phốp và để loại trừ mối nguy cơ đó, ngày 9-3-1945, Nhật đã tiến hành đảo chính Pháp và độc chiếm Đông Dương.
Sau khi Nhật đảo chính Pháp, tình hình ở Long Mỹ rất hỗn loạn, tinh thần của bọn tề trong các làng rất hoang mang, lo sợ, một số đã bỏ việc, một số hoạt động cầm chừng, chủ quận Long Mỹ cũng bỏ chạy. Dân ở chợ Long Mỹ đóng cửa nhà, nạn trộm cướp nổi lên khắp nơi.
Về phía quân Pháp, lo sợ phát xít Nhật tấn công, chúng đã sử dụng tàu thủy chở khoảng 200 quân từ thị xã Cần Thơ hành quân xuống Long Mỹ. Khi đến Long Mỹ, quân Pháp đóng tại dinh quận khoảng một tuần rồi tiếp tục xuống Tân Bằng, Cán Gáo (U Minh) để trốn quân Nhật. Đồng thời, quân Pháp đã đưa tên Phạm Văn Vịnh (Giáo Vịnh) lên làm Quận trưởng quận Long Mỹ.
Nắm bắt thời cơ quân Pháp bỏ chạy, quân Nhật chưa đến tiếp quản Long Mỹ, nhân dân đã bắt tên Giáo Vịnh giam tại Nhà việc Thuận Hưng và cử thầy giáo Võ Văn Nhân, một người yêu nước tiến bộ, có uy tín trong thanh niên, học sinh lên làm Quận trưởng quận Long Mỹ, đại diện cho nhân dân điều hành chính quyền. Việc bắt Giáo Vịnh là hành động tự phát cướp chính quyền của nhân dân, thể hiện lòng căm thù sâu sắc của nhân dân đối với bọn cường hào ác bá, tay sai của thực dân Pháp, đánh dấu sự chuyển biến về nhận thức chính trị trong nhân dân sau một thời gian được tuyên truyền, giác ngộ cách mạng.
Giữa tháng 4-1945, quân Nhật kéo về chiếm đóng Long Mỹ, chúng đưa tên Việt gian ác ôn Hồ Phong Hóa lên làm Quận trưởng. Bọn tay sai được sự hỗ trợ của quân Nhật nên rất hống hách, ngang tàng, thường xuyên bắt bớ, đàn áp và cướp bóc tài sản của nhân dân.
Về phía ta, thực hiện chủ trương của Xứ ủy Nam Kỳ, lực lượng Thanh niên tiền phong cũng được thành lập ở Long Mỹ và nhanh chóng đi vào hoạt động rộng khắp, thu hút đông đảo thanh niên và các tầng lớp nhân dân tham gia.
Trước những diễn biến nhanh chóng trên chiến trường, Trung ương Đảng đã ra Chỉ thị “Nhật - Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta”, đồng thời phát động phong trào chống Nhật và kêu gọi nhân dân chuẩn bị vũ trang khởi nghĩa. Trong những ngày này, cán bộ đảng viên và các đoàn thể ở Long Mỹ đã đẩy mạnh hoạt động tuyên truyền, vận động quần chúng tích cực chuẩn bị khi thời cơ đến khởi nghĩa giành chính quyền về tay nhân dân. Hưởng ứng lời kêu gọi của Đảng, nhân dân sôi nổi tổ chức rèn dao mác, chuẩn bị tầm vông vạt nhọn, thanh niên hăng hái luyện tập võ nghệ.
Trước khí thế cách mạng sôi nổi của quần chúng, bộ máy tề ở các làng gần như bị tê liệt. Một số tên trong bộ máy chính quyền tay sai của Nhật ở quận, làng và lính mã tà đã bỏ trốn, số còn lại xin gia nhập lực lượng Thanh niên tiền phong, một số địa chủ không còn hống hách với nhân dân mà tỏ thái độ thân thiện với dân nghèo.
Cuối tháng 8-1945, tin khởi nghĩa giành thắng lợi khắp nơi trong cả nước được lan truyền đến các làng trong quận Long Mỹ. Ngày 27-8-1945, nhân dân Rạch Giá dưới sự lãnh đạo của Đảng đã nhất tề đứng lên tiến hành tổng khởi nghĩa thắng lợi ở tỉnh lỵ. Tại quận Long Mỹ, ngày 28-8-1945, được sự lãnh đạo của chi bộ Đảng, lực lượng Thanh niên tiền phong làm nòng cốt hỗ trợ nhân dân các làng tổ chức cuộc biểu tình rầm rộ tiến về quận lỵ. Lực lượng “Xung phong đội” cùng đông đảo quần chúng với tầm vông, giáo mác xông vào dinh quận. Trước khí thế áp đảo của quần chúng, binh lính và bọn tay sai không dám chống cự. Lực lượng cách mạng bắt tên Quận trưởng đốc phủ Hiến và một số tên tay sai. Cùng lúc đó, lá cờ đỏ sao vàng được kéo lên trên cột cờ trước dinh quận. Đồng chí Ngô Tám(2) đại diện chính quyền cách mạng đứng lên tuyên bố trước đông đảo đồng bào: “Xóa bỏ chính quyền thực dân phong kiến, thành lập chính quyền dân chủ nhân dân”. Quần chúng nhân dân vô cùng phấn khởi hô vang khẩu hiệu “Việt Nam độc lập muôn năm”. Sau đó, lực lượng cách mạng chiếm lĩnh các công sở của địch, quần chúng tỏa đi khắp các ngả đường cổ vũ thắng lợi của cách mạng. Các làng trong quận cũng khởi nghĩa giành được chính quyền và thành lập chính quyền cách mạng. Ủy ban hành chính quận được thành lập do ông Lý Thanh Cần làm Chủ tịch. Cũng trong ngày 28-8-1945, Mặt trận Việt Minh quận Long Mỹ được thành lập. |
|
|
