Liệt sĩ - Bác sĩ Đặng Thùy Trâm (1942 – 1970)

Đặng Thùy Trâm sinh ngày 26/11/1942 tại Hà Nội, trong một gia đình trí thức nổi tiếng với truyền thống yêu nước. Cha chị là ông Đặng Ngọc Khuê, bác sĩ ngoại khoa; mẹ là bà Doãn Ngọc Trâm, giảng viên trường Đại học Dược Hà Nội. Tuổi thơ của Đặng Thùy Trâm thấm đẫm tinh thần yêu nước, lý tưởng cách mạng và khát vọng cống hiến. Năm 1961, chị thi đỗ vào Trường Đại học Y khoa Hà Nội – một trong những trường đại học danh giá nhất cả nước thời bấy giờ. Sau khi tốt nghiệp bác sĩ năm 1966, Đặng Thùy Trâm đã có thể chọn con đường an toàn nơi đô thị. Nhưng theo tiếng gọi của miền Nam ruột thịt, người con gái ấy đã xung phong vào miền Nam chiến đấu nơi những chiến sĩ của ta đang chiến đấu ác liệt nhất, anh dũng nhất.

Cuối năm 1966, chị vượt Trường Sơn, mang theo những kiến thức y học, tình yêu thương và một cuốn nhật ký làm bạn đường. Năm 1967, chị được phân công về Bệnh xá Đức Phổ – thực chất đây là một bệnh xá tiền phương, hoạt động trên địa bàn Quảng Ngãi. Từ tháng 4/1967 đến tháng 5/1970, đồng chí Đặng Thùy Trâm là Bệnh xá trưởng Bệnh xá Đức Phổ. Suốt thời gian ấy, chị cùng đồng đội vừa cứu chữa thương binh, vừa là chỗ dựa tinh thần cho bao cán bộ, chiến sĩ và nhân dân trong vùng giải phóng. Không điện, không nước sạch, không thuốc men hiện đại, dụng cụ y tế thô sơ,… thế nhưng chưa bao giờ người nữ bác sĩ ấy lùi bước. Bằng tất cả kiến thức, trái tim và tinh thần quật cường, chị cùng đội ngũ y sĩ, y tá nơi đây giành giật từng sinh mạng giữa lằn ranh sinh tử.

Những tháng năm ở Đức Phổ không chỉ là thời khắc chị cứu người, mà còn là thời gian chị để lại dấu ấn đặc biệt trong đời sống tinh thần của chiến sĩ, nhân dân. Chị đến tận nhà dân để khám chữa bệnh, dạy người dân cách sơ cứu vết thương, phòng dịch bệnh; chị tổ chức các buổi sinh hoạt, ca hát, làm thơ, kể chuyện để động viên tinh thần mọi người. Trong ánh mắt đồng đội và người dân vùng giải phóng, chị không chỉ là bác sĩ – mà là người chị, người mẹ thứ hai giữa chiến trường.

Ngày 22/6/1970, trong một chuyến công tác từ vùng núi Ba Tơ về đồng bằng, Bệnh xá Đức Phổ bị lính Mỹ tập kích, và đồng chí Đặng Thùy Trâm anh dũng hy sinh khi chưa tròn 28 tuổi đời. Cái chết của chị là mất mát to lớn đối với bệnh xá Đức Phổ, với đồng đội, với nhân dân vùng giải phóng – nơi từng coi chị như một ngọn đuốc giữa rừng sâu. Thi thể chị được đồng đội chôn cất tại nơi chị hy sinh và sau này được đưa về nghĩa trang liệt sĩ Hà Nội. Nơi chị hy sinh, nhân dân Quảng Ngãi đã dựng tượng, lập bia tưởng niệm để ghi nhớ một người con gái đã dâng cả cuộc đời mình cho mảnh đất này.

Trong hàng ngũ những thanh niên xung phong, chiến sĩ cách mạng tiêu biểu trên phạm vi toàn quốc, hình ảnh Liệt sĩ - Bác sĩ Đặng Thùy Trâm mãi là một biểu tượng sáng ngời của lòng yêu nước và lý tưởng sống cao đẹp.