Liệt sĩ, Bác sĩ Đặng Thùy Trâm - Ngọn lửa y đức và cuốn nhật ký bất tử giữa chiến trường

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đầy gian khổ, lịch sử dân tộc không chỉ ghi dấu những chiến công hiển hách trên mặt trận chiến đấu, mà còn trân trọng khắc họa hình ảnh những người thầy thuốc dũng cảm, sẵn sàng hy sinh tuổi xuân để cứu chữa đồng đội. Trong số những biểu tượng cao đẹp ấy, Liệt sĩ, Bác sĩ Đặng Thùy Trâm nổi lên như một ngọn lửa sáng ngời về lòng nhân ái, lý tưởng cách mạng và bản lĩnh quật cường.

Đặng Thùy Trâm sinh ngày 26 tháng 11 năm 1942, là người con của quê hương Thừa Thiên - Huế nhưng sinh ra và lớn lên tại Hà Nội. Chị được nuôi dưỡng trong một gia đình trí thức giàu truyền thống y học: cha là Bác sĩ ngoại khoa Đặng Ngọc Khuê, mẹ là Dược sĩ Doãn Ngọc Trâm - nguyên giảng viên Trường Đại học Dược khoa Hà Nội. Tốt nghiệp Bác sĩ Y khoa tại Trường Đại học Y khoa Hà Nội năm 1966, nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, chị đã gạt lại sau lưng cuộc sống bình yên nơi Thủ đô để xung phong vào chiến trường miền Nam, làm nhiệm vụ của một người thầy thuốc chữa trị cho các thương bệnh binh.

Bác sĩ Đặng Thùy Trâm được phân công công tác tại bệnh viện huyện Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi - một trong những vùng chiến sự ác liệt nhất thời bấy giờ. Trong một lần làm nhiệm vụ tại địa bàn vào năm 1970, chị bị địch phục kích và đã anh dũng hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ, chưa đầy 28 tuổi, với 3 năm tuổi nghề và 2 năm tuổi Đảng. Nhân dân địa phương đã xót thương an táng chị ngay trên mảnh đất chị ngã xuống, trước khi gia đình cải táng chị về Nghĩa trang Liệt sĩ xã Xuân Phương, huyện Từ Liêm, Thủ đô Hà Nội.

Hành trang chị để lại trước lúc ngã xuống là hai cuốn nhật ký đong đầy tâm tư, lý tưởng sống và tình yêu thương con người. Hai cuốn nhật ký ấy được một cựu chiến binh Mỹ tên là Frederic Whitehurst tìm thấy trên chiến trường Đức Phổ và cất giữ. Sau nhiều nỗ lực tìm kiếm gia đình chị trong vô vọng, hai cuốn nhật ký được trao tặng cho Viện Lưu trữ về Việt Nam tại Trường Đại học Tổng hợp Texas (Lubbock) lưu giữ. Phải nhiều năm sau, khi tìm được thân thích của bác sĩ Đặng Thùy Trâm và được sự đồng ý của gia đình, cuốn “Nhật ký Đặng Thùy Trâm” mới chính thức được Nhà xuất bản Hội Nhà văn xuất bản và phát hành vào dịp kỷ niệm 30 năm Ngày Giải phóng miền Nam và 60 năm thành lập nước. Cuốn sách ngay lập tức tạo nên một làn sóng lay động sâu sắc hàng triệu trái tim trong và ngoài nước.

Sự hy sinh và tấm lòng cao cả của chị đã trở thành niềm tự hào lớn lao. Nhân dịp kỷ niệm, tại nhà thờ họ Đặng ở số 120 Mai Thúc Loan, Thành phố Huế, Tiến sĩ Trần Chí Liêm (Thứ trưởng Bộ Y tế), đồng chí Ngô Hòa (Phó Chủ tịch UBND tỉnh) cùng Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Dung (Giám đốc Sở Y tế Thừa Thiên - Huế) đã tổ chức Lễ dâng hương tưởng niệm và phát động phong trào học tập y đức của Bác sĩ Đặng Thùy Trâm. Bộ Y tế cũng trình Nhà nước xét tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho chị, đồng thời có kế hoạch xây dựng Bệnh viện khu vực Đức Phổ (Quảng Ngãi) - nơi chị từng công tác và hy sinh - trở thành một bệnh viện kiểu mẫu của toàn quốc mang tên Bệnh viện Đặng Thùy Trâm.

Cùng với Giáo sư, Anh hùng Lao động Đặng Văn Ngữ, Bác sĩ Đặng Thùy Trâm đã trở thành một biểu tượng bất tử trong lịch s ử ngành Y tế Thừa Thiên - Huế nói riêng và cả nước nói chung. Hằng năm, vào các dịp kỷ niệm Ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/2), Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7) và ngày hy sinh của các liệt sĩ, ngành Y tế đều tổ chức viếng thăm, dâng hương trước di ảnh chị tại nhà thờ họ tộc để bày tỏ lòng biết ơn vô hạn. Cuộc đời và cuốn nhật ký của Bác sĩ Đặng Thùy Trâm sẽ luôn là bài học vô giá về y đức, lòng yêu nước và lý tưởng sống cho các thế hệ thầy thuốc cùng thế hệ trẻ hôm nay và mai sau.