Liệt sĩ Cao Văn Tuất và cuốn nhật ký lưu lạc nửa thế kỷ

Trong chiến tranh Việt Nam, có những kỷ vật tưởng chừng bị thất lạc mãi mãi… nhưng rồi một ngày lại trở về, kể lại chính câu chuyện của người đã viết chúng. Câu chuyện về liệt sĩ Cao Văn Tuất (sinh năm 1942, quê xã Kỳ Xuân, huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh) là một trong những ký ức như vậy — vừa bi tráng, vừa đầy nhân văn.

Năm 1963, Tuất nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, xung phong nhập ngũ khi còn rất trẻ và tham gia chiến đấu ở các mặt trận phía Nam trong kháng chiến chống Mỹ. Trong một trận chiến khốc liệt tại vùng Đắk Tô – Tây Nguyên cuối năm 1967, nhiều chiến sĩ đã hy sinh, trong đó có Tuất. Không có kỷ vật nào còn lại với gia đình ngoài một cuốn nhật ký nhỏ, từng ghi lại những dòng chữ, thơ, vẽ cảnh, cả câu chuyện đời thường giữa bom đạn.

Điều kỳ diệu của câu chuyện này chính là việc một cựu binh Mỹ – ông Peter Mathews — người lính từng tham gia chiến tranh bên phía Hoa Kỳ — đã nhặt được cuốn nhật ký đó dưới chân Đồi 724, Đắk Tô vào năm 1967 và mang nó về nước. Ông giữ gìn cuốn sổ đó suốt hơn 56 năm tại nhà riêng ở New Jersey (Hoa Kỳ) với suy nghĩ rằng đây là một tài liệu quý về con người hơn là thông tin quân sự.

Mãi tới năm 2023, khi thông tin về cuốn nhật ký được lan truyền rộng rãi trên mạng và báo chí, cơ quan chức năng Việt Nam xác định chính chủ nhân là liệt sĩ Cao Văn Tuất dựa trên nội dung gia đình, địa chỉ, tên người thân được ghi trong đó. Cuối cùng, trong một lễ trao trả trang trọng tại Hà Tĩnh, ông Mathews và vợ đã vượt hơn 13.000 km để trao lại cuốn nhật ký cho gia đình liệt sĩ, món kỷ vật quý giá còn sót lại của người lính trẻ đã hy sinh cho hòa bình đất nước.

📜 Trong cuốn nhật ký ấy là những dòng tâm sự về đồng đội, nỗi nhớ quê hương, lạc quan trong những giờ phút chiến đấu và cả những bài thơ, vẽ cảnh thiên nhiên— điều cho thấy khát vọng hòa bình và giá trị con người vượt lên bom đạn.