Liệt sĩ Chu Trí Tấn - Củng cố tinh thần cách mạng

Trong những ngày tháng khó khăn đầu cuộc kháng chiến, với những cuộc tàn sát, khủng bố bắt bớ dã man của giặc, không thể tránh khỏi có một số quần chúng và cả một bộ phận cán bộ đảng viên hoang mang dao động.

Cuối năm 1948, giặc thường xuyên cho bọn hương dũng đến gia đình mẹ con, anh em ông Nghĩa, ông Tấn truy bức và khủng bố, dỡ gần hết ngói ở gian nhà thờ tổ, đòi đập bể nước mưa trong nhà để lấy gạch xây bốt Thanh Quang. Không biết bao nhiêu lần anh trai ông và mẹ ông đã phải chạy vạy lạy lục chúng, chúng mới cho qua. Từ khi biết vợ ông Tấn mới đẻ con trai, chúng truy lùng hai mẹ con rất dữ. Bà phải bế con là Chu Trí Thắng chạy trốn khi thì ở Vân Canh, khi ở Phùng, lúc lại ở So Sở, rồi ra đến vùng tự do Hòa Bình, không dám về xã.

Một ngày giữa năm 1950, ông Tấn nhận thư hỏa tốc phải lên huyện họp gấp. Trong cuộc họp với đồng chí Việt Hùng và các đồng chí đại diện của Tổng bộ Việt Minh tại núi Trầm, huyện Quốc Oai, các ông nhận chỉ thị:

"Khắp nơi trên các chiến trường đồng bằng Bắc Bộ cần tăng cường quây rối địch, tiêu hao sinh lực địch, tạo điều kiện để bộ đội chủ lực mở chiến dịch Biên giới. Đây là một chiến dịch quyết định mang tính bản lề trong cuộc kháng chiến chống Pháp: Khai thông tuyến biên giới Việt - Trung, phá thế bao vây cô lập của giặc, mở toang cánh cửa giao lưu với khối các nước xã hội chủ nghĩa anh em trên toàn thế giới".

Về lại Ngãi Cầu, ông chỉ đạo du kích thực hiện một loạt các cuộc đánh mìn liên hoàn trên đường 72, trong đó có trận đánh mìn ngày 20 tháng 6 năm 1950 cùng lúc tại 3 điểm: Chùa Tổng, cửa trường tiểu học cũ cạnh đình làng và cống Tây đầu chợ Ngãi Cầu. Sáng sớm hôm đó, giặc từ bốt Thanh Quang xuống đường 72 tuần tiễu. Đi đến cổng Tây đầu chợ Ngãi Cầu, đoàn quân địch đã bị trúng mìn địa lôi của du kích, bị thương một số. Chúng hoảng loạn kéo nhau về bốt Thanh Quang cố thủ, đánh điện gọi chi viện từ bốt Phùng sang ứng cứu.

Ngay đêm hôm ấy, một đại đội lính ngụy từ bốt Phùng do tên Xích Tộ chỉ huy lợi dụng đêm tối bí mật đột nhập vào làng Ngãi Cầu - cơ quan đầu não chỉ huy kháng chiến của Liên xã An Khánh - An Thượng. Đến sáng, địch đồng loạt nổ súng tấn công hai khu du kích tập trung của xã tại nhà ông Chu Hữu Bào (nhà cụ Rậm) và nhà ông Chu Công Xứng (nhà cụ Lượng).

Hai bên đánh nhau rất quyết liệt, tiếng súng, tiếng lựu đạn nổ vang trời, cả gia đình nhà cụ Rậm, rồi cả ông Thông, bà Hải, bà Thảo... người thì chạy ra hô hoán để đánh lừa địch, người thì nghi binh đánh lạc hướng địch, tạo điều kiện cho du kích vừa đánh vừa rút. Với quân số và hỏa lực vượt trội, địch chiếm được các cứ điểm án ngữ trong làng. Bọn chúng kéo đến nhà cụ Rậm, cụ Lượng cướp phá, tịch thu hết nồi niêu, thóc gạo, lợn gà...

Ông Tấn chủ động chỉ huy anh em du kích chiến đấu cho đến tận trưa rồi lợi dụng bờ ngòi phía bắc làng, phân tán lực lượng về phía cánh đồng Hũ (nông trường An Khánh ngày nay), rút về hậu cứ an toàn.

Trong trận này, ta tiêu diệt 2 tên địch, một số tên khác bị thương.

Từ thời điểm ấy cho đến hết vụ mùa năm 1950, du kích xã đã thay đổi chiến thuật: Đêm vào làng hoạt động, còn ngày thì ra đồng trú ẩn để bảo toàn lực lượng, tránh mọi sự va chạm ngoài mong muốn vì giặc thường càn vào làng ban ngày.

Để nâng cao thanh thế của Việt Minh và củng cố lòng tin cho nhân dân, dịp rằm tháng Tám năm đó, ông đã chỉ đạo Ban binh vận gồm các bà Chu Thị Nhớn, Chu Thị Mùi, Nguyễn Thị Sái, Nguyễn Thị Chọe... cùng anh em du kích tổ chức cho trẻ em trong làng Ngãi Cầu rước đèn trong đêm trung thu. Tổ du kích trực tiếp dẫn đầu và lót hậu bảo vệ đoàn. Một tổ khác chốt gần bốt Thanh Quang sẵn sàng bắn súng chỉ thiên báo hiệu nếu có biến. Đoàn rước đèn khắp trong làng, đi dọc làng ra cây số 8 đến gần Thanh Quang. Du kích đọc thư Bác Hồ cho các em nghe, kể chuyện chiến đấu của bộ đội du kích, chia bánh kẹo xong lại đưa các em về từng ngõ xóm. Một cuộc phiêu lưu ngay trong lòng địch, gây tiếng vang rất lớn. Sau cuộc rước đèn này, do bị chỉ điểm loan tin, bà Sái, bà Viên bị địch từ bốt Thanh Quang càn về bắt hai bà đi tù, tra tấn rất dã man nhưng chúng không thể khai thác được điều gì.

Ngày 10 tháng 12 năm 1950, được chỉ điểm, giặc Pháp đã tổ chức một cuộc càn lớn vào xã, gây một số thương vong cho quân dân Ngãi Cầu.

Để trừng trị tội ác của giặc, ông Tấn đã cử một tiểu đội du kích do ông Chu Công Thau chỉ huy phôi hợp với du kích tổng Sông chặn đánh một đơn vị lính Pháp - ngụy càn vào An Thọ. Mở đầu trận đánh, du kích ta đã dùng kiếm, dao găm xông lên đánh giáp lá cà với địch, tiêu diệt một lính Pháp, một tên ngụy, thu được một số vũ khí đạn dược và trang thiết bị rồi rút lui an toàn.

Không những ông Chu Trí Tấn là một cán bộ chỉ huy xuất sắc, lãnh đạo tài năng mà ông còn rất tích cực hoạt động văn nghệ, làm thơ ca, đóng kịch yêu nước, ông Nguyễn Đức Bảo, nguyên Bí thư Đảng ủy xã An Khánh 1965-1983, thường kể lại với các bạn về thời hoạt động của ông cùng ông Chu Trí Tấn:

"Ngoài công tác về chỉ huy quân sự, ông Tấn còn tích cực làm thơ động viên thanh niên xã An Khánh - An Thượng gia nhập lực lượng du kích, lột tả tội ác khủng bố của giặc Pháp - ngụy, v.v... Rất nhiều lần, tôi là người trực tiếp được đọc thơ ông Tấn viết, rồi cho in typo hàng trăm bản để phân phát cho du kích và người dân trong xã làm công tác vận động, tuyên truyền".