LIỆT SĨ LÊ THỊ RIÊNG - CHUYẾN XE ĐÊM MÙNG HAI TẾT

Lê Thị Riêng sinh năm 1925 trong một gia đình nông dân nghèo tại xã Vĩnh Mỹ, quận Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu. Mồ côi cha mẹ từ nhỏ, chị được người chú họ đón về nuôi, cho học hết bậc tiểu học rồi học nghề dệt.

Năm 1940, phong trào đấu tranh chuẩn bị cho Khởi nghĩa Nam Kỳ lan rộng ở Bạc Liêu. Mới 16 tuổi, Lê Thị Riêng đã được giác ngộ và tham gia cách mạng với tên gọi Hai Riêng. Năm 1945, chị hoạt động trong Hội Phụ nữ Cứu quốc tỉnh Bạc Liêu, sau đó được giao phụ trách phong trào phụ nữ tại Rạch Giá.

Cuối năm 1948, Hai Riêng tình nguyện lên miền Đông Nam Bộ xây dựng cơ sở phụ nữ tại Thủ Dầu Một, Biên Hòa, Bà Rịa và Tây Ninh. Chị đi lại giữa những vùng bị kiểm soát, tổ chức các lớp huấn luyện, vận động phụ nữ nuôi giấu cán bộ, tiếp tế cho kháng chiến và tham gia đấu tranh.

Năm 1953, chị kết hôn với chiến sĩ cách mạng Lê Trọng Tam. Hai người có hai con trai nhưng thường xuyên phải xa nhau vì nhiệm vụ. Năm 1960, ông Lê Trọng Tam bị đối phương sát hại. Nén đau thương, chị gửi hai con ra miền Bắc học tập rồi tiếp tục ở lại chiến trường.

Năm 1961, khi Hội Liên hiệp Phụ nữ Giải phóng miền Nam Việt Nam được thành lập, Lê Thị Riêng được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Hội. Tại Đại hội lần thứ hai năm 1965, chị được bầu làm Phó Hội trưởng. Chị còn tham gia xây dựng Báo Phụ nữ Giải phóng, trực tiếp viết bài và góp phần đào tạo nhiều cán bộ phụ vận.

Tháng 5/1967, trong một chuyến công tác, Lê Thị Riêng bị bắt. Quân địch biết chị là cán bộ lãnh đạo của phong trào phụ nữ miền Nam nên đưa về Tổng nha Cảnh sát Sài Gòn, dùng nhiều thủ đoạn tra khảo nhằm tìm ra cơ sở cách mạng.

Chị bị giam cùng cán bộ công vận Trần Văn Kiểu, thường gọi Chín Ca, và nữ biệt động trẻ Phùng Ngọc Anh. Dù bị tra tấn, Hai Riêng vẫn không khai báo. Trong tù, chị quan tâm, động viên những người bị giam, đặc biệt coi Phùng Ngọc Anh như một người em.

Rạng sáng 31/1/1968, cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân bùng nổ tại Sài Gòn – Gia Định. Lợi dụng tình hình hỗn loạn, lực lượng cảnh sát quyết định bí mật thủ tiêu một số tù chính trị quan trọng.

Chiều mùng Hai Tết, Lê Thị Riêng, Trần Văn Kiểu và Phùng Ngọc Anh bị đưa lên một chiếc xe bít bùng rời Tổng nha Cảnh sát. Khi nhận ra chiếc xe không đi đến nhà tù nào, cả ba hiểu rằng đối phương đang chuẩn bị sát hại họ.

Theo lời kể của bà Phùng Ngọc Anh, chiếc xe chạy qua nhiều con đường rồi dừng lại trong đêm tối. Bất ngờ, những loạt đạn từ phía sau bắn xuyên vào thùng xe. Lê Thị Riêng vùng dậy, đạp mạnh vào cửa, yêu cầu mở xe và phản đối hành động giết người bí mật.

Loạt đạn thứ hai tiếp tục vang lên. Lê Thị Riêng vẫn cố gượng dậy, hô lớn phản đối và ba lần hô vang “Hồ Chí Minh muôn năm”. Một cảnh sát bước tới, dùng súng ngắn bắn thẳng vào ngực chị.

Trong khoảnh khắc sinh tử, chị Hai Riêng lấy thân mình che cho Phùng Ngọc Anh. Lê Thị Riêng và Trần Văn Kiểu hy sinh ngay trên xe, còn Phùng Ngọc Anh bị đạn xuyên qua mang tai và một viên đạn găm vào lưng nhưng vẫn còn sống.

Nằm giữa hai người đồng đội đã lạnh ngắt, Phùng Ngọc Anh nửa tỉnh nửa mê. Khi cửa xe được mở để kiểm tra, một người lính phát hiện bà còn thở nên gọi bác sĩ đưa sang xe Hồng thập tự rồi chuyển vào Bệnh viện Chợ Quán. Sau đó, bà tiếp tục bị giam cầm, đày ra Côn Đảo và đến năm 1974 mới được trao trả.

Gần sáu thập kỷ trôi qua, bà Phùng Ngọc Anh vẫn nhớ rõ tiếng súng, lời hô và hơi ấm của người chị đã dùng thân mình che đạn cho bà. Vết thương cùng viên đạn còn lại trong cơ thể trở thành chứng tích về chuyến xe định mệnh đêm mùng Hai Tết.

Liệt sĩ Lê Thị Riêng được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên chị được đặt cho nhiều con đường, trường học và một công viên tại Thành phố Hồ Chí Minh. Câu chuyện về giờ phút cuối cùng của chị được lưu giữ qua lời kể của nhân chứng Phùng Ngọc Anh – người luôn tâm niệm mình được sống tiếp là nhờ sự che chở của chị Hai Riêng.