Liệt sĩ Nguyễn Sỹ Vân – Người đưa lá cờ đỏ sao vàng lên Tháp Rùa

Năm 1948, Hà Nội không còn là một thành phố bình yên.

Sau những ngày chiến đấu bảo vệ Thủ đô cuối năm 1946, Trung đoàn Thủ đô đã rút khỏi nội thành. Quân Pháp kiểm soát thành phố. Những người yêu nước vẫn tiếp tục hoạt động bí mật ngay giữa lòng Hà Nội.

Trong các trường học, nhà máy, khu phố, những cơ sở kháng chiến âm thầm được gây dựng.

Trong số đó có những học sinh còn rất trẻ.

Nguyễn Sỹ Vân là một trong những thanh niên như vậy.

Đầu năm 1948, ông vào học tại Trường Chu Văn An. Khi ấy, những học sinh yêu nước trong trường từng bước hình thành các tổ chức hoạt động bí mật. Nguyễn Sỹ Vân và Nguyễn Trọng Quang trở thành những cơ sở tham gia hoạt động kháng chiến trong nội thành.

Đối với những người trẻ tuổi ấy, lòng yêu nước không chỉ nằm trong suy nghĩ.

Họ muốn làm một điều gì đó để nhân dân Hà Nội biết rằng cuộc kháng chiến vẫn tồn tại.

Và rồi một kế hoạch táo bạo được đặt ra:

Treo lá cờ đỏ sao vàng trên Tháp Rùa.

Tháp Rùa nằm giữa Hồ Hoàn Kiếm.

Đó là một vị trí ngay giữa trung tâm Hà Nội.

Ban ngày, nơi đây có đông người qua lại.

Xung quanh hồ lại có các vị trí của quân Pháp.

Đặc biệt, bốt Hàng Trống nằm không xa Hồ Gươm.

Vì vậy, muốn đưa lá cờ ra Tháp Rùa mà không bị phát hiện, những người thực hiện phải tính toán rất kỹ.

Theo tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, Nguyễn Văn Khâm là người tổ chức, chuẩn bị cán cờ và lá cờ, đồng thời tính toán cách bí mật tiếp cận Tháp Rùa. Đêm 18/5, Khâm làm nhiệm vụ cảnh giới, còn Nguyễn Sỹ Vân và Nguyễn Trọng Quang bơi ra Tháp Rùa.

Đêm ấy trời mưa.

Ba người thanh niên vẫn lên đường.

Không có tiếng hô vang.

Không có đoàn người đi cùng.

Chỉ có một lá cờ được chuẩn bị trước và một kế hoạch phải được thực hiện trong im lặng.

Nguyễn Sỹ Vân và Nguyễn Trọng Quang xuống nước.

Hai người bắt đầu bơi.

Hồ Gươm về đêm rộng và tối.

Từ bờ nhìn ra, Tháp Rùa nằm giữa mặt hồ.

Mỗi nhịp bơi đưa họ đến gần hơn với mục tiêu.

Nhưng đồng thời cũng đưa họ đến gần hơn với sự nguy hiểm.

Nếu bị phát hiện, họ có thể bị bắt ngay tại chỗ.

Nếu quân Pháp nhìn thấy, kế hoạch sẽ thất bại.

Nhưng hai người vẫn tiếp tục.

Trong khi đó, Nguyễn Văn Khâm ở lại trên bờ làm nhiệm vụ cảnh giới.

Cuối cùng, Nguyễn Sỹ Vân và Nguyễn Trọng Quang đã đến được Tháp Rùa.

Lá cờ đỏ sao vàng được đưa lên.

Một biểu tượng của cách mạng xuất hiện giữa Hồ Gươm – ngay trong khu vực mà quân Pháp đang kiểm soát.

Rồi ba người lặng lẽ rút lui.

Không ai biết sáng hôm sau, hình ảnh ấy sẽ gây xúc động mạnh đến như thế nào.

Sáng 19/5/1948, người dân Hà Nội bắt đầu nhìn thấy một lá cờ đỏ sao vàng tung bay trên Tháp Rùa.

Đó cũng là ngày sinh nhật Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Tin tức nhanh chóng lan ra.

Người dân kéo đến quanh Hồ Gươm.

Nhiều người đứng nhìn lá cờ.

Một lá cờ nhỏ giữa mặt hồ nhưng mang một ý nghĩa rất lớn.

Bởi trong một thành phố đang bị quân Pháp kiểm soát, lá cờ đỏ sao vàng xuất hiện như một lời khẳng định rằng tinh thần kháng chiến vẫn còn hiện diện.

Nhân dân Hà Nội truyền tai nhau:

Việt Minh đã treo cờ trên Tháp Rùa.

Quân Pháp sau đó phải tìm cách tháo lá cờ xuống.

Nhưng điều họ không thể tháo xuống là ấn tượng mà hành động ấy đã để lại trong lòng người dân.

Lá cờ chỉ tung bay trong một khoảng thời gian ngắn.

Nhưng sự kiện ấy tạo tiếng vang lớn.

Đối với những người đang sống trong thành phố bị chiếm đóng, hình ảnh lá cờ giữa Hồ Gươm mang đến niềm tin rằng cuộc kháng chiến vẫn đang tiếp diễn.

Đối với lực lượng kháng chiến trong nội thành, đó cũng là một cách để khẳng định sự hiện diện của mình.

Một hành động nhỏ.

Nhưng rất táo bạo.

Sau sự kiện, Nguyễn Sỹ Vân vẫn trở về cuộc sống như một học sinh bình thường.

Theo lời kể của em trai ông, sáng hôm sau ông vẫn đi học và không nói cho gia đình biết việc mình vừa thực hiện. Khi trở về nhà, ông mặc quần áo của Nguyễn Văn Khâm vì bộ quần áo cũ đã bị ướt sau khi bơi. Ông nói với gia đình rằng mình đi xem phim và do trời mưa nên không về nhà được.

Nhưng bí mật ấy không thể giữ được lâu.

Ngày 25/5/1948, quân Pháp bắt đầu truy tìm những người liên quan.

Nguyễn Sỹ Vân bị bắt tại nhà.

Nguyễn Văn Khâm cũng bị bắt.

Nguyễn Trọng Quang bị bắt và sau đó bị sát hại.

Những người thanh niên trẻ tuổi phải đối mặt với nhà tù và những cuộc tra tấn.

Nhưng ngay cả trong tù, tinh thần của họ vẫn không bị khuất phục.

Theo tư liệu được lưu giữ, có thời điểm Nguyễn Sỹ Vân, Nguyễn Trọng Quang và Nguyễn Văn Khâm bị giam cùng nhau. Ba người bí mật vẽ một lá cờ đỏ sao vàng, nhưng bị quản giáo phát hiện và tiếp tục bị đánh đập.

Điều ấy cho thấy lá cờ đối với họ không đơn giản chỉ là một mảnh vải.

Nó là biểu tượng của niềm tin.

Là biểu tượng của một đất nước độc lập mà họ đang chiến đấu để giành lại.

Sau nhiều lần bị giam giữ, Nguyễn Sỹ Vân bị đưa đến các trại giam khác nhau.

Cuối cùng, ông bị đày đến Khe Tù, Tiên Yên, Quảng Ninh.

Tại đây, ông tìm cách vượt ngục nhưng không thành.

Ông bị bắt lại, bị tra tấn và hy sinh năm 1948 khi mới khoảng 18 tuổi.

Một tuổi đời quá trẻ.

Một cuộc đời còn chưa kịp bắt đầu.

Nguyễn Sỹ Vân đã không được chứng kiến ngày Hà Nội được giải phóng.

Ông cũng không được nhìn thấy lá cờ đỏ sao vàng tung bay trên Quảng trường Ba Đình trong những ngày đất nước thống nhất.

Nhưng hành động của ông đêm 18/5/1948 đã trở thành một phần ký ức của Hà Nội trong những năm kháng chiến.

Điều đặc biệt là hài cốt của ông phải mất nhiều năm mới được tìm thấy.

Sau nhiều lần tìm kiếm, đến năm 2001, gia đình và các cơ quan liên quan xác định được nơi ông hy sinh tại Khe Tù, Tiên Yên.

Tháng 10/2001, hài cốt Nguyễn Sỹ Vân được đưa về quê hương. Trên đường về, xe tang dừng lại tại khu vực Hàng Khay – Lê Thái Tổ, bên Hồ Gươm, để gia đình, đồng đội và những người biết câu chuyện tưởng nhớ ông.

Gần 53 năm sau ngày ông bơi ra giữa Hồ Gươm, người thanh niên năm nào mới trở về bên hồ.

Ngày ấy, ông đi trong đêm.

Ông mang theo một lá cờ.

Ông bơi giữa mặt nước tối.

Ông đặt lá cờ lên Tháp Rùa.

Rồi ông trở về.

Nhiều năm sau, ông lại trở về Hồ Gươm.

Nhưng lần này không phải bằng đôi chân của một người thanh niên.

Mà trong một hành trình trở về cuối cùng.

Có lẽ Hồ Gươm đã chứng kiến rất nhiều câu chuyện của Hà Nội.

Nhưng giữa những câu chuyện ấy, hình ảnh một người học sinh trẻ bơi trong đêm để đưa lá cờ đỏ sao vàng lên Tháp Rùa vẫn là một hình ảnh đặc biệt.

Không có một trận đánh lớn.

Không có tiếng súng.

Không có chiến hào.

Chỉ có một lá cờ và những người thanh niên dám thực hiện điều mà quân địch không muốn nhìn thấy.

Nhưng chính sự táo bạo ấy đã truyền đi một thông điệp mạnh mẽ:

Hà Nội chưa khuất phục.

Và những người trẻ tuổi vẫn đang đứng về phía độc lập, tự do.