LIỆT SĨ NGUYỄN THỊ THUẬN - LỜI HẸN BÊN CÂY CHANH Ở TRUÔNG BỒN

Nguyễn Thị Hoài sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo tại thôn Đại Phú, xã Hưng Yên, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An. Dù tên là Đại Phú nhưng quê Hoài khi ấy đất đai khô cằn, cuộc sống của người dân còn nhiều thiếu thốn. Năm mười sáu tuổi, Hoài xin mẹ cho tham gia lực lượng thanh niên xung phong. Thấy con còn quá nhỏ, mẹ khuyên Hoài tiếp tục học, nhưng cô gái trẻ tha thiết xin đi và hứa sẽ vừa làm nhiệm vụ, vừa tranh thủ học thêm.

Khi lên đường, Hoài được đơn vị tạm ứng năm kilôgam gạo. Cả nhà đã thức đêm giã gạo, nấu một bữa cơm trắng giản dị để tiễn cô gái nhỏ ra trận. Từ mái nhà nghèo ở Hưng Nguyên, Hoài đến với Đại đội 317 và được phân công làm nhiệm vụ tại Truông Bồn – một “tọa độ lửa” nằm trên tuyến đường chiến lược 15A.

Ở đơn vị, Hoài có vóc người nhỏ nhắn, khuôn mặt bầu bĩnh, tính tình nhanh nhẹn nên được các chị lớn hết lòng yêu thương. Bà Trần Thị Thông, Tiểu đội trưởng Tiểu đội 2, nhớ rằng Hoài và một đồng đội nhỏ tuổi thường nhờ chị gội đầu giúp. Giữa chiến trường không có lược, cũng chẳng có bồ kết, nhưng những lần được người chị tiểu đội trưởng gội đầu vẫn là niềm vui hiếm hoi của các cô gái giữa mưa bom.

Công việc của Hoài và đồng đội vô cùng nguy hiểm. Ban ngày, họ san lấp hố bom, sửa chữa mặt đường và rà phá bom nổ chậm. Ban đêm, khi những đoàn xe chở bộ đội, vũ khí và lương thực nối nhau vượt qua Truông Bồn, các cô khoác áo trắng, đứng dọc bên đường làm “cọc tiêu sống”. Trong bóng tối, chính những dáng người nhỏ bé ấy đã chỉ đường cho xe ra tiền tuyến.

Trong một lần hiếm hoi về thăm nhà, Hoài nhìn thấy cây chanh trong vườn rồi dặn mẹ cố gắng chăm sóc. Cô hẹn rằng ngày trở về sẽ hái lá chanh nấu nước gội đầu. Lời dặn nhỏ bé ấy mang theo ước mơ rất đỗi đời thường của cô gái mười bảy tuổi: hoàn thành nhiệm vụ rồi trở về với mẹ, với mái nhà và khu vườn thân thuộc.

Rạng sáng ngày 31/10/1968, Hoài cùng đồng đội nhận nhiệm vụ sửa chữa, giải phóng mặt đường, bảo đảm cho đoàn xe quân sự vượt qua Truông Bồn. Khoảng 5 giờ 30 phút, khi công việc sắp hoàn thành, máy bay Mỹ bất ngờ ập đến, trút bom dữ dội xuống trọng điểm. Trận bom đã vùi lấp 13 cán bộ, chiến sĩ thanh niên xung phong. Nguyễn Thị Hoài hy sinh khi mới 17 tuổi ba tháng, sau hơn chín tháng tham gia lực lượng thanh niên xung phong.

Bà Trần Thị Thông là người duy nhất của tiểu đội sống sót trong trận bom. Nhiều năm sau, mỗi khi nhắc đến Hoài, bà vẫn nhớ cô em nhỏ thường nhờ mình gội đầu. Còn bà Nguyễn Thị Minh, người đồng đội cùng Đại đội 317, nhớ mãi hình ảnh Hoài nhỏ nhắn nhưng nhanh nhẹn, bất chấp mưa gió khoác áo trắng đứng bên đường dẫn xe qua trọng điểm.

Ngày Hoài ra đi, cây chanh ở quê vẫn còn đó, nhưng người con gái từng hẹn ngày trở về hái lá đã mãi mãi nằm lại Truông Bồn. Lời hẹn giản dị bên cây chanh trở thành ký ức đau đáu về một tuổi mười bảy chưa kịp lớn, đã hiến dâng trọn vẹn cho con đường ra tiền tuyến và nền độc lập của Tổ quốc.