LIỆT SĨ NGUYỄN VĂN THẠC – CHÀNG TRAI MÃI MÃI Ở TUỔI HAI MƯƠI

Có những người lính để lại chiến công.

Có những người lính để lại một phần mộ.

Nhưng cũng có những người lính để lại những trang giấy, để rồi nhiều năm sau, những trang giấy ấy vẫn khiến người đọc lặng đi.

Liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc là một người như thế.

Anh sinh ngày 14/10/1952 tại làng Bưởi, Hà Nội, là sinh viên Khoa Toán – Cơ, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội. Khi còn ngồi trên ghế nhà trường, Nguyễn Văn Thạc đã nổi tiếng là một học sinh xuất sắc, từng đoạt giải Nhất cuộc thi học sinh giỏi Văn lớp 10 toàn miền Bắc năm học 1969–1970.

Một chàng trai học giỏi, yêu văn chương, có cả một tương lai rộng mở phía trước.

Nhưng năm 1971, khi đất nước đang trong những năm tháng chiến tranh ác liệt, anh đã gác lại giảng đường, tình nguyện nhập ngũ.

Ngày 6/9/1971, Nguyễn Văn Thạc lên đường.

Anh mang theo bên mình không chỉ quân trang của một người lính, mà còn mang theo một tâm hồn của người sinh viên yêu văn chương.

Trong những tháng ngày huấn luyện và hành quân, anh bắt đầu viết nhật ký.

Ban đầu, cuốn nhật ký ấy có tên “Chuyện đời”, gồm khoảng 240 trang viết tay, được ghi lại trong gần tám tháng, từ tháng 10/1971 đến đầu tháng 6/1972.

Anh viết về gia đình.

Viết về Hà Nội.

Viết về bạn bè.

Viết về những người đồng đội.

Viết về tình yêu.

Viết về những đêm hành quân.

Và viết về chiến tranh.

Nhưng điều khiến những trang nhật ký ấy trở nên đặc biệt là Nguyễn Văn Thạc không viết như một người muốn trở thành “anh hùng”.

Anh viết như một chàng trai hai mươi tuổi đang sống, đang nhớ, đang yêu và đang suy nghĩ về cuộc đời.

Có những dòng rất đẹp:

“Cuộc sống thật tuyệt vời biết bao, trong thực tế và trên trang sách. Nhưng cuộc sống cũng bi thảm biết bao. Cái đẹp còn trộn lẫn niềm sầu muộn. Cái nên thơ còn lóng lánh giọt nước mắt ở đời.”

Đọc những dòng ấy, ta thấy chiến tranh qua một ánh nhìn rất khác.

Không chỉ có bom đạn.

Không chỉ có những trận đánh.

Mà còn có một chàng trai đang khao khát một cuộc sống bình yên.

Một cuộc sống có những người bạn đi bên nhau dưới hàng cây.

Có ánh nắng.

Có chim câu.

Có những ngày không còn tiếng bom.

Và rồi, chàng trai ấy bước vào chiến trường Quảng Trị.

Nguyễn Văn Thạc trở thành chiến sĩ thông tin.

Ngày 30/7/1972, tại chiến trường Quảng Trị, anh hy sinh khi mới chưa tròn 20 tuổi và chưa đầy 10 tháng tuổi quân. Theo lời kể của đồng đội, trong một trận pháo kích tại khu vực Hà My, anh bị mảnh pháo làm bị thương nặng và hy sinh.

Một cuộc đời chỉ vừa bắt đầu.

Một chàng sinh viên còn chưa kịp sống hết tuổi thanh xuân.

Nhưng những trang nhật ký anh để lại đã sống lâu hơn chính cuộc đời mình.

VÀ RỒI, NHỮNG TRANG NHẬT KÝ ĐƯỢC TÌM LẠI...

Nhiều năm sau chiến tranh, những trang viết của Nguyễn Văn Thạc được nhà văn Đặng Vương Hưng sưu tầm, giới thiệu và xuất bản với tên “Mãi mãi tuổi hai mươi” vào năm 2005.

Cuốn sách nhanh chóng trở thành một hiện tượng văn hóa, được trao Giải Đặc biệt – Giải thưởng Sách Việt Nam lần thứ nhất và chạm đến trái tim của hàng triệu độc giả.

Từ những trang nhật ký ấy, một thế hệ thanh niên thời chiến hiện lên không còn xa xôi.

Họ cũng từng là sinh viên.

Từng có những ước mơ.

Từng yêu.

Từng nhớ nhà.

Từng mong được trở về.

Nhưng rồi họ đã chọn lên đường.

“MÙI CỎ CHÁY” – KHI TUỔI HAI MƯƠI ĐI VÀO ĐIỆN ẢNH

Năm 2011, đạo diễn Nguyễn Hữu Mười thực hiện bộ phim “Mùi cỏ cháy”, với kịch bản của nhà thơ Hoàng Nhuận Cầm, lấy cảm hứng từ Mãi mãi tuổi hai mươi.

Bộ phim kể về bốn chàng sinh viên Văn khoa Đại học Tổng hợp Hà Nội:

Hoàng – Thành – Thăng – Long.

Họ cùng lên đường nhập ngũ năm 1971, trải qua huấn luyện cấp tốc rồi được đưa vào chiến trường Quảng Trị năm 1972.

Ba người không trở về.

Chỉ Hoàng sống sót và mang theo ký ức về những người bạn của mình.

Đó là lý do Mùi cỏ cháy không đơn thuần là một bộ phim chiến tranh.

Đó là câu chuyện về tuổi trẻ.

Về những chàng trai vừa rời giảng đường đã bước vào chiến trường.

Về những người bạn đã từng ngồi bên nhau, nói chuyện, cười đùa...

Rồi một ngày, người này không còn nữa.

Người kia cũng không còn nữa.

Và người sống sót phải mang ký ức ấy đi suốt phần đời còn lại.

CÓ MỘT CÂU CHUYỆN KHIẾN NGƯỜI TA ĐAU NHẤT...

Điều ám ảnh nhất về Nguyễn Văn Thạc có lẽ không phải là việc anh đã hy sinh.

Mà là việc anh từng tin rằng mình sẽ trở về.

Trước khi gửi cuốn nhật ký về gia đình, anh từng viết:

“Tôi sẽ gửi về cuốn Nhật ký này, khi nào trở lại, khi nào trở lại tôi sẽ viết nốt những gì lớn lao mà tôi đã trải qua...”

Nhưng anh đã không trở lại.

Những trang nhật ký cũng dừng lại.

Câu chuyện của người viết cũng dừng lại.

Chỉ có điều, những trang giấy ấy không dừng lại.

Chúng tiếp tục được đọc.

Được xuất bản.

Được đưa vào trường học.

Được chuyển thể thành điện ảnh.

Và tiếp tục kể với những người trẻ hôm nay về một thế hệ đã từng sống như thế nào.

“MÃI MÃI TUỔI HAI MƯƠI”

Nguyễn Văn Thạc hy sinh khi tuổi đời còn chưa tròn 20.

Bởi vậy, cái tên “Mãi mãi tuổi hai mươi” không chỉ là tên một cuốn sách.

Nó còn là một biểu tượng.

Biểu tượng của một thế hệ thanh niên đã trao tuổi trẻ của mình cho đất nước.

Ngày hôm nay, chúng ta có thể ngồi trong một căn phòng yên tĩnh.

Có điện.

Có internet.

Có những con đường bình yên.

Có thể học tập, làm việc, yêu thương và theo đuổi những ước mơ của riêng mình.

Nhưng cách đây hơn nửa thế kỷ, cũng có những người trẻ ở đúng độ tuổi ấy đã khoác ba lô lên đường.

Họ không biết ngày trở về.

Có người trở về.

Có người nằm lại.

Và có người, như Nguyễn Văn Thạc, để lại cho chúng ta một cuốn nhật ký.

Một cuốn nhật ký khiến người đọc hôm nay nhận ra rằng:

Những người lính năm ấy cũng từng là những chàng trai hai mươi tuổi như chúng ta.

Họ cũng có ước mơ.

Họ cũng có tình yêu.

Họ cũng sợ mất đi những người mình thương.

Nhưng khi Tổ quốc cần, họ đã bước lên phía trước.

🕯️ MỘT CHÀNG TRAI KHÔNG TRỞ VỀ

Ngày 30/7/1972, Nguyễn Văn Thạc nằm lại trên chiến trường Quảng Trị.

Năm tháng trôi qua.

Chiến tranh đã lùi xa.

Nhưng chàng trai năm ấy vẫn còn ở tuổi hai mươi trong từng trang nhật ký.

Vẫn là một sinh viên Hà Nội.

Vẫn là một người con nhớ gia đình.

Vẫn là một người bạn có những người bạn mình yêu quý.

Vẫn là một chàng trai mang trong lòng những ước mơ chưa kịp hoàn thành.

Và cũng chính vì thế...

Nguyễn Văn Thạc không chỉ là một liệt sĩ.

Anh là ký ức về một thế hệ thanh niên Việt Nam đã sống, yêu, mơ ước và hy sinh trong những năm tháng khốc liệt nhất của tuổi trẻ.

Nếu Mùi cỏ cháy khiến chúng ta nhìn thấy những người lính sinh viên trên màn ảnh,

thì Mãi mãi tuổi hai mươi giúp chúng ta nghe được tiếng lòng của một người trong số họ.

🕯️ Một người đã đi qua tuổi hai mươi.

Một người mãi mãi dừng lại ở tuổi hai mươi.

Và một cuốn nhật ký...

mãi mãi không khép lại.

Nguồn: sưu tầm.