Liệt sĩ Trần Duy Phà - người chiến sĩ Xô viết Nghệ Tĩnh kiên cường của quê hương Anh Sơn

Đồng chí Trần Duy Phà sinh ra và lớn lên trên mảnh đất Lĩnh Sơn (Anh Sơn, Nghệ An cũ) – nơi có truyền thống yêu nước nồng nàn và là cái nôi thành lập chi bộ Cộng sản đầu tiên của huyện. Nhờ bản tính thẳng thắn, cương trực, đồng chí đã sớm giác ngộ cách mạng và được kết nạp vào Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội tại trụ sở Hiệu Yên Xuân. Trong những năm 1928 – 1929, đồng chí tích cực vận động nhân dân học chữ Quốc ngữ, bài trừ tệ nạn xã hội và tuyên truyền lòng yêu nước qua sách báo tiến bộ. Đến tháng 9 năm 1929, khi Chi bộ Đông Dương Cộng sản Đảng huyện Anh Sơn ra đời, đồng chí trở thành một trong những đảng viên đầu tiên, trực tiếp tham gia tổ chức Nông hội đỏ địa phương và vinh dự được cử đi dự Đại hội Đại biểu Nông hội tỉnh Nghệ An vào đầu năm 1930.

Dấu ấn lẫy lừng nhất trong cuộc đời hoạt động của Trần Duy Phà là vai trò chỉ huy cuộc tổng biểu tình ngày 2 tháng 6 năm 1930. Hưởng ứng chủ trương của Phủ ủy Anh Sơn, đồng chí cùng các đảng viên đã vận động quần chúng hưởng ứng, ráo riết chuẩn bị cờ hoa, khẩu hiệu. Rạng sáng ngày 2/6/1930, đồng chí trực tiếp dẫn đầu đoàn quần sáng Yên Lĩnh tiến về Phủ đường Anh Sơn ở Đô Lương. Trước khí thế tiến công như vũ bão của hàng ngàn nhân dân, Tri phủ Anh Sơn buộc phải khiếp sợ, cúi đầu ký phê duyệt bản yêu sách hoãn thuế sưu cho toàn phủ hạt. Thắng lợi vang dội này đã củng cố niềm tin mãnh liệt của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng và tổ chức Nông hội.

Tháng 8 năm 1930, trước sự vây ráp ráo riết của kẻ thù, đồng chí Trần Duy Phà bị bắt do có kẻ chỉ điểm. Mặc cho thực dân Pháp giở mọi thủ đoạn dụ dỗ cùng những trận đòn tra tấn tàn bạo, đồng chí vẫn giữ vững khí tiết kiên trung, nhất quyết không khai báo. Tháng 12 năm 1930, kẻ thù kết án đồng chí 9 năm tù khổ sai, 9 năm quản thúc và đày ra ngục Kon Tum. Nơi chốn "địa ngục trần gian" ấy, đồng chí tiếp tục sát cánh cùng các đồng chí hướng về cách mạng, biến nhà tù thành trường học, tham gia các cuộc đấu tranh tuyệt thực chống chế độ ngục tù hà khắc. Ngày 7 tháng 5 năm 1937, đồng chí Trần Duy Phà đã trút hơi thở cuối cùng tại ngục Kon Tum, trọn đời hy sinh vì độc lập dân tộc.

Sự hy sinh kiên cường của liệt sĩ Trần Duy Phà là tấm gương sáng ngời về đạo đức và khí tiết người cộng sản xứ Nghệ. Sự nghiệp của đồng chí đã được Nhà nước ghi nhận bằng Bằng Tổ quốc Ghi công (năm 2011) và tên tuổi đồng chí mãi được khắc ghi trên bia đá Tưởng niệm liệt sĩ Xô viết Nghệ Tĩnh 1930 - 1931, trở thành niềm tự hào bất tận cho thế hệ hôm nay và mai sau.