LIỆT SĨ VÕ PHƯỚC - QUẢ LỰU ĐẠN CỦA “CÁNH ÉN” VÕ PHƯỚC

Võ Phước sinh năm 1957 trong một gia đình nông dân nghèo có truyền thống cách mạng tại xã Hoài Thanh, huyện Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định. Tuổi thơ của Phước gắn với những cuộc càn quét, những khu dồn dân và sự kiểm soát khắc nghiệt của quân địch.

Năm 11 tuổi, Phước được tổ chức cách mạng giáo dục, dìu dắt và giao làm liên lạc hợp pháp cho lực lượng quân báo Huyện đội Hoài Nhơn. Với vóc dáng của một đứa trẻ, em có thể đi lại trong khu dân cư, mang thư hoặc thu thập tin tức mà ít khiến địch nghi ngờ.

Công việc liên lạc tưởng như đơn giản nhưng luôn tiềm ẩn nguy hiểm. Phước phải ghi nhớ nội dung cần chuyển, quan sát các trạm gác và tìm cách xử lý nếu bất ngờ bị khám xét. Qua nhiều nhiệm vụ, em thể hiện sự nhanh trí, bình tĩnh và tuyệt đối giữ bí mật.

Cuối năm 1969, trước tình trạng các tay sai ác ôn liên tục bắt bớ, tra tấn người dân, Huyện đội Hoài Nhơn thành lập Đội thiếu niên quyết tử mang tên “Chim Én”. Lực lượng ban đầu gồm khoảng 15 đội viên, phần lớn chỉ từ 12 đến 15 tuổi.

Hai cán bộ quân báo Nguyễn Đức Tuận và Ngô Thành Đông được giao nhiệm vụ tổ chức, dìu dắt các đội viên. Võ Phước là một trong những thành viên nhỏ tuổi nhưng giàu kinh nghiệm hoạt động bí mật của đội.

Tên Nguyễn Huân, ấp trưởng Ngọc An kiêm giám thị Trại giam Chi khu quân sự Tam Quan, là một tay ác ôn có nhiều nợ máu với nhân dân. Sau khi nắm chắc quy luật hoạt động của hắn, lực lượng cách mạng quyết định tổ chức trừng trị tại ga Ngọc An.

Nhiệm vụ được giao cho ba đội viên Phạm Thị Đào, Nguyễn Thị Yến và Võ Phước. Theo phương án, Đào trực tiếp dùng súng tiêu diệt Nguyễn Huân; Phước và Yến mang lựu đạn, đánh vào toán tùy tùng và lính gác để yểm trợ đồng đội rút lui.

Sáng ngày 14-3-1970, ba thiếu niên trà trộn vào đám đông tại khu dồn dân gần ga Ngọc An. Các em giữ vẻ bình thường như những đứa trẻ địa phương đang đi lại quanh nhà ga, trong khi bí mật quan sát từng chuyển động của mục tiêu.

Khi Nguyễn Huân xuất hiện, Phạm Thị Đào nhanh chóng áp sát, bắn ba phát súng hạ gục hắn. Gần như cùng lúc, Võ Phước và Nguyễn Thị Yến tung lựu đạn vào toán tùy tùng cùng lính gác, làm đội hình địch rối loạn và mở đường cho Đào rút lui.

Tuy nhiên, địch đóng quân quanh khu vực ga phản ứng rất nhanh. Chúng nổ súng bao vây khiến Phạm Thị Đào hy sinh tại trận. Võ Phước và Nguyễn Thị Yến không thoát khỏi vòng vây nên bị bắt.

Quân địch đưa hai thiếu niên về nơi giam giữ, trói chân lên trần nhà và treo ngược để tra khảo. Chúng buộc Phước khai tên cán bộ chỉ huy, cơ sở nuôi giấu và những thành viên khác của Đội Chim Én.

Dù bị đánh đập suốt nhiều giờ, Võ Phước vẫn không khai nửa lời. Người thiếu niên hiểu rằng phía sau sự im lặng của mình là sự an toàn của đồng đội, của những gia đình cơ sở và của toàn bộ tổ chức đang hoạt động bí mật trong vùng địch.

Sau một ngày không khai thác được thông tin, quân địch đưa Võ Phước và Nguyễn Thị Yến đi xử bắn. Thi thể của hai em cùng Phạm Thị Đào bị kéo trên đường rồi vùi xuống một hố gần khu vực Sở Mỹ.

Ngay trong đêm 15-3-1970, đồng đội bí mật tìm đến, đưa thi thể ba thiếu niên về an táng. Sự hy sinh của Võ Phước và đồng đội khiến Đội Chim Én chịu tổn thất rất lớn, nhưng không làm những đội viên còn lại sợ hãi. Trái lại, họ càng quyết tâm tiếp tục chiến đấu.

Anh hùng Võ Thị Huy – người đồng đội năm xưa – kể rằng sau trận đánh, quân địch khiếp sợ đến mức kiểm tra rất kỹ bất kỳ thiếu niên nào xuất hiện trên đường. Điều đó cho thấy một đội quân được trang bị đầy đủ đã phải lo sợ trước những “cánh én” chỉ mới mười ba, mười bốn tuổi.

Võ Phước được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Năm 2015, Đội thiếu niên quyết tử Chim Én cũng được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Cuộc đời Võ Phước dừng lại ở tuổi 14. Nhưng quả lựu đạn em tung ra tại ga Ngọc An và sự im lặng kiên cường trong những giờ phút cuối cùng đã bảo vệ đồng đội, góp phần viết nên khúc tráng ca của những “cánh én” nhỏ tuổi trên quê hương Hoài Nhơn.