Liệt sỹ Dương Sóc

Dương Sóc, người dân tộc Khmer, sinh năm 1950 tại ấp Tà Les, xã Thanh Sơn, huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh. Thân phụ của Dương Sóc là Dương Lăng. Thân mẫu tên Kim Thị Phiền, đều là những nông dân nghèo. Theo tập tục, Dương Sóc bắt đầu xuất gia tu học ở chùa Sóc Chà (Srok - char, Krobumjhukacralaca) vào năm 1968. Thọ giáo với Thượng tọa Kim Sóc Sa Ri. Sau đó, được "tế độ" bởi Hòa Thượng Lâm Co, đều thuộc hệ phái Mahanikaya, Phật giáo Nam tông Khmer. Năm 1972, Dương Sóc tốt nghiệp Trung cấp Phật học. Cùng năm này, ông bí mật tham gia tổ chức cách mạng, hoạt động trong giới sư sãi. Năm 1972 cũng là thời điểm ông Dương Khẹt (anh ruột ông) tình nguyện trở về miền Nam chiến đấu. Sang năm 1973, Dương Khẹt hy sinh (ông Dương Khẹt được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam tặng Huân chương kháng chiến hạng Nhất). Tiếp bước người anh, Dương Sóc ngoài việc tu học còn hăng hái tham gia công tác. Nhiệm vụ gây dựng cơ sở trong các chùa chiền và trong vùng đồng bào dân tộc, ông đều hoàn thành.

Ở tỉnh (Vĩnh Bình), địch mở "Chiến dịch Diên Hồng", ra sức bao bắt tu sĩ, sư sãi và thanh niên trở lính trong các chùa Khmer - Khmer trên phạm vi toàn tỉnh. Hàng loạt các cuộc biểu tình của sư sãi Khmer diễn ra trên địa bàn Trà Vinh, tập trung nhất là ở Huyện Trà Cú. Ngày 19/2/1975, nhằm bắt lính và củng cố nhằm trấn áp phong trào biểu tình, trên Quân trường Trà Cú kết hợp với tên Phân chi khu trưởng Ngãi Xuyên điều động tiểu đoàn 404 và 522 bảo an cùng với quân cảnh, cảnh sát dã chiến, dân vệ bao vây chùa Sóc Chà (Srok -Char, Krobumjhukacralaca, xã Ngãi Xuyên, nay thuộc xã Thanh Sơn, huyện Trà Cú), trong chùa lúc này có hơn 100 sư sãi đang tu học. Ngay sau khi chùa Sóc Chà bị bao vây, dưới sự lãnh đạo của Huyện ủy và Ban Khmer vận, giới sư sãi trong huyện Trà Cú liên tiếp triệu tập một cuộc họp khẩn cấp để lên phương án tiếp ứng chùa Sóc Chà. Cuộc họp đã thành lập Ban Chỉ đạo, Ban thông tin - liên lạc, Ban tiếp tế... và đề ra những nội dung đấu tranh trước tiên với quân dịch. Theo đúng kế hoạch, hôm sau - ngày 20/2/1975, khoảng 1.200 sư sãi từ các xã trong huyện tập hợp tại 3 điểm – chùa Ba Tục, Xoài Xiêm, Cosla hình thành 3 mũi tiến về chùa Sóc Chà để giải vây. Địch điều quân ra các ngã ngăn chặn nhưng vẫn không có cách gì chặn đứng được dòng thác người đang sục sôi phẫn nộ. Cuối cùng chúng buộc phải lùi về siết chặt vòng vây tại chùa Sóc Chà. Cửa chùa Sóc Chà đã đóng chặt từ hôm trước. Dưới sự lãnh đạo của Đại đức Dương Sóc, tập thể sư sãi trong chùa đã nhịn đói hơn một ngày đêm, quyết tâm cố thủ. Bên ngoài, lực lượng sư sãi cứu viện mở nhiều đợt tấn công nhưng vẫn chưa bứt được vòng vây. Sau cùng, sư sãi phối hợp: ngoại vet hàng rào tráo vỏ, trong mở cửa nhông ra bắt tay nhau mới đẩy lùi được quân địch. Tuy nhiên, trước khi đạt ra, chúng bên hạ thủ một cách độc ác: tung cùng lúc 4 trái lựu đạn. Hai Đại đức dẫn đầu hai cánh sư sãi là Dương Sóc và Kim Sum ngã xuống. Bên cạnh còn có 8 sư khác oằn oài trên vũng máu do bị thương. Thi hài của cố Đại đức Dương Sóc và Kim Sum quản tại chùa Sóc Chà làm lễ truy điệu một đêm. Hôm sau (21/2/1975) đưa về chùa Cosla làm lễ truy điệu tiếp. Đến tình hình lúc bấy giờ, thi hài của hai vị Đại đức không những tăng thêm phong tục mà tạm thời tàn trữ trong khuôn viên chùa Cosla.Trong và sau ngày truy điệu - an táng hai vị cố đại đức, nhiều cuộc biểu tình của sư sãi và đồng bào Khmer - Việt liên tiếp nổ ra trong tỉnh. Đoàn biểu tình hô vang các khẩu hiệu: "Phải trừng trị bọn giết người vô tội - Chấm dứt việc bắt các nhà sư đi lính!". Năm 1990, để ghi nhớ thành tích đấu tranh cách mạng trong giới sư sãi, Phật tử Trà Cú đã tự nguyện quyên góp xây dựng hai ngôi tháp vàng bên cổng chùa Cosla, an vị hai cốt cố đại đức Dương Sóc và Kim Sum. Tháp khánh thành vào năm 1992, sau ngày tái lập tỉnh Trà Vinh. Trong buổi lễ khánh thành, có biểu dương công trạng và tuyên đọc tiểu sử tóm tắt của hai vị cố Đại đức. Sự qua cảm hy sinh của Đại đức Dương Sóc - Kim Sum cùng với phong trào đấu tranh của sư sãi Khmer chống Mỹ ngụy trong tỉnh Trà Vinh trước ngày giải phóng, đã viết nên những trang sử truyền thống chống lại sự đàn áp của chính quyền và kêu gọi hòa bình cho đồng bào dân tộc.//-stron/-heart: