LÒ VĂN GIÁ – NGỌN LỬA CHƯA BAO GIỜ TẮT

LÒ VĂN GIÁ – NGỌN LỬA CHƯA BAO GIỜ TẮT

          Trong lịch sử đấu tranh cách mạng của quê hương Sơn La, có những người con đã để lại dấu ấn bằng chính tuổi trẻ, lòng yêu nước và sự hy sinh của mình. Một trong những người con tiêu biểu ấy là Lò Văn Giá (1919–1943), người con của Bản Cọ, xã Chiềng An, châu Mường La, nay thuộc thành phố Sơn La, tỉnh Sơn La.

          Sinh ra và lớn lên tại vùng đất Tây Bắc, Lò Văn Giá sớm tham gia hoạt động cách mạng và là thành viên của tổ chức Thanh niên Thái cứu quốc. Đầu năm 1943, Chi bộ Nhà tù Sơn La đã xây dựng được những cơ sở cách mạng bên ngoài nhà tù, trong đó có tổ chức mà Lò Văn Giá tham gia. Ông được biết đến là người thông minh, dũng cảm, nhiệt tình với cách mạng và thông thạo địa hình Tây Bắc.

Năm 1943, Chi bộ Nhà tù Sơn La có chủ trương tổ chức vượt ngục cho những chiến sĩ cộng sản có kinh nghiệm, nhằm đưa cán bộ về xuôi tiếp tục hoạt động cách mạng. Qua quá trình lựa chọn, bốn đồng chí Trần Đăng Ninh, Nguyễn Lương Bằng, Nguyễn Văn Trân và Lưu Đức Hiểu được chọn tham gia cuộc vượt ngục. Do địa hình Sơn La hiểm trở, người dẫn đường phải là người địa phương, thông thạo địa hình và được tin tưởng tuyệt đối. Người được Chi bộ lựa chọn là Lò Văn Giá.

          Ngày 3 tháng 8 năm 1943, cuộc vượt ngục được tiến hành. Bốn chiến sĩ rời khỏi nhà tù và gặp Lò Văn Giá tại địa điểm đã được thống nhất. Sau khi cải trang thành người dân địa phương, ông dẫn đường cho các chiến sĩ vượt qua những địa bàn hiểm trở, tránh sự truy lùng của địch và tìm đường về xuôi. Khi đến khu vực Tạ Chan bên sông Đà, do nước sông dâng cao, chảy xiết, đoàn phải thay đổi hướng đi và tiếp tục hành trình.

          Trong hành trình ấy, Lò Văn Giá đã thể hiện sự bình tĩnh, mưu trí và am hiểu địa hình. Có lúc đoàn vượt ngục gặp sự kiểm soát của lực lượng địch. Nhờ sự linh hoạt và khả năng ứng phó, đoàn tiếp tục vượt qua nguy hiểm. Sau hành trình đầy gian khổ, bốn chiến sĩ đã về được khu vực Suối Rút, Hòa Bình, tiếp tục trở về với tổ chức cách mạng.

          Nhưng sau khi hoàn thành nhiệm vụ, Lò Văn Giá không lựa chọn ở lại nơi an toàn. Ông trở về Sơn La.

          Các đồng chí trong đoàn vượt ngục đã khuyên ông không nên vội trở về vì thực dân Pháp đang truy lùng gắt gao. Tuy nhiên, Lò Văn Giá vẫn trở lại quê hương. Khi vừa về đến nhà, ông bị thực dân Pháp bắt. Trong thời gian bị giam cầm và tra tấn, ông không khuất phục, không khai báo. Không có chứng cứ để kết án, thực dân Pháp đã bí mật đưa ông vào rừng và thủ tiêu. Lò Văn Giá hy sinh năm 1943, khi mới 24 tuổi.

          Sự hy sinh của Lò Văn Giá là một mất mát lớn đối với phong trào cách mạng ở Sơn La, nhưng đồng thời cũng trở thành biểu tượng về lòng yêu nước, tinh thần dũng cảm và ý chí bất khuất của người thanh niên dân tộc Thái. Tấm gương của ông góp phần cổ vũ phong trào cách mạng của nhân dân các dân tộc Sơn La trong những năm tháng chuẩn bị cho cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền.

          Năm 1994, ghi nhận những đóng góp và sự hy sinh của Lò Văn Giá đối với sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, Đảng và Nhà nước đã truy tặng ông danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tại quê hương Bản Cọ, khu tưởng niệm mang tên ông được xây dựng để tưởng nhớ người thanh niên đã hiến dâng tuổi trẻ cho cách mạng.

          Tôi đã có dịp trở về Bản Cọ, quê hương của Anh hùng Lò Văn Giá, nơi đây tôi có thể cảm nhận rõ sự đổi thay của quê hương. Những con đường mới, những bản làng khang trang và cuộc sống ngày càng phát triển là minh chứng cho những thành quả mà các thế hệ hôm nay đang tiếp tục xây dựng. Nhưng cùng với sự đổi thay ấy là trách nhiệm gìn giữ ký ức và truyền thống cách mạng của quê hương.

Lò Văn Giá đã sống một cuộc đời ngắn ngủi, nhưng những việc ông làm và sự hy sinh của ông đã vượt qua giới hạn của một đời người.

          Ở tuổi 24, ông đã lựa chọn con đường cách mạng và đặt lợi ích của dân tộc lên trên sự an nguy của bản thân. Câu chuyện về ông vì thế không chỉ thuộc về quá khứ. Đó còn là lời nhắc nhở đối với thế hệ hôm nay về giá trị của lý tưởng, lòng yêu nước, trách nhiệm và sự cống hiến.

          Lịch sử đã ghi tên Lò Văn Giá bằng tuổi trẻ và sự hy sinh.

          Từ Bản Cọ, ngọn lửa của người thanh niên năm xưa đã trở thành một phần truyền thống vẻ vang của quê hương Sơn La.

          Và hôm nay, thế hệ trẻ tiếp tục nhận lấy ngọn lửa ấy – không phải bằng chiến đấu trong bom đạn, mà bằng học tập, lao động, trách nhiệm, sáng tạo và những việc làm thiết thực xây dựng quê hương, đất nước.

          Lò Văn Giá đã trao tuổi xuân của mình cho cách mạng.

          Tên tuổi ông còn mãi với quê hương Sơn La.

          Ngọn lửa ấy – từ năm 1943 đến hôm nay – vẫn chưa bao giờ tắt.