LỜI BÁC KỂ VỀ CON ĐƯỜNG MÙA TRẬN
“Đường ra trận mùa này đẹp lắm…” Bác tôi nói câu ấy rất khẽ, như sợ làm động đến ký ức đã ngủ yên suốt mấy chục năm. Ngoài hiên, nắng chiều rơi xuống vạt cau, vàng nhạt như màu đất Trường Sơn ngày cũ. Tôi nhìn vào đôi bàn tay bác—chai sần, nhiều vết sẹo mờ—và hiểu rằng, sau cái “đẹp lắm” kia là cả một chặng đường dài thấm mồ hôi, nước mắt và máu.
Ngày ấy, bác ra trận đúng mùa rừng thay lá. Con đường Trường Sơn mở ra giữa đại ngàn, xanh ngút ngàn, hoa rừng nở ven lối đi. Đi trong đội hình, người lính trẻ thấy lòng mình nhẹ bẫng. Bom đạn có đó, nhưng cái đẹp của đất trời làm họ tin rằng chiến tranh rồi sẽ qua, rằng phía cuối con đường là ngày trở về. Có những lúc, bác bảo, họ đi mà cứ ngỡ đang đi trong một giấc mơ dài, nơi thiên nhiên dịu dàng đến lạ.
Nhưng Trường Sơn không chỉ có hoa và nắng. Mưa rừng đổ xuống bất chợt, đường trơn như đổ mỡ. Ba lô nặng, áo quần ướt sũng, vắt bám đầy ống quần. Mỗi bước đi là một lần gồng mình. Có những đêm, cả đơn vị phải nằm ép sát sườn núi tránh bom, đất đá rung chuyển, hơi đất hắt lên mằn mặn nơi đầu lưỡi. Khi tiếng máy bay xa dần, họ lại đứng dậy, phủi đất trên vai, tiếp tục đi—như thể con đường ấy chỉ có thể tiến về phía trước.
Bác kể về những người đồng đội đã nằm lại ven đường. Có người hy sinh khi vừa kịp nhìn thấy một vạt hoa rừng nở sớm. Có người gục xuống sau một chặng gùi đạn dài, mồ hôi còn chưa kịp khô. Không có bia mộ, chỉ có một nắm đất, một cành cây làm dấu. Con đường ra trận vẫn đẹp, nhưng cái đẹp ấy được trả giá bằng tuổi trẻ của biết bao người.
Vậy mà giữa gian khổ, người lính vẫn giữ cho mình một khoảng trời lãng mạn. Một câu thơ đọc vội trong giờ nghỉ, một tiếng hát khe khẽ át tiếng côn trùng, một nụ cười chuyền tay nhau giữa mưa rừng xối xả. Bác nói: “Không có những thứ ấy, chắc bác và đồng đội không đi hết nổi con đường đâu.”
Bây giờ, con đường Trường Sơn đã khác. Xe cộ ngược xuôi, rừng xanh trở lại. Nhưng mỗi lần nghe ai đó đọc câu thơ của Phạm Tiến Duật, bác tôi lại lặng đi. Bởi bác biết, đường ra trận mùa ấy đẹp lắm thật—đẹp vì có niềm tin, có tình đồng đội, có khát vọng hòa bình. Và cũng vì dưới mỗi tấc đường ấy là mồ hôi, nước mắt, và sự hy sinh lặng thầm của những người lính đã đi qua một thời hoa lửa, để hôm nay đất nước được bình yên.


