Lời hẹn ở lại với non sông

Có những cuộc chia ly đã lùi xa hơn nửa thế kỷ nhưng vẫn khiến người ta nhói lòng mỗi khi nhắc lại. Chỉ còn ít giờ nữa là được trở về gặp gia đình và người vợ cưới chưa đầy một năm, người lính trẻ Phan Đăng Cát đã gác lại niềm hạnh phúc riêng để cầm lá cờ chỉ huy bước vào trận chiến cuối cùng của cuộc đời.

Anh ngã xuống ở tuổi 23, để lại phía sau một lời hẹn dang dở và phía trước là biểu tượng bất tử về lòng yêu nước, tinh thần quả cảm của người chiến sĩ Phòng không - Không quân trong những ngày đầu bảo vệ bầu trời Tổ quốc.

Lời hẹn còn dang dở

Hơn 60 năm đã đi qua kể từ trận đánh lịch sử ngày 5/8/1964, nhưng trong căn nhà tình nghĩa do Quân chủng Phòng không - Không quân xây tặng tại thôn Hưng Tân 1, xã Hưng Nguyên Nam (Nghệ An), ký ức về Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, liệt sĩ Phan Đăng Cát dường như vẫn nguyên vẹn.

Trên bàn thờ nghi ngút khói hương, di ảnh người liệt sĩ lặng lẽ hướng về phía trước. Bên cạnh là Bằng Tổ quốc ghi công, Huân chương Chiến công hạng Nhất cùng những kỷ vật được đồng đội gìn giữ suốt nhiều năm. Mỗi hiện vật là một lát cắt của ký ức, gợi nhắc về người chiến sĩ đã gửi trọn tuổi thanh xuân nơi trận địa.

Đứng trước di ảnh người anh cả, ông Phan Đăng Sơn nhiều lần lặng người. Dẫu thời gian đã phủ lên mái tóc màu bạc, mỗi lần nhắc đến anh trai, giọng ông vẫn nghẹn lại.

Những ký ức về Anh hùng LLVTND, liệt sĩ Phan Đăng Cát vẫn vẹn nguyên trong lời kể của người em trai, ông Phan Đăng Sơn.

“Anh Cát hiền lắm, ít nói nhưng rất cương quyết. Đã nhận nhiệm vụ thì làm đến cùng. Những lá thư gửi về nhà chỉ kể chuyện đơn vị, chuyện huấn luyện, chuyện đồng đội, chứ chưa bao giờ than khổ hay kể khó khăn”, ông Sơn xúc động.

Là con trai đầu trong gia đình có 7 anh chị em, năm 1961, khi vừa ngoài đôi mươi, Phan Đăng Cát tình nguyện nhập ngũ. Chàng trai quê Hưng Nguyên nhanh chóng trưởng thành trong môi trường quân ngũ, trở thành Trung sĩ, Khẩu đội trưởng khẩu đội 8, Trung đội 2, Đại đội 138, Trung đoàn Pháo phòng không 280.

Ở quê nhà, cô gái Hồ Thị Sâm vẫn lặng lẽ đợi chờ người thương qua từng cánh thư. Cuối năm 1963, đơn vị tạo điều kiện để anh về phép ít ngày tổ chức lễ cưới.

Đó là một đám cưới giản dị của thời chiến, không mâm cao cỗ đầy, không những ngày trăng mật. Niềm hạnh phúc của đôi vợ chồng trẻ chỉ gói gọn trong vài ngày ngắn ngủi trước khi người lính lại khoác ba lô trở về đơn vị.

Năm ngày sau lễ cưới, anh tiếp tục có mặt tại trận địa bảo vệ bầu trời Vinh - nơi đang hứng chịu những đợt đánh phá ngày càng ác liệt của không quân Mỹ. Quãng đường từ đơn vị về quê chỉ vài chục cây số, nhưng suốt gần một năm sau đó, người lính trẻ không một lần được trở về.

Ngày ngày thấy con dâu ngóng chồng, cha mẹ nhiều lần động viên chị Sâm vào đơn vị thăm anh. Cả gia đình đều mong đôi vợ chồng trẻ sớm có một đứa con để làm chỗ dựa giữa những tháng năm chiến tranh.

Ông Sơn vẫn nhớ như in lời hẹn cuối cùng của anh trai: “Anh bảo tháng Tám sẽ xin nghỉ lâu hơn để về với mự Sâm, kiếm mụn con cho vợ đỡ buồn”. Đó cũng là lời hẹn mãi mãi không thành.