Lỗi hẹn trước giờ ngừng bắn: 13 đóa hoa Truông Bồn và những giấc mơ không tuổi

Lịch sử chiến tranh có những khoảnh khắc nghiệt ngã đến mức người ta không dám tin đó là sự thật. Truông Bồn (thuộc xã Mỹ Sơn, huyện Đô Lương, Nghệ An) vào rạng sáng ngày 31 tháng 10 năm 1968 là một thời khắc như thế. Nỗi đau ở đây không chỉ là sự mất mát sinh mệnh, mà là sự hy sinh ngay trước ngưỡng cửa của sự sống.

Cuối tháng 10 năm 1968, chiến sự ở miền Bắc bước sang một ngã rẽ. Theo thông cáo, bắt đầu từ 0 giờ ngày 1 tháng 11, Mỹ sẽ chính thức chấm dứt hoàn toàn việc ném bom bắn phá miền Bắc. Đối với những chiến sĩ của Tiểu đội 2 - Đại đội 317 Thanh niên xung phong đang bám trụ tại tọa độ lửa Truông Bồn, đêm 30 tháng 10 là một đêm thao thức ngập tràn hạnh phúc.

Phần lớn các anh chị trong tiểu đội đều vừa hoàn thành nghĩa vụ ba năm. Trong ba lô của nhiều người đã có sẵn tờ quyết định xuất ngũ và giấy gọi nhập học của các trường trung cấp, đại học. Chị Nguyễn Thị Tâm, một đội viên trong tổ, đã gửi thư về quê ấn định sẵn ngày cưới, chỉ chờ qua đêm nay là xách ba lô về làm cô dâu. Đêm cuối cùng trên trận địa ấy, những người con gái tuổi đôi mươi rủ nhau nấu nước nướng bồ kết, lá sả để gội đầu. Họ chải tóc cho nhau, tết những bím tóc gọn gàng và thủ thỉ về một ngày mai không còn tiếng còi báo động.

6 giờ 10 phút sáng ngày 31/10. Chỉ còn chưa đầy 18 tiếng nữa là lệnh ngừng ném bom có hiệu lực. Cả tiểu đội khẩn trương ra mặt đường san lấp hố bom để thông tuyến cho một đoàn xe quân sự cuối cùng vượt qua trọng điểm. Đột nhiên, tiếng gầm rú xé toạc bầu trời. Một tốp máy bay địch bất ngờ lao đến, trút xuống Truông Bồn hàng trăm quả bom phá. Trận địa mịt mù trong biển lửa, đất đá vùi lấp tất cả.

Khi khói bom tan, đồng đội gào khản cổ gọi tên từng người nhưng đáp lại chỉ là sự im lặng rợn người. Trong số 14 người của Tiểu đội 2 làm nhiệm vụ sáng hôm ấy, 13 người đã vĩnh viễn nằm lại (11 nữ, 2 nam). Người duy nhất sống sót là chị Trần Thị Thông, được tìm thấy trong tình trạng vùi lấp sâu dưới đất đá, nhô lên nhờ một nòng súng bị gãy.

Lực lượng cứu hộ đã phải dùng tay không bới đất suốt nhiều giờ liền để đưa thi thể các anh chị ra ngoài. Rất nhiều người thân thể không còn nguyên vẹn, đồng đội phải nhận dạng nhau qua búi tóc hãy còn vương mùi hương bồ kết đêm qua. Họ đã ngã xuống khi tờ giấy nhập học chưa kịp gửi về nhà, và chiếc váy cưới chưa một lần được mặc.

13 sinh mệnh ấy đã hóa thân vào lòng đất mẹ Nghệ An ở độ tuổi 17 đến 22, để lại một nỗi day dứt quặn thắt về cái giá của hòa bình. Câu chuyện của họ lặng lẽ nhắc nhở thế hệ hôm nay rằng: Để có được những thời khắc bình yên, đã có những người phải bỏ lại toàn bộ thanh xuân và giấc mơ đời mình ngay trước vạch đích của sự sống.