Lời hứa ấy được "bén rễ"

Ông không nói ngay. Đôi bàn tay gầy guộc, chằng chịt những vết gân của ông chậm rãi vân vê chén trà đã nguội. Rồi ông khẽ nói:

“Ngày xưa… không có những buổi tối yên bình như thế này đâu con.”

Chỉ một câu thôi, mà cả một thời quá khứ như chậm rãi hiện về. Ông kể, ngày đó làng nghèo lắm, nhà chỉ là vách nứa mái tranh thưa thớt. Đèn không dám thắp sáng, tiếng nói cũng phải kìm lại thật nhỏ để che mắt quân thù. Rồi giọng ông chùng xuống khi nhắc đến anh trai mình:

“Anh của ông hiền lắm, chưa kịp làm gì cho bản thân thì đã đi bộ đội rồi. Ngày ảnh đi, nhà chẳng có gì tiễn. Bà cố chỉ nắm chặt tay ảnh, dặn mẹ đợi con về. Ảnh cười hiền, nói đi rồi sẽ về… mà lúc đó ai cũng hiểu, ra chiến trường là gửi mình cho đất nước, chẳng hứa trước được ngày quay lại.”

Ông dừng lại, ánh mắt đục mờ bỗng rực lên cái ánh sáng khốc liệt của quá khứ:

“Cho đến một ngày, nhà nhận được một lá thư… nhưng không phải nét chữ của ảnh nữa. Đó là thư của một người đồng đội viết thay, gửi kèm theo một mảnh giấy cháy sém cạnh – lá thư dở dang ảnh đang viết cho nhà thì trận đánh ập đến.”

Tôi nhìn ông, lòng thắt lại. Ông kể:

“Đêm đó đơn vị của ảnh bị phục kích giữa rừng sâu. Tiếng pháo nổ xé toạc màn đêm, lửa cháy ngút trời rừng già. Trong lúc hỗn loạn nhất, ảnh đã có thể rút về phía hầm trú ẩn an toàn, nhưng ảnh đã chọn quay lại. Giữa làn mưa đạn xối xả, ảnh băng mình qua những gốc cây đang bốc cháy để dìu những người đồng đội bị thương kẹt lại phía sau.”

“Một viên đạn nghiệt ngã đã găm vào ngực khi ảnh vừa đưa được người cuối cùng vào nơi ẩn nấp. Người đồng đội kể lại, lúc hấp hối, ảnh chỉ kịp trao lại mảnh giấy dở dang thấm đẫm máu, môi mấp máy gọi tên mẹ rồi lặng lẽ nằm lại giữa đại ngàn khi tuổi đời mới đôi mươi.”

Ông im lặng một lúc lâu. Chiến tranh không chỉ ở nơi súng nổ, mà còn ở trong sự chờ đợi vô vọng của những người mẹ gầy mòn bên bậc cửa. Sau đó, ông nhìn ra con đường trước nhà, nơi ánh điện hắt ra ấm áp:

“Bây giờ khác rồi. Đường xá đàng hoàng, trẻ con được đi học trong những ngôi trường đầy tiếng học bài. Nghĩ lại mới thấy quý cái bình yên này biết bao nhiêu. Nhưng phải nhớ con ạ, nó không tự nhiên mà có.”

Ông quay sang nhìn tôi, giọng trầm mà ấm:

“Nếu sau này cháu chọn khoác áo lính hay áo công an, không phải để tự hào suông, mà để tiếp nối những gì người đi trước đã nằm lại. Nhưng con đường đó không dễ đâu. Muốn đứng trong hàng ngũ đó, trước hết phải học cho đàng hoàng. Học để hiểu pháp luật, hiểu kỷ luật, hiểu trách nhiệm của mình với Tổ quốc. Học không phải để khoe điểm hay hơn thua, mà để rèn mình – rèn ý chí, rèn tính kiên trì và đạo đức ngay thẳng từ những việc nhỏ nhất.”

Ông khẽ gật đầu, ánh mắt đầy kỳ vọng:

“Làm được những điều đó rồi, cháu muốn trở thành ai cũng có thể. Gia đình mình đã có người ngã xuống, nên nếu có người nối tiếp, đó là để giữ lấy màu xanh bình yên cho đất nước này.”

Đêm càng về khuya, bầu trời càng trở nên trong vắt. Những vì sao lặng lẽ sáng trên cao, giống như đôi mắt của những người lính năm xưa vẫn luôn dõi theo mảnh đất này. Tôi nhìn vào bàn tay chai sạn của ông, lòng chợt dâng lên một nỗi xúc động khó tả. Những điều tưởng như rất bình thường ấy – một con đường sáng đèn, một mái nhà yên ổn – hóa ra lại được giữ lại bằng cả phần tuổi trẻ của cha anh.

Tôi không nói gì, nhưng trong lòng đã có một lời hứa thầm lặng. Tôi sẽ bắt đầu từ những cuốn sách trên bàn học, từ sự nỗ lực rèn luyện mỗi ngày để lời hứa ấy được "bén rễ". Bởi tôi hiểu rằng, khi ta biết trân trọng quá khứ, mỗi bước chân hướng tới tương lai mới thực sự vững vàng.