Lời kể của người lính từng đi qua hai cuộc chiến

Trong ký ức của ông Hoàng Thái, cuộc chiến bảo vệ biên giới phía Bắc không chỉ là những trận đánh ác liệt, mà còn là nơi để ông so sánh bằng chính trải nghiệm của một người lính đã đi qua chiến tranh chống Mỹ. Ông từng có nhiều năm chiến đấu trên các chiến trường miền Nam, từng đối mặt với bom đạn, từng nhiều lần cận kề cái chết. Thế nhưng, khi nhắc đến cuộc chiến với quân xâm lược phía Bắc, giọng ông vẫn nặng trĩu.

Ông kể rằng mình đã có bốn đến năm năm chiến đấu ở chiến trường Khe Sanh và nhiều địa bàn khác ở miền Nam. Những năm tháng ấy là chuỗi ngày sống giữa mưa bom, bão đạn. Có những trận đánh khốc liệt đến mức cả đơn vị bị đất đá vùi lấp sau những đợt pháo kích dữ dội.

Ông vẫn nhớ như in một lần bị mắc kẹt trong hầm. Sau tiếng nổ lớn, đất đá đổ xuống bịt kín cửa hầm, không còn nhìn thấy ánh sáng bên ngoài. Không khí trong hầm ngày một ngột ngạt. Người ở bên trong chỉ còn biết chờ đợi trong hy vọng mong manh rằng sẽ có đồng đội phát hiện.

May mắn đã mỉm cười với ông. Một người lính quê Đô Lương đi tìm đồng đội đã phát hiện dấu hiệu bất thường. Thấy một chút ánh sáng le lói cùng vị trí cửa hầm bị đất đá che lấp, anh dùng chiếc xẻng liên tục đào bới, chọc từng nhát xuống lớp đất cứng. Sau nhiều nỗ lực, cửa hầm được mở ra và những người bị mắc kẹt mới có thể bước ra ngoài.

Nhắc lại kỷ niệm ấy, ông không nói nhiều về sự may mắn của bản thân. Điều ông muốn nhấn mạnh là chiến tranh luôn khốc liệt và người lính phải đối diện với cái chết bất cứ lúc nào.

Tuy nhiên, sau khi trải qua cả hai cuộc chiến, điều khiến ông day dứt nhất lại là sự khác biệt trong cách đối phương đối xử với người đã ngã xuống.

Theo lời ông, chiến tranh chống Mỹ vô cùng ác liệt. Bom đạn có thể san phẳng cả một khu vực, nhưng trong nhận thức của ông, khi người lính đã hy sinh thì cuộc chiến với họ cũng chấm dứt. Còn trong cuộc chiến bảo vệ biên giới phía Bắc, điều ông chứng kiến khiến ông không thể nào quên.

Ông kể rằng quân xâm lược không chỉ tìm cách tiêu diệt lực lượng chiến đấu mà còn có những hành động rất tàn nhẫn đối với người đã bị thương hoặc đã hy sinh. Những ký ức ấy khiến mỗi lần nhắc lại, giọng ông đều chùng xuống.

Ông nói:

"Chiến tranh với Mỹ thì ác liệt lắm. Nhưng chiến tranh với thằng tàu thì khác. Nó thấy người là nó hủy luôn. Bộ đội hay công an cũng vậy. Nó tàn nhẫn và thâm độc."

Đó không phải là một lời nhận xét được hình thành từ sách báo hay những câu chuyện truyền miệng. Đó là cảm nhận của một người trực tiếp cầm súng, trực tiếp chứng kiến đồng đội ngã xuống và tận mắt nhìn thấy hậu quả của chiến tranh.

Có lẽ chính vì thế mà khi kể về liệt sĩ Hoàng Sơn, ông Hoàng Thái luôn xen lẫn giữa niềm tiếc thương và nỗi đau. Ông không chỉ tiếc một người thân đã hy sinh, mà còn đau vì những gì người chiến sĩ ấy phải chịu trong những giờ phút cuối cùng của cuộc đời.

Chiến tranh nào cũng có mất mát. Người lính khi bước vào trận địa đều hiểu rằng hy sinh là điều có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Nhưng đối với ông Hoàng Thái, điều khiến ông không nguôi trăn trở là người chiến sĩ Việt Nam đã phải đối mặt không chỉ với đạn bom mà còn với những hành động mà ông cho là vượt quá giới hạn của đạo lý con người.

Nhiều thập kỷ đã trôi qua kể từ ngày tiếng súng lắng xuống trên những dãy núi biên cương. Những người lính năm xưa giờ tóc đã bạc. Nhưng mỗi khi nhắc đến đồng đội, đến người thân đã nằm lại nơi chiến trường, ký ức vẫn hiện lên nguyên vẹn như mới hôm qua.

Lời kể của ông Hoàng Thái không nhằm khơi lại hận thù. Đó là lời nhắc nhở về giá trị của hòa bình và cái giá mà biết bao người lính Việt Nam đã phải đánh đổi để bảo vệ chủ quyền Tổ quốc. Mỗi ký ức được kể lại là một chứng tích của lịch sử, để thế hệ hôm nay hiểu rằng cuộc sống bình yên không tự nhiên mà có, mà được xây dựng từ sự hy sinh của những người đã mãi mãi nằm lại nơi tuyến đầu biên giới.