LỜI NON SÔNG VỌNG MÃI

Năm 1400, người thanh niên Nguyễn Trãi, hiệu Ức Trai, thi đỗ Thái học sinh và bước vào con đường giúp nước. Nhưng chẳng bao lâu sau, Đại Việt rơi vào ách cai trị của nhà Minh. Trước cảnh non sông biến động, ông không chọn cuộc sống yên ổn cho riêng mình mà tìm đến nghĩa quân Lam Sơn do Lê Lợi lãnh đạo.

Ở căn cứ khởi nghĩa, Nguyễn Trãi đem theo không chỉ học vấn mà còn một niềm tin: muốn dựng lại đất nước phải quy tụ được lòng người. Ông dâng “Bình Ngô sách”, góp kế sách đánh giặc và yên dân; đồng thời soạn những thư từ gửi tướng lĩnh nhà Minh, khi mềm mỏng thuyết phục, khi đanh thép khẳng định chính nghĩa của Đại Việt.

Mười năm khởi nghĩa là mười năm gian khó. Khi nghĩa quân phải lui về núi Chí Linh, khi thế giặc còn mạnh, Nguyễn Trãi vẫn bền lòng cùng Lê Lợi và nghĩa quân tìm cách chuyển thế yếu thành thế mạnh. Ông hiểu rằng mỗi trận thắng không chỉ cần gươm giáo mà còn cần làm cho nhân dân tin vào ngày đất nước giành lại được tự do.

Năm 1427, quân Minh phải rút khỏi Đại Việt. Sau thắng lợi, Nguyễn Trãi thay mặt Lê Lợi soạn Bình Ngô đại cáo, tuyên bố nền độc lập và khẳng định lẽ nhân nghĩa của cuộc kháng chiến. Với ông, chiến thắng không phải để trả thù, mà để mở ra một nền thái bình cho muôn dân.

Về sau, Nguyễn Trãi tiếp tục viết, suy nghĩ về lịch sử, địa lý, đạo trị nước và đời sống con người. Dù cuộc đời kết thúc trong bi kịch Lệ Chi Viên năm 1442, tài năng và tấm lòng của ông không bị chôn vùi. Năm 1464, vua Lê Thánh Tông xuống chiếu giải oan. Từ đó, Nguyễn Trãi được lịch sử ghi nhớ như một anh hùng dân tộc, một nhà tư tưởng, nhà chính trị, nhà quân sự, nhà ngoại giao và nhà văn hóa lớn — người luôn đặt việc nước, việc dân lên trước bản thân.