NGUYỄN VĂN TRỖI VÀ KHÚC TRƯỜNG CA BẤT TỬ CỦA TUỔI TRẺ

NGUYỄN VĂN TRỖI VÀ KHÚC TRƯỜNG CA BẤT TỬ CỦA TUỔI TRẺ

Trong dòng chảy bất tận của lịch sử dân tộc, có những cuộc đời dù khép lại khi tuổi đời còn rất trẻ nhưng hào khí và lý tưởng sống của họ đã trở thành ngọn đuốc soi đường cho nhiều thế hệ. Anh hùng Liệt sĩ Nguyễn Văn Trỗi – người thanh niên thợ điện xứ Quảng – là một biểu tượng rực rỡ như thế. Chín phút cuối cùng tại pháp trường Chí Hòa ngày 15/10/1964 không chỉ ghi dấu sự hy sinh anh dũng của một người con kiên trung, mà còn ngân vang như một bản hùng ca trường tồn cùng thời gian.

Nguyễn Văn Trỗi - Hãy nhớ lấy lời tôi

(Nguồn:http://www.thanhdoan.hochiminhcity.gov.vn/ThanhDoan/webtd/News/29573)

1. Người con đất Quảng và khát vọng tự do nơi đô thành

Nguyễn Văn Trỗi sinh ngày 1/2/1940 tại làng Thanh Quýt, xã Điện Thắng, huyện Điện Bàn (nay là phường Điện Thắng Trung, thị xã Điện Bàn), tỉnh Quảng Nam. Sinh ra trong gia đình nghèo giàu truyền thống cách mạng, tuổi thơ anh chịu nhiều mất mát: mẹ mất sớm khi anh mới 4 tuổi, cha bị địch bắt, bị tù đày. Chứng kiến cảnh quê hương bị tàn phá dưới chiến tranh, lòng căm thù giặc và ý chí kiên cường đã sớm hình thành trong tâm hồn người thiếu niên xứ Quảng.

Năm 1956, khi mới 16 tuổi, anh vào Sài Gòn bôn ba kiếm sống qua nhiều nghề như đạp xích lô, thợ may, thợ cơ khí, rồi trở thành thợ điện tại Nhà máy điện Chợ Quán. Sống trong lòng đô thành và chứng kiến sự áp bức bóc lột, ngọn lửa yêu nước trong anh bùng cháy mạnh mẽ. Anh tích cực tham gia các phong trào đấu tranh công nhân, đòi dân sinh, dân chủ tại nhà máy.

Đến năm 1963, anh vinh dự được kết nạp vào Đoàn Thanh niên Lao động Việt Nam và trở thành chiến sĩ Biệt động Sài Gòn thuộc Đại đội 65, Quân khu Sài Gòn - Gia Định. Với bản lĩnh mưu trí, sự cẩn trọng và kỷ luật của một người thợ điện, Nguyễn Văn Trỗi được chỉ huy tin tưởng giao nhiều nhiệm vụ trinh sát, vận chuyển vũ khí và chuẩn bị cho các trận đánh táo bạo ngay trong sào huyệt kẻ thù.

2. Trận đánh Công Lý và khí tiết ngút ngàn tại khám Chí Hòa

Tháng 5 năm 1964, trước tình hình chiến tranh ngày càng căng thẳng, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert McNamara dẫn đầu đoàn quan chức quân sự cấp cao Hoa Kỳ sang Sài Gòn nhằm thị sát, đánh giá tình hình và hoạch định kế hoạch mở rộng chiến tranh xâm lược Việt Nam. Nhận được tin tình báo quan trọng, Ban Chỉ huy Biệt động Sài Gòn đã quyết định tổ chức một trận đánh táo bạo ngay trong lòng đô thành để giáng một đòn nặng nề vào ý đồ của địch. Ý thức rõ tầm quan trọng và sự hiểm nguy của chiến dịch, người thanh niên thợ điện 24 tuổi Nguyễn Văn Trỗi đã chủ động xung phong nhận nhiệm vụ gài mìn tại cầu Công Lý (nay là cầu Nguyễn Văn Trỗi) – tuyến đường huyết mạch bắt buộc đoàn xe quân sự của McNamara phải đi qua từ sân bay Tân Sơn Nhất về trung tâm thành phố.

Với tinh thần trách nhiệm và lòng quả cảm, anh cùng đồng đội bí mật chuẩn bị phương án tỉ mỉ, từ việc ngụy trang đến tính toán từng giây phút gài mìn. Tuy nhiên, khi công việc chuẩn bị cho trận đánh chiến lược gần như hoàn tất, do kế hoạch bị lộ và địch mật phục, Nguyễn Văn Trỗi đã sa vào tay giặc vào đêm ngày 9 tháng 5 năm 1964.

Xác định anh là một mắt xích then chốt trong mạng lưới Biệt động Sài Gòn, chính quyền tay sai và giới tình báo Mỹ đã lập tức đưa anh về các trại giam để khai thác thông tin. Chúng đã dùng những thủ đoạn tra tấn dã man và tàn khốc nhất hòng đập tan ý chí người chiến sĩ trẻ. Khi các đòn thù thể xác không thể khuất phục được anh, kẻ thù lại thay đổi chiến thuật, quay sang mua chuộc bằng tiền tài, nhà cửa, chức quyền và sự can thiệp cho gia đình để dụ dỗ anh khai báo tổ chức. Thế nhưng, trước mọi đòn roi hiểm độc lẫn những cạm bẫy vinh hoa, Nguyễn Văn Trỗi vẫn giữ vững khí tiết kiên trung của người cộng sản, nhất quyết không khai một lời, bảo vệ an toàn tuyệt đối cho cơ sở cách mạng và đồng đội.

Bất lực trước tinh thần thép và sự kiên cường sắt đá của người chiến sĩ biệt động, chính quyền Sài Gòn đã đưa anh ra Tòa án quân sự mặt trận và vội vã tuyên bản án tử hình nhằm đe dọa phong trào đấu tranh của nhân dân.

3. Chín phút bất tử – Khúc trường ca trên pháp trường

Sáng sớm ngày 15 tháng 10 năm 1964, không khí tại khu vực sân sau nhà giam Chí Hòa (Sài Gòn) trở nên vô cùng căng thẳng, ngột ngạt và bao trùm bởi sự tàn khốc của chiến tranh. Kẻ thù ráo riết chuẩn bị các thủ tục để thi hành bản án tử hình đối với người chiến sĩ biệt động trẻ tuổi Nguyễn Văn Trỗi. Nhằm đe dọa tinh thần đấu tranh của nhân dân, răn đe phong trào cách mạng đô thành và phô trương uy thế, chính quyền tay sai Sài Gòn đã quyết định công khai buổi hành quyết, cho phép đông đảo phóng viên, nhà báo, nhiếp ảnh gia của các hãng thông tấn lớn trong và ngoài nước đến tham dự và đưa tin. Tuy nhiên, chúng không ngờ rằng, chính tại nơi ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết ấy, pháp trường đẫm máu của kẻ thù lại biến thành một bục tuyên truyền cách mạng tráng lệ, nơi bản lĩnh kiên cường của người cộng sản Việt Nam tỏa sáng rực rỡ nhất.

Được lực lượng cảnh sát và quân cảnh đưa ra pháp trường với đôi tay bị xiết chặt sau lưng bằng xích sắt, bước chân của người thanh niên 24 tuổi vẫn vô cùng ung dung, ngẩng cao đầu hiên ngang, ánh mắt rực sáng niềm tin vào lý tưởng. Khi tên giám sát thi hành án tiến lại gần, định dùng dải băng đen bịt mắt anh trước khi buộc vào cột bắn, Nguyễn Văn Trỗi đã thẳng thừng từ chối. Anh gạt phắt tay tên lính, giật dải băng ra và dõng dạc tuyên bố bằng giọng nói đanh thép, đầy khí tiết của một người con đất Việt: "Không! Phải để tôi nhìn mảnh đất này, mảnh đất thân yêu của tôi!". Lời nói ấy cất lên giữa pháp trường như một lời khẳng định chủ quyền sắt đá, một tiếng lòng tha thiết hướng về quê hương, nơi anh đã sinh ra, lớn lên và chiến đấu đến hơi thở cuối cùng.

Khi bị kẻ thù thắt dây buộc chặt vào cột gỗ, trước họng súng đen ngòm của toán lính hành quyết đang sẵn sàng nhả đạn, Nguyễn Văn Trỗi không hề tỏ ra nao núng, run sợ hay suy sụp. Trái lại, thái độ bình thản cùng nụ cười ngạo nghễ trên môi anh đã làm bàng hoàng toàn bộ lực lượng cảnh sát, quân đội Sài Gòn cũng như đông đảo giới báo chí quốc tế đang có mặt. Hướng ánh mắt về phía các nhà báo đang liên tục bấm máy, anh cất tiếng vạch trần bản chất xâm lược của đế quốc Mỹ và sự hèn hạ, bán nước của chính quyền tay sai. Anh dũng cảm nhấn mạnh rằng chính Mỹ mới là kẻ gieo rắc đau thương, tội ác trên mảnh đất Việt Nam, và hành động đấu tranh của anh là hoàn toàn chính nghĩa.

Khoảnh khắc tên chỉ huy giơ kiếm ra lệnh cho toán lính chuẩn bị nổ súng, Nguyễn Văn Trỗi đã dồn toàn bộ sức lực, tâm huyết và tình yêu Tổ quốc của tuổi trẻ để hô vang những lời thề đanh thép, làm rung chuyển cả không gian nhà giam Chí Hòa:

"Hãy nhớ lấy lời tôi! Đả đảo đế quốc Mỹ! Đả đảo Nguyễn Khánh! Hồ Chí Minh muôn năm! Hồ Chí Minh muôn năm! Hồ Chí Minh muôn năm! Việt Nam muôn năm!"

Ba lần tiếng hô "Hồ Chí Minh muôn năm!" vang lên kiêu hãnh, cuồn cuộn sức sống và đập tan sự đe dọa của bạo lực. Tiếng hô ấy át đi cả tiếng nổ tàn bạo của loạt súng giặc vừa vang lên. Nguyễn Văn Trỗi ngã xuống khi trái tim trào dâng dòng máu nóng của tuổi 24, nhưng khí tiết anh hùng và tư thế đứng thẳng trước họng súng kẻ thù của anh đã vút cao, trở thành bất tử. Chín phút ngắn ngủi kể từ khi bước ra khỏi phòng giam cho đến lúc trút hơi thở cuối cùng tại sân sau khám Chí Hòa đã đi vào lịch sử như một bản hùng ca tráng lệ nhất về tinh thần dũng cảm, lòng kiên trung và lý tưởng sống cao đẹp của thế hệ trẻ Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

4. Góc nhìn thế hệ trẻ hôm nay: Ngọn lửa thời hoa lửa còn cháy mãi

Hơn sáu thập kỷ đã trôi qua kể từ ngày anh ngã xuống, thế hệ trẻ hôm nay được sinh ra và lớn lên trong hòa bình, tự do và phát triển – những thành quả vô giá được đánh đổi bằng xương máu, tuổi trẻ và hạnh phúc cá nhân của biết bao thế hệ cha anh đi trước, mà Anh hùng Liệt sĩ Nguyễn Văn Trỗi là một biểu tượng rực rỡ.

Khi giở lại từng trang sử vàng dân tộc, thế hệ đoàn viên, thanh niên và sinh viên hôm nay không khỏi xúc động lẫn tự hào trước hy sinh cao cả của người anh hùng xứ Quảng. Anh ngã xuống khi tuổi đời mới tròn 24 – độ tuổi đẹp nhất của thanh xuân với bao hoài bão và ước mơ phía trước. Đau thương và cảm động hơn cả, anh rời xa cuộc đời khi hạnh phúc lứa đôi vừa mới bắt đầu; tình yêu giữa anh và chị Phan Thị Quyên vừa mới chớm nở qua đám cưới giản dị vỏn vẹn đúng 19 ngày thì anh sa vào tay giặc. Đứng trước sự lựa chọn giữa hạnh phúc cá nhân êm ấm và sứ mệnh thiêng liêng với dân tộc, anh đã gác lại tình yêu riêng tư để trọn vẹn trao cho Tình yêu Tổ quốc. Sự hy sinh ấy không chỉ là nỗi đau thương của một gia đình, mà đã trở thành niềm kiêu hãnh bất tử của cả một dân tộc.

Hình ảnh người thanh niên đứng thẳng, hiên ngang giật phắt dải băng bịt mắt trước họng súng kẻ thù tại pháp trường Chí Hòa không chỉ là một biểu tượng anh hùng chói lọi trong chiến tranh giải phóng, mà còn gửi gắm bài học sâu sắc về lý tưởng sống cho thanh niên ngày nay. Trong kỷ nguyên hội nhập và phát triển, khái niệm "thời hoa lửa" không còn bị giới hạn trong những năm tháng gian khổ khói lửa đạn bom, mà đã được tiếp nối bằng tinh thần dấn thân, khát vọng cống hiến, ý chí vượt khó và bản lĩnh vươn lên khẳng định trí tuệ, vị thế Việt Nam trên trường quốc tế. Mỗi sinh viên, thanh niên hôm nay khi đứng trước những thách thức của thời đại đều có thể tìm thấy ở anh một tấm gương sáng về lòng kiên trung và chí khí quật cường.

Tấm gương hy sinh anh dũng của anh đã lan tỏa vượt ra ngoài bờ cõi quốc gia, trở thành nguồn cảm hứng cho bạn bè quốc tế. Tên của Anh hùng Liệt sĩ Nguyễn Văn Trỗi đã được trân trọng đặt cho nhiều tuyến đường, trường học, công trình thanh niên trên khắp mọi miền Tổ quốc, và thậm chí xuất hiện trang trọng trên các con phố, trường học tại đất nước Cuba anh em xa xôi. Khái niệm và tinh thần "Sống như Anh" – tên cuốn sách nổi tiếng của nhà văn Trần Đình Vân ghi lại lời kể chân thực của chị Phan Thị Quyên – đã, đang và sẽ mãi là kim chỉ nam, là ngọn đuốc soi đường cho bao thế hệ trẻ Việt Nam trên hành trình rèn đức, luyện tài, dấn thân phụng sự Đất nước và Nhân dân.

NGUỒN THAM KHẢO TƯ LIỆU

1. Báo Cao Bằng Điện tử.

Bài viết: Nguyễn Văn Trỗi - Người anh hùng trong Chiến tranh Việt Nam.

Link: https://baocaobang.vn/Nguyen-Van-Troi-Nguoi-anh-hung-trong-Chien-tranh-Viet-Nam-37701.html

2. Báo Bảo tàng Lịch sử Quốc gia.

Bài viết: Liệt sĩ Nguyễn Văn Trỗi - Người thanh niên quả cảm (Kỷ niệm 48 năm ngày anh Nguyễn Văn Trỗi hy sinh, ngày 15/10/1964-15/10/2012).

Link: https://baotanglichsu.vn/vi/Articles/3097/12706/liet-si-nguyen-van-troi-nguoi-thanh-nien-qua-cam-ky-niem-48-nam-ngay-anh-nguyen-van-troi-hy-sinh-ngay-15-10-1964-15-10-2012.html

3. Báo Nhân vật - Sự kiện (Chuyên trang tư liệu của Thông tấn xã Việt Nam)

Bài viết: Anh hùng, Liệt sĩ: Nguyễn Văn Trỗi

Link: https://nvsk.vnanet.vn/nguyen-van-troi-7249.vna