LS TÔ THỊ NGỌC HÀ - BÔNG HOA MƯỜI BẢY TUỔI TRÊN ĐẤT THÉP CỦ CHI

Ngày 10/11/1965, giữa lúc chiến trường Củ Chi bước vào giai đoạn vô cùng khốc liệt, Huyện ủy Củ Chi quyết định thành lập Đội nữ du kích. Từ ba thành viên ban đầu, lực lượng dần phát triển thành một trung đội gồm gần 20 người, tập hợp những cô gái trẻ tình nguyện cầm súng bảo vệ quê hương.

Tô Thị Ngọc Hà là một trong những người con gái đứng vào hàng ngũ ấy. Theo ký ức của các nữ du kích Củ Chi, Hà có nước da trắng, gương mặt đẹp và tính tình hiền hậu, nết na. Đằng sau vẻ ngoài dịu dàng ấy là tinh thần kiên cường của một cô gái lớn lên trên vùng đất thường xuyên hứng chịu bom đạn và những cuộc càn quét của quân Mỹ.

Các nữ du kích được huấn luyện cách sử dụng vũ khí, tháo lắp súng và vận động trên chiến trường. Bên cạnh nhiệm vụ chiến đấu, họ còn đào hầm, củng cố địa đạo, chuyển lương thực, tải đạn, đưa vũ khí từ bên ngoài vào Củ Chi và Tây Ninh. Khi cần thiết, họ cải trang làm người dân để trinh sát, nắm tình hình trong những khu vực địch kiểm soát.

Cuộc sống dưới địa đạo thiếu ánh sáng, không khí ngột ngạt, lương thực và nước uống luôn khan hiếm. Trên mặt đất, máy bay, pháo binh và xe tăng địch liên tục đánh phá. Những cô gái tuổi mười sáu, mười bảy phải học cách phân biệt tiếng động của từng loại máy bay, nhận biết vị trí bom rơi và nhanh chóng cơ động qua các đường hầm bí mật.

Tô Thị Ngọc Hà cùng đồng đội sống và chiến đấu với tinh thần “một tấc không đi, một ly không rời”. Trong hoàn cảnh cái chết có thể đến bất cứ lúc nào, các chị vẫn động viên nhau, chia sẻ từng phần cơm, ngụm nước và thay nhau làm nhiệm vụ. Sau mỗi trận càn, họ lại bước lên khỏi địa đạo, cứu chữa người bị thương, thu gom vũ khí và khôi phục những đoạn hầm bị bom phá hỏng.

Giữa những năm tháng chiến đấu ác liệt ấy, Tô Thị Ngọc Hà đã hy sinh khi vừa tròn 17 tuổi. Tư liệu còn lại về trường hợp hy sinh của chị không nhiều. Không có những trang hồi ký riêng hay một chiến công cá nhân được kể lại đầy đủ. Hình ảnh của chị được lưu giữ chủ yếu trong ký ức của những nữ du kích sống sót: một cô gái trẻ, xinh đẹp, hiền hậu nhưng không ngần ngại đứng vào hàng ngũ chiến đấu.

Bà Lê Thị Sương – một trong những thành viên đầu tiên của Đội nữ du kích Củ Chi – nhiều năm sau vẫn nhắc đến Ngọc Hà cùng những người đồng đội đã nằm lại. Trong mười năm chiến đấu từ 1965 đến 1975, có 24 nữ du kích Củ Chi hy sinh, phần lớn khi tuổi đời còn rất trẻ.

Sau ngày đất nước thống nhất, những người còn sống thành lập Ban liên lạc Trung đội Nữ du kích Củ Chi. Hằng năm, họ gặp nhau tổ chức ngày giỗ chung cho 24 đồng đội đã mất. Trong danh sách được nhắc lại trang trọng ấy có liệt sĩ Tô Thị Ngọc Hà – cô gái mãi mãi dừng lại ở tuổi mười bảy.

Ngày 26/4/2018, Trung đội Nữ du kích Củ Chi được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Trong chiến công chung của đơn vị có sự đóng góp và hy sinh của những người ít được biết đến như Tô Thị Ngọc Hà. Chị không để lại một câu chuyện dài, nhưng chính những dòng tư liệu ngắn ngủi ấy càng nhắc chúng ta rằng phía sau chiến thắng là biết bao tuổi trẻ đã âm thầm nằm lại mà tên tuổi chưa được nhiều người nhớ đến.