Lửa Cháy Trên Sông Nhạt Tảo

Nguyễn Trung Trực (1838–1868), tên thật là Nguyễn Văn Lịch, là một thủ lĩnh kiệt xuất của phong trào khởi nghĩa chống thực dân Pháp ở Nam Kỳ. Ông là người anh hùng được tôn vinh với chiến công đốt cháy tàu chiến Pháp trên sông, thể hiện ý chí quật cường của người dân miền Tây Nam Bộ. Ông quê ở làng Bình Nhựt, phủ Tân An (nay thuộc Long An).

Nguyễn Trung Trực vốn là một chài lưới, sớm tham gia nghĩa binh chống Pháp. Năm 1861, khi quân Pháp mở rộng đánh chiếm các tỉnh Nam Kỳ, ông được triều đình nhà Nguyễn cử làm Quản cơ, chỉ huy một đội nghĩa quân ở cửa sông Vàm Cỏ.

Chiến công lẫy lừng nhất và cũng là biểu tượng của tinh thần kháng chiến của Nguyễn Trung Trực là trận đánh Đốt tàu Étendard (Hy Vọng) trên sông Nhật Tảo (Long An) vào ngày 10 tháng 12 năm 1861. Với chiến thuật táo bạo, ông đã chỉ huy nghĩa quân giả dạng thường dân, bất ngờ tập kích và dùng hỏa công thiêu cháy chiến hạm hiện đại của Pháp, gây tiếng vang lớn, cổ vũ mạnh mẽ cho phong trào kháng chiến.

Sau khi triều đình nhà Nguyễn ký hòa ước nhượng ba tỉnh miền Đông cho Pháp, Nguyễn Trung Trực vẫn kiên quyết không đầu hàng. Ông lui về lập căn cứ tại miền Tây, tiếp tục chiến đấu.

Năm 1867, Pháp chiếm ba tỉnh miền Tây. Ngày 16 tháng 6 năm 1868, Nguyễn Trung Trực đã thực hiện một chiến công vang dội nữa là tập kích và làm chủ Tỉnh thành Kiên Giang (Rạch Giá) trong 5 ngày, khiến quân Pháp vô cùng khiếp sợ.

Tuy nhiên, do lực lượng chênh lệch, ông bị địch bao vây và bắt giữ. Thực dân Pháp đã dùng mọi cách mua chuộc, dụ dỗ ông ra hàng để dập tắt phong trào kháng chiến, nhưng Nguyễn Trung Trực cự tuyệt.

Ngày 27 tháng 10 năm 1868, Pháp đưa ông ra pháp trường tại Rạch Giá để xử chém. Trước khi hy sinh, ông đã để lại lời tuyên bố bất hủ, thể hiện tinh thần dân tộc bất diệt:

"Bao giờ người Tây nhổ hết cỏ nước Nam mới hết người Nam đánh Tây."

Câu nói này đã trở thành ngọn đuốc thắp sáng tinh thần đấu tranh và là biểu tượng của lòng yêu nước kiên cường, mãi mãi được người dân Nam Bộ tôn kính và tưởng nhớ.