Lửa Nhà Dài Trong Mùa Bom

Tôi là Y Kông Bkrông, sinh năm 1946, người Êđê ở một buôn nằm ven rừng già Đắk Lắk. Buôn tôi có nhà dài, có bến nước, có tiếng cồng chiêng vang mỗi mùa lễ hội.

Nhưng rồi chiến tranh đến.

Rừng không còn chỉ có tiếng chim, mà thêm tiếng máy bay. Đêm không chỉ có ánh lửa bếp, mà có cả ánh pháo sáng xé ngang trời.

Tôi tham gia du kích khi mới hai mươi tuổi. Ban ngày lên rẫy như bao người, ban đêm cùng anh em canh gác buôn làng, dẫn đường cho bộ đội.

Nhà dài của buôn trở thành nơi hội họp bí mật. Bếp lửa luôn cháy, vừa để sưởi ấm, vừa là dấu hiệu cho người quen tìm về.

Một đêm, khi tiếng côn trùng rả rích khắp rừng, già làng gọi tôi:
“Kông, đêm nay có bộ đội về. Phải dẫn họ qua suối an toàn.”

Tôi gật đầu, cầm theo con dao rừng, bước vào bóng tối.

Rừng đêm Tây Nguyên sâu thẳm. Gió thổi qua những tán cây cao, tạo thành âm thanh như lời thì thầm của đại ngàn.

Tôi dẫn đoàn người đi men theo lối mòn, tránh những khoảng trống dễ bị phát hiện.

Khi đến gần suối, bất ngờ có tiếng động lạ. Tôi ra hiệu dừng lại. Xa xa, ánh đèn lập lòe – địch đang tuần tra.

Không thể quay lại.

Tôi quyết định dẫn mọi người đi vòng qua một lối ít người biết, băng qua đoạn rừng rậm đầy dây leo.

Gai rừng cứa vào da, đất đỏ bám đầy chân, nhưng không ai lên tiếng.

Cuối cùng, chúng tôi cũng qua được suối.

Một anh bộ đội nắm tay tôi:
“Cảm ơn người con của đại ngàn.”

Tôi chỉ cười. Với tôi, đó là việc của người trong buôn.

Những năm tháng ấy, buôn làng tôi vẫn giữ được tiếng cồng chiêng, vẫn giữ được bếp lửa nhà dài.

Dù bom đạn, người Tây Nguyên vẫn sống, vẫn chiến đấu, vẫn giữ lấy hồn của núi rừng.

Bây giờ, khi đứng trước nhà dài, nghe tiếng chiêng vang trong lễ hội, tôi lại nhớ về những đêm rừng năm ấy.

Lửa bếp vẫn cháy…
như chưa từng tắt.

Vì trong ngọn lửa đó,
có linh hồn của đại ngàn,
và ký ức của một thời hoa lửa không bao giờ phai.