Lửa Từ Ngày Đầu Tiên
Giữa những năm tháng kháng chiến chống Pháp cam go nhất, một thứ nước thuốc diệu kỳ đã ra đời giữa núi rừng Việt Bắc, cứu sống không biết bao nhiêu sinh mạng. Đó chính là "nước lọc Penicillin", một huyền thoại của y học Việt Nam gắn liền với tên tuổi của một người anh hùng: Giáo sư, Bác sĩ Đặng Văn Ngữ.
Khi ấy, Giáo sư Đặng Văn Ngữ đang có một sự nghiệp khoa học rộng mở ở Nhật Bản. Khi tình cờ đọc được Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ông đã quyết tâm từ bỏ tất cả công việc nghiên cứu để trở về tham gia sự nghiệp chung của dân tộc.
Năm 1949, theo tiếng gọi thiêng liêng ấy, ông lặn lội tìm đường về nước. Khi về đến chiến khu Việt Bắc, trong một phòng thí nghiệm được dựng tạm chỉ bằng tre và nứa lá ở Chiêm Hóa, Tuyên Quang.
Khi mở gói nấm quý giá mang về, ông phát hiện nó đã bị các loại nấm tạp khác lẫn vào, hoàn toàn mất hết công hiệu.
Giữa hoàn cảnh kháng chiến khó khăn, cơm không đủ ăn, áo không đủ mặc, lại thêm áp lực từ số lượng thương binh ngoài mặt trận ngày một tăng, bao nhiêu câu hỏi cứ đan xen, chồng chéo trong đầu.
Không bỏ cuộc, ông miệt mài ngày đêm, loại cho bằng được tạp nấm để phân lập lại chủng Penicillin thuần khiết.
Cuối cùng, kỳ tích đã xuất hiện giữa núi rừng. "Nước lọc Penicillin" do ông làm ra đã trở thành "nước thuốc diệu kỳ", giúp giải quyết khó khăn về thuốc men khi bị địch bao vây.
Nhờ nó, 80% thương binh không bị cưa chân tay do nhiễm trùng và có thể quay trở lại đơn vị chiến đấu.
Vào tháng 3 năm 1967, một trận bom B-52 của Mỹ đã dội xuống, GS Đặng Văn Ngữ đã hy sinh anh dũng tại một cánh rừng ở chính quê nhà mình, bỏ lại bao dự định khoa học còn dang dở và không kịp về thăm mẹ như đã thầm hứa.
Giáo sư, Bác sĩ Đặng Văn Ngữ đã ngã xuống, nhưng tên tuổi và sự nghiệp của ông sống mãi với non sông đất nước. Việc sản xuất thành công Penicillin trong điều kiện kháng chiến gian khổ là một cống hiến đặc biệt lớn lao, góp phần đắc lực vào thắng lợi chung của dân tộc.
Với những đóng góp to lớn đó, ông đã được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lao động và Giải thưởng Hồ Chí Minh vào năm 1996. Cuộc đời ông mãi là tấm gương sáng ngời về một nhà khoa học chân chính, một trí thức yêu nước vĩ đại, đã cống hiến trọn đời mình cho Tổ quốc và nhân dân.
