Luật sư Nguyễn Hữu Thọ: Từ tháp ngà đô thị đến ngọn cờ của Mặt trận (1910 - 1996)
Trong hàng ngũ những trí thức yêu nước miền Nam dấn thân vì độc lập dân tộc, Luật sư Nguyễn Hữu Thọ (quê ở Chợ Lớn, Sài Gòn) là một bức tượng đài sừng sững. Tốt nghiệp cử nhân luật tại Pháp, trở về Sài Gòn mở văn phòng luật sư, ông nhanh chóng trở nên giàu có, có vị thế xã hội vô cùng danh giá. Nhưng trước cảnh nước mất nhà tan, lương tri của một người trí thức không cho phép ông đứng ngoài cuộc.
Năm 1950, ông trực tiếp lãnh đạo hàng vạn đồng bào Sài Gòn biểu tình chống sự can thiệp của tàu chiến Mỹ, bảo vệ đám tang học sinh Trần Văn Ơn. Hành động này khiến ông bị thực dân Pháp bắt giam và đày lên Mường Tè (Lai Châu). Sau Hiệp định Geneva, ông tiếp tục đấu tranh đòi chính quyền Ngô Đình Diệm tổ chức Tổng tuyển cử. Chế độ độc tài Mỹ - Diệm vô cùng lo sợ sức ảnh hưởng của ông, liền bắt giam và lưu đày ông suốt nhiều năm trời tại Phú Yên, hòng cách ly ông khỏi phong trào đô thị.
Thế nhưng, lửa thử vàng, gian nan thử sức. Năm 1961, sau một chiến dịch giải cứu chớp nhoáng và mưu trí của lực lượng du kích Phú Yên, Luật sư Nguyễn Hữu Thọ đã thoát khỏi cảnh quản thúc, lặn lội băng rừng về đến vùng căn cứ cách mạng ở Tây Ninh. Bỏ lại sau lưng toàn bộ gia tài, sự nghiệp và cuộc sống êm ấm nơi đô thành, ông được Đại hội bầu làm Chủ tịch Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam. Hình ảnh vị luật sư trí thức nho nhã, mặc áo bà ba, quấn khăn rằn đứng giữa chiến khu đã trở thành ngọn cờ đoàn kết khổng lồ, tập hợp mọi tầng lớp nhân dân, tôn giáo miền Nam đứng lên chống Mỹ cứu nước, là biểu tượng tuyệt đẹp cho sức mạnh của đại đoàn kết dân tộc.
