LUẬT SƯ, NHÀ CÁCH MẠNG PHAN NHUẬN (1914-1963)

LUẬT SƯ, NHÀ CÁCH MẠNG PHAN NHUẬN (1914-1963)

Đồng chí Phan Nhuận sinh năm 1914 tại thôn Văn Lâm, xã Đức Lâm (nay là xã Lâm Trung Thủy), huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh. Sinh ra trên mảnh đất giàu truyền thống yêu nước, ông sớm tham gia phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp và gia nhập Đảng Tân Việt.

Khi bị thực dân Pháp đàn áp, đồng chí sang Pháp học tập. Năm 1938, ông tốt nghiệp Cử nhân Luật, đồng thời có thêm bằng Cử nhân Văn chương và Sử học, rồi chính thức trở thành thành viên Đoàn Luật sư Paris ngày 30/11/1938.

Dù sống và hành nghề tại Paris, đồng chí luôn hướng về Tổ quốc. Ông tích cực tham gia phong trào yêu nước của Việt kiều, thường xuyên bào chữa miễn phí cho những người Việt Nam, công nhân và binh lính nghèo bị oan, trở thành chỗ dựa của nhiều đồng bào nơi đất khách.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, luật sư Phan Nhuận tích cực vận động nhân dân Pháp và Việt kiều ủng hộ Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, kêu gọi đoàn kết Pháp - Việt vì hòa bình và độc lập dân tộc.

Trong chuyến thăm nước Pháp của Chủ tịch Hồ Chí Minh năm 1946, đồng chí tham gia tổ chức đón tiếp phái đoàn Việt Nam, nhiều lần làm phiên dịch cho Bác trong các hoạt động ngoại giao. Tại lễ kỷ niệm Quốc khánh 2/9/1946 do Việt kiều tổ chức ở Paris, ông đại diện cộng đồng phát biểu bày tỏ lòng tin tuyệt đối vào Chính phủ và Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Trên lĩnh vực văn hóa, đồng chí viết nhiều bài báo giới thiệu Việt Nam với bạn bè quốc tế, quảng bá tư tưởng, sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh và tham gia dịch nhiều tác phẩm văn học Việt Nam sang tiếng Pháp. Ông cũng gửi nhiều ý kiến đóng góp về cải cách giáo dục, văn hóa và giữ mối liên hệ với giới trí thức trong nước.

Một trong những cống hiến nổi bật nhất của luật sư Phan Nhuận là bản dịch tiếng Pháp tác phẩm Nhật ký trong tù của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Với vốn Hán học và hiểu biết sâu sắc về văn hóa Việt Nam, ông đã dành nhiều thời gian nghiên cứu, thậm chí thường xuyên lui tới nhà lao Santé để tìm cảm hứng và tái hiện đúng tinh thần của tác phẩm. Bản dịch được giới học thuật quốc tế đánh giá rất cao, trở thành cơ sở để nhiều bản dịch khác trên thế giới ra đời.

Ngoài Nhật ký trong tù, đồng chí còn dịch nhiều tác phẩm thơ dân gian Việt Nam và bắt tay thực hiện bản dịch Truyện Kiều sang tiếng Pháp theo đề nghị của nhà văn hóa Nguyễn Khắc Viện nhằm phục vụ dịp kỷ niệm 200 năm ngày sinh Đại thi hào Nguyễn Du. Tuy nhiên, khi mới dịch được khoảng 100 câu, ông lâm bệnh nặng.

Ngày 6/8/1963, luật sư Phan Nhuận qua đời tại Paris trong hoàn cảnh không vợ, không con, để lại niềm tiếc thương lớn đối với cộng đồng Việt kiều và giới trí thức yêu nước. Công trình dịch Truyện Kiều sau đó được bác sĩ Nguyễn Khắc Viện tiếp tục hoàn thành.

Mộ phần của ông hiện nằm tại nghĩa trang Parissien de Bagneux (Pháp), được cộng đồng người Việt xây dựng trang trọng với ngôi sao vàng cùng dòng chữ: "Đời đời nhớ ơn anh - Luật sư Phan Nhuận", như một sự tri ân dành cho người trí thức đã cống hiến trọn đời mình cho độc lập dân tộc và văn hóa Việt Nam.