Lược sử đền bà Nguyễn Thị Bích Châu (đền Bà Hải)

Theo sử sách còn ghi lại, bà Nguyễn Thị Bích Châu là con gái đầu của đại thần nổi tiếng thanh liêm Nguyễn Tướng Công, quê ở Hải Hậu, Nam Định. Vào năm 1373, vua Trần Duệ Tông cho tuyển cung nhân. Theo đó, các cô gái ở độ tuổi 16 – 18 tuổi đều phải hồi triều tham dự. Cô gái Bích Châu với dung mạo xinh đẹp, tài giỏi, biết văn chương, thi phú đã trúng tuyển bậc nhất và được phong làm “Tả cung Quý phi”.

Quý phi Bích Châu được vua Trần Duệ Tông vô cùng sủng ái. Sau một thời gian sống trong cung Vua, chứng kiến cảnh triều chính sa sút, Quý phi đã chú tâm soạn thảo “Kê Minh thập sách” (10 kế sách trị nước) để dâng Vua.

Vào năm 1377, Quý phi Bích Châu theo vua Trần Duệ Tông đem quân đi chinh phạt Chiêm Thành. Vì bảo vệ vua nên Quý phi đã bị trúng tên độc, mất vào ngày 11/2. 3 ngày sau, vua Trần Duệ Tông cũng băng hà vì lâm bệnh do thua trận và thương nhớ Quý phi.

Khi vua Trần Phế Đế kế ngôi, ông đã ra lệnh cho quân lính đưa linh cữu của Quý phi Bích Châu về triều mai táng bằng đường thủy. Trên đường đi, lúc đến vùng biển Ô Tồn, Châu Hoan (thị xã Kỳ Anh cũ) thì gặp phải mưa to, gió lớn nên thuyền không đi được. Trước tình cảnh này, Vua đã xuống chiếu cho an táng thi hài bà và lập đền bà Nguyễn Thị Bích Châu ở cửa biển Kỳ Hoa (nay là phường Hải Ninh) để thờ phụng, hương khói.