Lương Nghĩa Dũng: Nhà báo - Nhiếp ảnh gia chiến trường anh hùng và những khoảnh khắc bất tử của cuộc chiến gian khổ

Trong hàng ngũ những nhà báo - chiến sĩ ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc, Nhà báo, Nhiếp ảnh gia Lương Nghĩa Dũng (1935 – 1972, quê ở chài thôn Kim Sơn, xã Sơn Đồng, huyện Hoài Đức, Hà Nội) là một tên tuổi lẫy lừng của nền nhiếp ảnh chiến tranh cách mạng Việt Nam. Xuất thân là một giáo viên dạy Vật lý, ông nhập ngũ năm 1965 và được tuyển chọn vào lớp đào tạo phóng viên ảnh của Việt Nam Thông tấn xã (VNTTX). Với nền tảng tư duy khoa học, tinh thần ham học hỏi cùng niềm đam mê nhiếp ảnh cháy bùng, ông nhanh chóng trở thành một phóng viên ảnh chiến trường xông xáo, kiên cường và sở hữu tư duy khoảnh khắc vô cùng sắc bén.

Trong suốt những năm tháng chiến tranh chống Mỹ ác liệt, Lương Nghĩa Dũng luôn có mặt tại các điểm nóng lửa đạn gay go nhất, từ các trận địa pháo cao xạ bảo vệ bầu trời Hà Nội, đường sắt Khe Ve (Quảng Bình), tuyến đường Trường Sơn cho đến mặt trận Đường 9 - Nam Lào và chiến trường Quảng Trị. Với phương châm tác nghiệp "ở đâu có súng nổ, ở đó có phóng viên", ông không ngần ngại lao vào giữa làn mưa bom đạn xới để ghi lại những thước phim sinh động, chân thực nhất về tinh thần chiến đấu quả cảm của quân và dân ta. Những bức ảnh của ông không chỉ có giá trị thông tin thời sự nóng hổi mà còn mang tính nghệ thuật đỉnh cao, giàu sức biểu cảm và lay động lòng người.

Tác phẩm nổi tiếng nhất trong sự nghiệp của ông là bức ảnh "Đánh chiếm căn cứ Đắc Tô" (ghi lại khoảnh khắc bộ đội ta xông lên cắm cờ chiến thắng trên nóc hầm chỉ huy căn cứ Đắc Tô - Tân Cảnh năm 1972). Bức ảnh đã trở thành biểu tượng kinh điển cho khí thế tiến công vũ bão và chiến thắng vang dội của Quân giải phóng miền Nam Việt Nam. Bên cạnh đó, các bộ ảnh như "Nắng hạ lưu" hay những khoảnh khắc sinh hoạt của bộ đội nơi tuyến đầu qua ống kính của ông luôn tràn đầy sức sống, niềm tin yêu cuộc đời và tình đồng chí, đồng đội sâu sắc.

Mùa hè đỏ lửa năm 1972 tại chiến trường Quảng Trị, trong lúc đang cùng đồng đội vượt qua vùng hỏa lực dữ dội để ghi hình các trận đánh ác liệt tại căn cứ Đông Hà, nhà báo Lương Nghĩa Dũng đã anh dũng hy sinh khi tài năng đang ở độ chín nhất (ông hy sinh cùng phóng viên ảnh Phùng Bát Tay). Sự ra đi của ông khi mới 37 tuổi là một tổn thất to lớn cho VNTTX và nền nhiếp ảnh cách mạng nước nhà. Để ghi nhận những cống hiến đặc biệt xuất sắc cho sự nghiệp giải phóng dân tộc và nghệ thuật nhiếp ảnh, năm 2007, nhà báo - liệt sĩ Lương Nghĩa Dũng đã được Đảng và Nhà nước truy tặng Giải thưởng Nhà nước, và đến năm 2017 được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học - Nghệ thuật – phần thưởng cao quý nhất dành cho các tác phẩm nhiếp ảnh lịch sử của ông.