Lương Ngọc Quyến
Lương Ngọc Quyến (1885-1917) là nhà yêu nước, chí sĩ cách mạng kiên cường đầu thế kỷ XX, nổi tiếng với vai trò lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Thái Nguyên năm 1917. Xuất thân từ gia đình nhà nho yêu nước, ông sớm theo đuổi con đường tân học, tham gia phong trào Đông Du, và dâng trọn đời mình cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, hy sinh anh dũng khi tuổi đời còn rất trẻ.
Lương Ngọc Quyến, hiệu Lập Nham, sinh tại Hà Nội, là con trai của cụ cử Lương Văn Can - một trong những người sáng lập phong trào Đông Kinh Nghĩa Thục. Sinh ra trong bối cảnh nước mất nhà tan, ông sớm bộc lộ tinh thần yêu nước nồng nàn và ý chí chống Pháp. Nhận thấy lối khoa cử phong kiến đã lỗi thời, ông chuyển sang con đường tân học và sang Nhật Bản du học từ năm 1905, theo học quân sự tại trường Chấn Vũ. Dù bị thực dân Pháp bắt giữ và tra tấn dã man (bị bại liệt chân, bị xiềng chân bằng dây sắt), ông vẫn giữ trọn khí tiết, kiên cường hoạt động cách mạng.
Sự Nghiệp cách mạng và Cuộc khởi nghĩa Thái Nguyên
Sự nghiệp của Lương Ngọc Quyến gắn liền với phong trào Đông Du và Việt Nam Quang phục hội do Phan Bội Châu đứng đầu.
Hoạt động cách mạng: Sau khi tốt nghiệp tại Nhật, ông hoạt động cách mạng tại Trung Quốc và Thái Lan. Năm 1912, ông được bầu làm Ủy viên Quân vụ của Việt Nam Quang phục Hội.
Khởi nghĩa Thái Nguyên (1917):
Lãnh đạo: Lương Ngọc Quyến (Ủy viên Quân vụ Việt Nam Quang Phục hội) và Trịnh Văn Cấn (Đội Cấn - chỉ huy lính khố xanh).
Thời gian và Địa điểm: Đêm 30, rạng sáng 31/8/1917, tại tỉnh lỵ Thái Nguyên.
Diễn biến chính. Nghĩa quân tấn công nhà tù, giải phóng tù chính trị, làm chủ Thái Nguyên, thành lập Quang Phục quân, đặt quốc hiệu Đại Hùng. Thực dân Pháp phản công: Ngày 4/9/1917, Pháp huy động lực lượng lớn tấn công vào trung tâm tỉnh lỵ. Rút lui và Hy sinh: Trưa 5/9/1917, nghĩa quân rút khỏi thành. Lương Ngọc Quyến hy sinh tại trận địa. Đội Cấn tiếp tục chiến đấu nhưng lực lượng hao mòn và tự sát ngày 11/1/1918.
Rút lui và Hy sinh: Trưa 5/9/1917, nghĩa quân rút khỏi thành. Lương Ngọc Quyến hy sinh tại trận địa. Đội Cấn tiếp tục chiến đấu nhưng lực lượng hao mòn và tự sát ngày 11/1/1918.
Ý nghĩa: Cuộc khởi nghĩa gây chấn động dư luận thế giới và chính quyền Pháp ở Đông Dương, thể hiện quyết tâm "phục quốc". Sự kiện này đánh dấu mốc son trong phong trào chống Pháp đầu thế kỷ XX, mặc dù kết thúc bi tráng nhưng để lại tiếng vang lớn trong lịch sử dân tộc.
IV.Sự hy sinh của ông đối với nhân loại
Lương Ngọc Quyến là biểu tượng của tinh thần bất khuất, "chí lớn gặp nhau" giữa người tù chính trị và binh lính yêu nước. Dù cuộc khởi nghĩa không thành, tấm gương hy sinh của ông đã khơi dậy mạnh mẽ tinh thần đấu tranh của nhân dân ta chống lại thực dân Pháp.
