Lương Thị Thìn

Mẹ Lương Thị Thìn ra đời năm 1896 tại Đồng Ván, xã Tân Ba, quận Tân Uyên, tỉnh Biên Hòa cũ (nay thuộc tỉnh Bình Dương) trong một gia đình nho phong, trọng lễ giáo. Lúc còn là thiếu nữ, mẹ quen biết anh thanh niên Đỗ Văn Thượng, người xã Phước Lai, quận Long Thành. Vì tham gia hội kín chống Pháp - nhân dân quen gọi là phong trào Thiên địa hội, anh bị nhà cầm quyền Pháp bắt giam ở khám lớn Biên Hòa vào khoảng giữa thập niên 10 của thế kỷ 20. Từ đầu thế kỷ 20, thực dân Pháp đặt xong bộ máy thống trị trên cả ba miền đất nước. Nhưng tinh thần quật khởi của nhân dân tỉnh Biên Hòa - cũng như ở nhiều tỉnh khác của Nam Bộ - không lụi tàn. Phong trào hội kín diễn ra ở nhiều nơi: Đoàn Văn Cự ở làng Vĩnh Cửu năm 1905, trại Lâm Trung ở Thiện Tân - Tân Uyên năm 1916, nhóm Nguyễn Văn Trụ ở Vũng Tàu, nhóm Tám Khỏe ở Long Điền (Bà Rịa)... Cảm phục vì lòng yêu nước của anh, cô thiếu nữ Lương Thị Thìn nặng lòng gắn bó, lén mẹ cha đi thăm nuôi nhiều lần. Hai trái tim trẻ trung nồng cháy không vì hàng chấn song sắt và hàng rào nhà tù kiên cố cao ngất ngăn cách, đã hòa chung một nhịp. Một thời gian sau, anh được tha, đàng trai từ Long Thành đi Tân Ba tính làm đám nói cho Thượng. Gia đình mẹ Thìn không đồng ý vì có thành kiến lệch lạc: kẻ bị tù là loại thành tích bất hảo, không xứng đáng làm rể nhà có gia giáo. Dũng cảm vượt qua mọi cản ngăn của bậc sinh thành, mẹ Thìn chấp nhận chung sống cùng người yêu, không theo tục lệ cưới xin cổ truyền - nói nôm na là lấy chồng không hôn thú - Hai người đưa nhau qua làm ăn sinh sống ở xóm Trầu xã Long An (Long Thành), rất hạnh phúc và sinh hạ sáu mặt con. Bốn con đầu lấy họ mẹ: Lương Văn Nho, Lương Thị Xuyến, Lương Văn Chẩn, Lương Thị Mẫn. Hai con cuối mang họ cha: Đỗ Văn Buông, Đỗ Thị Cúc. Mẹ đều cho các con ăn học và không quên kể lại gốc gác gia đình, giáo dục các con theo chí hướng của cha. Khoảng năm 1943, đồng chí Trịnh Văn Dục - cán bộ Đảng, quê ở Thanh Hóa - được Xứ ủy Nam Kỳ điều về hoạt động gây dựng phong trào cách mạng trong công nhân đồn điền cao su Long Thành. Đồng chí đóng các vai người đi bán thuốc lào, làm cu li mua lúa cho ngựa đồn điền... nhưng cái tên Thầy Ba thuốc lào được nhiều người biết đến. Đồng chí gặp gỡ gia đình mẹ Thìn, được nuôi chứa, giúp đỡ nên sau đó nhận mẹ Thìn làm mẹ nuôi. Cách mạng tháng Tám 1945 nổ ra ở thị trấn Long Thành sáng ngày 24/8/1945. Đây là nơi ta giành chính quyền đầu tiên trong toàn tỉnh Biên Hòa cũ. Bí thư Huyện ủy Trịnh Văn Dục được cử làm Chủ tịch Ủy ban nhân dân lâm thời huyện Long Thành. Trong những ngày cách mạng sôi sục ấy, các con mẹ Thìn tham gia ngay vào đội ngũ những người yêu nước. Anh Lương Văn Nho (Hai Nho) là công chức sở Kho bạc Biên Hòa được cử làm Ủy viên tài chánh huyện (sau đó làm Đại đội trưởng Đại đội C chi đội 10) đi qua hai thời kỳ kháng chiến, trở thành Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam trước khi qua đời cuối thập niên 80. Anh Lương Văn Chẩn tham gia Bộ đội Mai Văn Vĩnh (Trung đoàn 307). Anh Đỗ Văn Buông đi thoát ly, gia nhập đơn vị Trung đoàn 330. Các chị Lương Thị Xuyến, Lương Thị Mẫn hoạt động công tác thanh niên và phụ nữ địa phương. Đỗ Thị Cúc chưa tới 10 tuổi vào đội văn nghệ tuyên truyền xung phong (rồi lớn lên làm cứu thương, đi tập kết được đào tạo thành bác sĩ, nay đã nghỉ hưu). Mẹ Lương Thị Thìn không tiếc gạo, tiền, tài sản, sẵn sàng đóng góp để nuôi cán bộ, bộ đội, du kích. Ngày 7/2/1946 (mùng 6 tháng giêng năm Bính Tuất), giặc Pháp mở cuộc càn vào xã Long An. Chúng đốt hơn 200 nóc nhà, riêng xóm Trầu 90% nhà cửa cháy trụi. Chúng bắt khoảng 50 bà con trong xã khiêng gánh đồ đạc ăn cướp về quận lỵ Long Thành. 8 người bị địch giết hại, trong đó có mẹ Thìn. Một tên Việt gian biết mẹ có con nuôi là Bí thư kiêm Chủ tịch huyện, các con ruột đều đi kháng chiến, đã báo Tây. Chúng đánh đập, tra khảo mẹ rất tàn nhẫn để moi tin về các con của mẹ. Nhưng mẹ quyết giữ bí mật nên bị chúng bắn chết sau trận đòn man rợ, xác mẹ vắt trên hàng rào của nhà. Vì vậy, mẹ được công nhận là một trong những liệt sĩ đầu tiên của xã Long An. Anh Tư Chẩn (Lương Văn Chẩn) đi Bộ đội Mai Văn Vĩnh, được giao giữ cây súng máy của đơn vị. 12 ngày sau (19/2/1946), giặc mở trận càn vào xã Phước Thọ, anh hy sinh bên cây súng và đống vỏ đạn. (Đến nay anh chưa được xác nhận là liệt sĩ). Anh Sáu Buông (Đỗ Văn Buông) qua nhiều trận chiến đấu, được cử giữ chức đại đội phó. Anh hy sinh vì máy bay địch ngày 30/6/1952 tại Chiến khu Đ. Giặc khủng bố, chị Ba Xuyến (Lương Thị Xuyến) và chị Năm Mẫn (Lương Thị Mẫn) lánh lên thị xã Biên Hòa sinh sống, phải thay tên đổi họ. Năm 1965, một đơn vị hậu cần Quân khu miền Đông móc nối với chị. Chị mua từng xe gạo, xăng dầu, thuốc men... chở lên cây số 125 ở Định Quán (trên quốc lộ 20) có anh em ta đón sẵn. Ngày 27/1/1970, địch bắt chị lên một bót cảnh sát ở Chợ Lớn, vừa hăm dọa, vừa dùng tiền và vàng mua chuộc để chị móc nối, kêu đồng chí Lương Văn Nho về chiêu hồi. Nhưng chị không nhận. Năm 1971, địch lại bắt chị, tra tấn dã man làm thương tổn nội tạng. Chị gần chết chúng mới tha về. Ngày 24/2/1972, chị qua đời vì cạn kiệt sức lực. Gia đình mẹ Lương Thị Thìn là tiêu biểu cho những gia đình chỉ đứng ở một phía cách mạng, có ba liệt sĩ được công nhận, trong đó bản thân mẹ là liệt sĩ đầu tiên của gia đình. Nửa thế kỷ sau ngày mẹ hy sinh, mẹ được Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 522/KTCTN ngày 27/8/1995.