Lương Văn Can - Người thầy vĩ đại khai sinh Đông Kinh Nghĩa Thục
Chân dung vị Thục trưởng (Hiệu trưởng) khả kính của trường Đông Kinh Nghĩa Thục, người tiên phong gióng lên hồi chuông "khai dân trí", đổi mới nền giáo dục nước nhà đầu thế kỷ 20.
Từ bỏ khoa cử lỗi thời: Lương Văn Can (1854 - 1927) là một nhà Nho yêu nước uyên bác. Nhận thấy nền giáo dục khoa cử Hán học đã trở nên giáo điều và lạc hậu trước sức mạnh phương Tây, ông quyết định từ chối chốn quan trường. Cùng với các sĩ phu tiến bộ khác, ông chủ trương phải thay đổi căn bản tư duy của người Việt để tự cường.
Ngọn đuốc Đông Kinh Nghĩa Thục: Năm 1907, ông cùng các đồng chí lập ra trường Đông Kinh Nghĩa Thục tại Hà Nội và được cử làm Thục trưởng. Trường học này là một cuộc cách mạng giáo dục thực sự: dạy chữ Quốc ngữ, chữ Pháp, đưa các môn khoa học thực nghiệm, địa lý, lịch sử vào giảng dạy và phát ấn phẩm miễn phí. Ngôi trường đã trở thành một trung tâm truyền bá tư tưởng duy tân, khơi dậy mạnh mẽ lòng yêu nước của hàng ngàn thanh niên.
Bản án lưu đày: Lo sợ trước sức ảnh hưởng to lớn của Đông Kinh Nghĩa Thục, chỉ sau 9 tháng, thực dân Pháp đã ra lệnh đóng cửa trường, bắt giam Lương Văn Can và đày ông sang Nam Vang (Phnom Penh, Campuchia). Bất chấp cảnh lưu đày, ông vẫn miệt mài viết sách, soạn từ điển, giữ trọn vẹn cốt cách thanh cao của một người thầy, một bậc sĩ phu nặng lòng với nước.
