LƯƠNG VĂN CHÁNH

CÂU CHUYỆN VỀ ANH HÙNG ĐỊA PHƯƠNG

LƯƠNG VĂN CHÁNH

          Tiểu sử

Lương Văn Chánh là người xứ Thanh, lớn lên trong cảnh Nam –Bắc triều, ông trở thành tướng quân của nhà Lê, giữ chức Thiên Vũ vệ đô chỉ huy sứ.

Đến tháng 10 năm 1558, ông theo Chúa Nguyễn Hoàng cùng gia quyến và các binh tướng thân tín di chuyển về phương Nam. Tại vùng đất mới, Lương Văn Chánh trở thành cánh tay đắc lực giúp Chúa Nguyễn thực hiện chính sách khai phá đất đai, giúp dân an cư lạc nghiệp, đồng thời nhiều lần chỉ huy binh lính đánh tan các toán cướp biển và giặc cỏ ở khu vực biên giới.

Đến năm 1578, khi quân Chiêm Thành tràn sang tiến đánh, Lương Văn Chánh vâng mệnh Chúa đem quân chặn đứng và đánh bại đối phương. Ông tiếp tục đuổi theo quân địch vượt qua biên giới vào vùng đất Hoa Anh (thuộc địa phận tỉnh Phú Yên và Khánh Hòa cũ), tiến đánh và công phá thành An Nghiệp – kinh đô nằm ở phía tây thành phố Tuy Hòa ngày nay, đẩy lùi quân Chiêm về phía nam. Sau chiến công hiển hách này, ông được phong làm Đặc tiến Phụ quốc Thượng tướng quân, tước Phù Nghĩa hầu và được giao trách nhiệm trông coi huyện Tuy Viễn, trấn An Biên (nay thuộc tỉnh Bình Định).

Sự nghiệp

Lúc này ở Đàng Ngoài có thay đổi lớn, chúa Trịnh Tùng cùng quân Nam triều chiếm được thành Thăng Long của nhà Mạc. Thấy Đàng Trong ngày càng mạnh khó kiềm chế, năm 1593, Trịnh Tùng lập mưu để Nguyễn Hoàng ra bắc yết kiến vua Lê Thế Tông, mừng Vua về được Thăng Long.

Nguyễn Hoàng lâm vào thế buộc phải ra bắc. Nhận thấy lành ít dữ nhiều, Nguyễn Hoàng chọn người đáng tin cậy và tài năng phò tá cho mình. Một là người cậu Nguyễn Ư Dĩ nuôi Chúa từ khi mới chỉ 2 tuổi, cùng một người nữa chính là Lương Văn Chánh.

Chùm ảnh tư liệu

1 / 3

Ảnh tư liệu của bài viết.

Nguyễn Hoàng ra bắc, Trịnh Tùng muốn nhân dịp này giữ Nguyễn Hoàng ở bắc để dễ bề kiểm soát, nên nói Vua phong cho Nguyễn Hoàng làm Trung quân đô đốc phủ tả đốc chưởng phủ sự thái úy Đoan quốc công cầm quân chống nhà Mạc ở phương bắc.

Lương Văn Chánh phò tá Nguyễn Hoàng, cầm quân đánh nhiều trận thắng lớn ở Sơn Nam và Hải Dương. Vua Lê Thế Tông biết Lương Văn Chánh đã được chúa Nguyễn Hoàng phong làm Đặc tiến Phụ quốc Thượng tướng quân, tước Phù Nghĩa hầu trước đó, liền chính thức hợp thức hóa tước phong này, đồng thời gia phong làm Đô chỉ huy sứ chỉ huy 4 vệ quân Thần Vũ.

Người mở đất Phú Yên

Bị kẹt ở bắc không về được, Nguyễn Hoàng rất lo lắng cho Đàng Trong, Chúa cử Lương Văn Chánh trở về Đàng Trong đưa dân chúng khai phá vùng đất phía nam.

Lương Văn Chánh giữ chức Tri huyện Tuy Viễn, trấn An Biên. Năm 1597, ông đưa 4.000 dân đến khai phá vùng đất từ đèo Cù Mông đến đèo Cả (địa bàn tỉnh Phú Yên ngày nay). Tại đây ông cùng dân từng bước khai khẩn đất hoang, lập nên những ngôi làng đầu tiên ở sông Đà Diễn, sông Cái.

Từ năm 1597 đến năm 1611, ông cùng dân chúng lập được gần 100 làng trù. Năm 1611, Lương Văm Chánh mất, dân chúng thương tiếc lập đền thờ, tôn ông làm Thành Hoàng.

Các đời chúa Nguyễn Từ năm 1689 đến năm 1767 có 5 lần ban tước cho ông như: “Bảo quốc chi thần”, “Bảo quốc Hộ dân chi thần”.

Đến thời nhà Nguyễn ông được 6 lần gia phong, tước vị cuối cùng của ông là Dục bảo Trung hưng Thượng đẳng thần.

Để tưởng nhớ người có công khai hoang vùng đất Phú Yên, hàng năm, nhân dân địa phương tổ chức cúng tế, chăm lo giữ gìn, tôn tạo khu mộ và đền thờ Lương Văn Chánh. Ngày 27-9-1996, Bộ Văn hóa - Thông tin ra Quyết định số 2410-QĐVH công nhận mộ và đền thờ Lương Văn Chánh thuộc xã Hòa Trị, huyện Phú Hòa, tỉnh Phú Yên là di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia. Trường Trung học phổ thông chuyên duy nhất của Phú Yên cũng mang tên ông, đó là Trường Trung học phổ thông chuyên Lương Văn Chánh.