Lưu dấu với thời gian

Lưu dấu với thời gian

Khi lần theo dấu tích về con đường huyền thoại năm xưa của cha ông, chúng tôi tìm về một địa danh được tất cả các tài liệu về giai đoạn lịch sử đặc biệt này nhắc đến: Cẩm Thủy (Thanh Hóa).

Ngày đó, toàn bộ lương thực, hàng hóa thiết yếu huy động từ các địa phương khu vực Bắc Trung Bộ, với số lượng lớn từ các địa phương trong tỉnh Thanh Hóa được tập trung về kho Cẩm Thủy và kho Lược (huyện Thọ Xuân) để chuyển ra mặt trận. Địa chí huyện Cẩm Thủy ghi lại, từ quá trình phục vụ chiến dịch Biên giới Thu-Đông năm 1950, Cẩm Thủy đã trở thành nơi tập kết lực lượng và hậu cần cho mặt trận Hòa Bình, Tây Bắc, Hà Nam Ninh. Bến Cửa Hà là nơi bốc dỡ hàng bằng đường thủy từ miền xuôi để chi viện bằng đường bộ lên chiến trường. Đầu năm 1953, các đồng chí Văn Tiến Dũng và Trần Đăng Ninh đã về Cẩm Thủy thành lập “Cơ sở chỉ huy cung cấp tiền phương”, đồng thời Đoàn Vũ trang miền Tây cũng lấy Cẩm Thủy làm hậu cứ. Nhân lực, vật lực từ khắp nơi đổ về đây tập kết, Bến Cửa Hà được mở rộng. Với mục tiêu “Tất cả cho chiến thắng”, “Người người thi đua, ngành ngành thi đua, ta nhất định thắng, địch nhất định thua”, nhiều gia đình người dân Cẩm Thủy có cả cha, con, vợ, chồng cùng tham gia đoàn quân tiếp vận ra mặt trận. Các chị, các mẹ xay lúa, giã gạo ngày đêm, các cụ phụ lão vót nan, đan bồ; dân công hỏa tuyến chuẩn bị áo tơi, nón lá, quang gánh, tay ngai, cọc thồ… Chỉ riêng trong chiến dịch Điện Biên Phủ, Cẩm Thủy đã huy động 2,3 vạn lượt người tham gia dân công hỏa tuyến và thanh niên xung phong.

Điểm trung chuyển tấp nập, bừng bừng khí thế những ngày chống Pháp 70 năm về trước ấy, giờ yên bình, xanh thắm và lặng lẽ. Sau khi làm chiếc cầu bắc qua sông để thuận tiện giao thông, Bến Cửa Hà giờ chỉ còn là một di tích cấp tỉnh, với hàng cây gạo đang ra hoa đỏ rực, lặng lẽ buông cánh xuống dòng sông Mã. Theo anh Vũ Duyên Hồng, Phó Trưởng phòng Văn hóa-Thông tin huyện Cẩm Thủy cho biết, cả huyện hiện còn 17 cựu chiến binh, 81 thanh niên xung phong từng tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ. Trong ký ức khi mờ, khi tỏ của họ, những tháng ngày người dân Thanh Hóa “dốc bồ, đổ thúng” vét đến hạt gạo cuối cùng, huy động tận lực dân công cho chiến trường Điện Biên Phủ vẫn là những tháng ngày khí thế và hào hùng, những tháng ngày mỗi người dân Thanh Hóa nói riêng, Việt Nam nói chung, cống hiến hết mình cho cuộc đọ sức vĩ đại ở Điện Biên Phủ.

Ở điểm cuối của con đường tiếp vận huyền thoại năm xưa, chúng tôi có dịp gặp được một nhân chứng, tuy không trực tiếp chứng kiến, song vẫn còn lưu giữ được nhiều ký ức đặc biệt, và là người đang ngày ngày chăm sóc, bảo vệ bia di tích Trạm hậu cần hỏa tuyến Nà Tấu-ông Quàng Văn Hoan, nguyên Phó Chủ tịch Mặt trận Tổ quốc xã Nà Nhạn (thành phố Điện Biên Phủ).

Theo lời ông Hoan, người già trong bản Tẩu Pung (xã Nà Nhạn, tách ra từ xã Nà Tấu năm 2005) của ông còn nhớ rõ, ngày đó, dân công hỏa tuyến từ dưới xuôi lên đông lắm, người Thanh Hóa, Thái Bình là nhiều nhất. Họ phải phá đá để mở đường vận chuyển hàng hóa. Khu vực bản của ông có nhiều kho tàng, kho lương thực, vũ khí, trạm phẫu… sau còn có cả kho chứa chiến lợi phẩm thu được của quân Pháp nữa. Nhiều đơn vị bộ đội cũng đóng quân ở vùng này. Cách nhà ông Hoan bây giờ 5 km là thác Huổi He (theo lời ông Hoan thì người dân ở đây gọi là Huổi Hẹ) là nơi từng đặt Sở chỉ huy chiến dịch của Đại tướng Võ Nguyên Giáp trước khi chuyển vào Mường Phăng. Ngày đó, Pháp thả dù nhiều, dân bản đi nhặt dù về làm khăn, làm chăn, dây dù dùng để buộc trâu kéo cày… Ông Hoan kể, địa điểm di tích trạm phẫu năm xưa, vốn là khu rừng cổ thụ, cách đây mấy năm có người dân từ Thái Bình lên tìm mộ liệt sĩ, dân bản chỉ chỗ tìm được, khi đào lên còn thấy cả chiếc đế dép cao su…

Sau hai lần di chuyển địa điểm, giờ bia di tích Trạm hậu cần hỏa tuyến Nà Tấu được đặt cách cây cầu Tẩu Pung gần 1 km. Hằng năm, cứ vào dịp 27/7, xã lại huy động thanh niên, phụ nữ và thiếu nhi đến dọn dẹp vệ sinh và cùng ôn lại những ký ức về chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ.