Lưu Huy Chao – tham gia những trận đánh đầu tiên của không quân

LƯU HUY CHAO

Năm sinh: 1936

Quê quán: tỉnh Thanh Hóa

Lưu Huy Chao (sinh năm 1936) quê ở tỉnh Thanh Hóa, là phi công MiG-17 trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Ông bay ở những biên đội dùng pháo để đánh máy bay đối phương; phi công phải tìm được vị trí thích hợp, tiếp cận trong tầm bắn rồi giữ đủ khoảng cách để thoát khỏi khu vực nguy hiểm. Một trận đánh trên không diễn ra nhanh, nhưng nó được chuẩn bị bằng nhiều giờ trực ban và kiểm tra máy bay dưới mặt đất.

Lưu Huy Chao thuộc lớp phi công MiG-17 tham gia những trận đánh đầu tiên của không quân Việt Nam. Ngày 7 tháng 10 năm 1965, ông có mặt trong biên đội cùng Nguyễn Văn Bảy trong trận không chiến gần sân bay Kép. Chiếc máy bay của Nguyễn Văn Bảy trúng mảnh tên lửa và phải trở về với nhiều lỗ thủng, một tình huống cho thấy ngay cả khi không bắn rơi mục tiêu, mỗi lần cất cánh vẫn có nguy cơ rất lớn. Những phi công như Lưu Huy Chao phải học cách quan sát cả mục tiêu lẫn đồng đội, vì một biên đội bị tách có thể bị đối phương áp đảo. Sau thời chiến, kinh nghiệm ấy được dùng trong huấn luyện và truyền lại cho lớp sau.

Lưu Huy Chao được ghi nhận là một trong các phi công đạt cấp “Ách”, tức có ít nhất năm chiến công không chiến. Ông bay cùng thế hệ phi công MiG-17 có Nguyễn Văn Bảy và Lê Hải. Mỗi người có một vị trí trong đội hình, dựa vào chỉ dẫn từ mặt đất và quan sát của đồng đội. Sự phối hợp ấy giải thích vì sao một chiến công không thể kể tách khỏi cả biên đội.

Lưu Huy Chao lái MiG-17, loại máy bay dùng pháo để đánh ở cự ly tương đối gần. Muốn tiếp cận mục tiêu nhanh, người phi công phụ thuộc vào vị trí xuất phát, dẫn đường từ mặt đất và sự phối hợp của người bay cùng mình. Trong những bài viết về không quân thời chiến, tên ông thường xuất hiện cùng lịch sử Trung đoàn 923, nơi nhiều phi công phải trực chiến liên tục khi sân bay có thể bị tấn công. Thành tích của một phi công cần tính theo hồ sơ xác nhận, còn số máy bay mà cả đơn vị bắn rơi phải giữ là thành tích tập thể. Sau chiến tranh, Lưu Huy Chao tiếp tục gắn với đồng đội không quân qua các buổi gặp truyền thống. Câu chuyện của ông cho thấy giá trị của những ghi chép trận đánh cụ thể hơn những lời ca ngợi giống nhau áp cho mọi người lính bay.

Sau chiến tranh, Lưu Huy Chao tiếp tục kể chuyện về những người đã bay cùng mình. Ông tham gia viết cuốn sách “Chúng tôi và MiG-17”, lưu lại lời chứng của lớp phi công đầu tiên. Công việc ấy là một phần đời sau quân ngũ: chuyển những ký ức của nhiều người, kể cả đồng đội đã hy sinh, thành tư liệu để thế hệ sau đọc được.